استفراغ گربه ها بهخودیخود یک بیماری یا تشخیص خاص نیست. گربه ها برخی اوقات