اصطلاح پزشکی یا علمی برای «گلوله مویی در گربه» (hairball) تریکوبزوار (Trichobezoar) است. واژه «تریک» به معنی مو و «بزوار» به هر مادهی خارجیای اطلاق میشود که باعث انسداد در معده یا رودهها میگردد. بنابراین، این بیماری به معنای انسداد دستگاه گوارش بر اثر تجمع مو است. در این مقاله هر آنچه را که باید درباره درمان و پیشگیری از مشکل تجمع مو در گوارش گربه بدانید، خواهید یافت.
علت ایجاد گلوله مویی در گربه چیست؟
گربه ها هنگام لیسیدن خود مقدار کمی مو میبلعند. این موها به دلیل داشتن کراتین (نوعی پروتئین ساختاری الیافی) قابل هضم نیستند و معمولاً از دستگاه گوارش عبور کرده و همراه مدفوع دفع میشوند. اما در برخی موارد، موها در معده یا رودهها به هم میچسبند و گره میخورند و تودهای تشکیل میدهند که دیگر قادر به عبور از روده نیست. این توده همان گلوله مو است.
این بیماری در گربه هایی که دچار بیماریهای زمینهای گوارشی هستند، بیشتر دیده میشود. در چنین گربههایی، حرکات دستگاه گوارش ممکن است دچار اختلال شده و روند عبور موها را کند کند. همچنین گربههایی که دچار آلرژی یا مشکلات پوستی هستند نیز با لیسیدن بیش از حد پوست و موهای خود، بیشتر در معرض خطر قرار میگیرند. برای اطلاعات بیشتر در این خصوص روی لینک مقاله چرا گربه ها خود را می لیسند؟ کلیک کنید.
علائم وجود مو در معده و روده گربه
در بسیاری از موارد، تنها نشانه وجود این بیماری در معده گربه یا بقیه گوارش او، بیرون دادن گلوله های مو از طریق استفراغ است. این تودههای مویی خیس و لولهایشکل، برای اکثر صاحبان گربه قابل شناساییاند. شکل لولهای آنها ناشی از فشاری است که هنگام عبور از مری به آنها وارد میشود.
اما زمانی که مو باعث انسداد شود، ممکن است مو در استفراغ حیوان دیده نشود. در این موارد، برخی علائم هشداردهندهاند مانند:
- استفراغ مکرر
- درد شکمی
- عدم دفع مدفوع
- گوشه گیری
- سرفه
توجه: اگر گربه نتواند غذا یا آب را در معده نگه دارد، فوراً باید به دامپزشک مراجعه شود.
تشخیص عارضه چگونه انجام می شود؟
اگر گربه بهصورت واضح گلوله مو بالا میآورد، تشخیص آسان است. دامپزشک ممکن است برای بررسی دلایل زمینهای، معاینهی کامل پوستی، آزمایش خون و بررسیهای گوارشی را توصیه کند. اما اگر انسداد گوارشی ناشی از موی گربه ها باشد، به آزمایشهای بیشتری نیاز است.
دامپزشک ابتدا با معاینهی فیزیکی دقیق، وضعیت سلامت عمومی حیوان و شکم را بررسی میکند. سپس معمولاً تصویربرداری با رادیوگرافی (اشعه ایکس) برای شناسایی انسداد انجام میشود. در صورت نیاز، سونوگرافی حیوان نیز ممکن است انجام شود. آزمایش خون هم برای بررسی عملکرد اندامهای داخلی تجویز خواهد شد.
درمان گلوله مویی گربه در صورت انسداد گوارش چیست؟
اگر مو در گوارش گربه انسداد ایجاد کرده باشد، باید برداشته شود. در موارد نادر، ممکن است بتوان با آندوسکوپی گربه آن را از راه مری خارج کرد. اما در بیشتر موارد، نیاز به عمل جراحی است. جراحی به دامپزشک اجازه میدهد که کل دستگاه گوارش را بررسی کرده و در صورت وجود چند انسداد، همهی تودهها را خارج کند. در بیشتر موارد، جراحی راه اصلی درمان است.
تا زمانی که جراحی به موقع انجام شود و آسیب جدی به روده وارد نشده باشد، اکثر گربهها به خوبی به جراحی پاسخ میدهند. دامپزشک پیش از عمل، دربارهی پیشآگهی و مراقبتهای پس از عمل با شما صحبت خواهد کرد. معمولاً گربهها ۱ تا ۳ روز پس از جراحی در بیمارستان میمانند و سپس با دستورالعملهای مشخص در خصوص رژیم غذایی، دارو و محدودیت فعالیت به خانه فرستاده میشوند.
داروهای خوراکی برای رفع مشکل تجمع مو در دستگاه گوارش
داروهایی مانند Laxatone که بر پایه ژل پترولیوم هستند، با چرب کردن مو به حرکت آن در دستگاه گوارش کمک میکنند. برخی ترجیح میدهند از داروهای غیرپترولیومی استفاده کنند. پیش از استفاده از این محصولات، با دامپزشک مشورت کنید، چراکه افزودن چربیهای غیرقابلحل به رژیم غذایی گربه ممکن است در جذب برخی ویتامینها اختلال ایجاد کند.
آیا می توان از تشکیل توپ مو در معده و روده گربه پیشگیری کرد؟
بله. راهکارهای مختلفی برای پیشگیری از ایجاد این مشکل در گربه ها وجود دارد. مهمترین اقدام، درمان بیماریهای زمینهای گوارشی یا پوستی با همکاری دامپزشک است. هر عاملی که عملکرد دستگاه گوارش را مختل کند، احتمال بروز این مشکل را افزایش میدهد.
یکی از سادهترین و طبیعیترین راهها برای کاهش گلوله مویی، برس کشیدن مکرر گربه است. هرچه موی مرده بیشتری را بیرون بکشید، گربه موی کمتری خواهد بلعید. پس از برس کشیدن، کشیدن دستمال مرطوب روی بدن گربه میتواند موهای شل را پاک کند.
همچنین میتوانید با دامپزشک درباره استفاده از رژیم غذایی مخصوص کاهش مو صحبت کنید. این رژیمها معمولاً دارای فیبر بالا هستند که به عبور مو از دستگاه گوارش کمک کرده و از تجمع آنها جلوگیری میکنند. در برخی موارد، ممکن است مکملها یا داروهایی برای کاهش خطر تشکیل گلوله مویی تجویز شود.
تشویقیهای ضد گلوله مویی نیز دارای فیبر و روانکننده هستند. این تشویقیها باید طبق دستور مصرف شوند و مانند سایر خوراکیها نباید بیش از ۱۰٪ از رژیم غذایی گربه را تشکیل دهند.
گلوله مویی یا استفراغ؟
زمانی که گربهای مو بالا میآورد، در واقع در حال استفراغ کردن است. البته استفراغ در گربه ها همیشه ناشی از مو نیست. بسیاری از گربههایی که مرتب مو بالا میآورند، دچار اختلال در حرکات رودهای هستند، مانند بیماری التهابی روده گربه (IBD).
حتی اگر در استفراغ گربه مو دیده شود، باز هم ممکن است علت آن گلوله مویی نباشد. به طور میانگین، گربهها روزانه حدود ۳.۵ ساعت خود را لیس میزنند، پس مقداری مو در معدهشان طبیعی است. اما اگر گربهی شما استفراغ کرد و همزمان بیحال شد، غذا نخورد یا دچار اسهال شد، احتمال دارد مشکل از یک توده موی ساده فراتر باشد.
همچنین گربهای که واقعاً توپ مو در معده دارد ممکن است استفراغ کند اما مویی در آن دیده نشود، بنابراین نبود مو در استفراغ هم به تنهایی دلیل کافی نیست. در صورت استفراغ مکرر، حتماً باید به دامپزشک مراجعه شود.
توده مو یا آسم گربه؟
گربههایی که دچار حمله آسم میشوند، خسخس میکنند؛ این صدا و وضعیت بسیار شبیه به سرفه یا حالت تهوعی است که هنگام بالا آوردن گلوله مو دیده میشود. بسیاری از صاحبان گربهها به اشتباه تصور میکنند که سرفه ناشی از آسم گربه، تنها به خاطر وجود مو است و همین باعث میشود تشخیص آسم به تأخیر بیفتد.
تشخیص تفاوت بین گربهای که سرفه میکند و گربهای که در حال بالا آوردن گلوله مویی است، میتواند دشوار باشد. در حمله آسم، گربه معمولاً بدنش را به زمین نزدیک کرده و سر و گردنش را دراز میکند تا بتواند راحتتر نفس بکشد.
اگر گربه شما به طور مرتب دچار سرفه یا حالت تهوع میشود، بهترین کار مراجعه به دامپزشک است. تشخیص علت اصلی این علائم (که معمولاً با گرفتن عکس رادیولوژی از قفسهی سینه یا شکم انجام میشود)، به دامپزشک کمک میکند تا بهترین روش درمان را برای راحتی گربه شما اتخاذ کند.
گلوله مویی در یک نگاه
در جدول زیر نکات مهم درباره این عارضه گوارشی در گربه ها به طور خلاصه آمده است:
| موضوع | شرح |
|---|---|
| علائم شایع | استفراغ تودههای بلند و لولهایشکل از موهای خیس. گاهی استفراغ صفرا نیز همراه با گلولهمو دیده میشود. |
| تشخیص | معمولاً گلولهموها در خانه قابل مشاهدهاند. با این حال، برای بررسی علت استفراغ یا سرفه، ممکن است آزمایشهایی مانند رادیوگرافی، سونوگرافی شکم یا آزمایش خون انجام شود. |
| نیاز به مصرف داروهای مداوم | گاهی اوقات |
| گزینههای درمان | شانهزدن یا برسکشیدن منظم، استفاده از ژلهای خوراکی پایه نفتی برای عبور راحتتر مو، رژیمهای غذایی درمانی؛ در صورت ارتباط با بیماری التهابی روده، داروهای دیگر ممکن است تجویز شود. |
| درمانهای خانگی | شانهزدن منظم در خانه، بهویژه با برسهایی که موی مرده زیرپوش را حذف میکنند، میتواند میزان موی بلعیدهشده را کاهش دهد. |
این بیماری را نادیده نگیرید
هیربال در گربه ها «عادی» نیست. در گربههای سالم، موهای بلعیدهشده باید از طریق مدفوع دفع شوند. اگر گربهای بیش از یکیدو بار در سال مو بالا بیاورد، باید توسط دامپزشک معاینه شود. گربه هایی که مکررا استفراغ مویی دارند، نیاز به تغییر سبک زندگی یا بررسیهای بیشتر پزشکی دارند تا علت اصلی مشخص و درمان شود.
برای اطلاع بیشتر از نحوه درمان گلوله مویی در گربه، از طریق شمارههای مندرج در سایت با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید تا همکاران ما در بخش داخلی بیشتر راهنماییتان کنند.
سوالات پرتکرار
آیا فقط گربهها دچار گلوله مویی می شوند؟
اگرچه گلوله مویی بیشتر به گربه ها نسبت داده میشود، اما سگها نیز ممکن است دچار آن شوند. هر حیوانی، چه گربه و چه سگ، که خود را تمیز میکند یا موی سایر حیوانات را میخورد، در معرض خطر ابتلا قرار دارد.
علائم وجود مو در معده گربه چیست؟
علائم هیربال گربه شامل استفراغ مکرر، درد شکمی، و عدم دفع مدفوع است.
اگر گربه نخ بخورد، چه کاری باید انجام بدهیم؟
اگر گربه نخ یا جسمی رشتهای (مثل نخ دندان، کاموا، روبان یا ریسمان) بلعیده، بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید. این نوع اجسام میتوانند در دستگاه گوارش گیر کنند و باعث انسداد روده شوند که خطرناک است. برای اطلاعات بیشتر به توضیحات دامپزشک درباره در آوردن نخ از گوارش گربه مراجعه کنید.
آیا گلوله مویی نیاز به جراحی دارد؟
اگر از درمان های دارویی جوابی گرفته نشود بله جراحی نیاز است.
منبع: cats، vcahospitals
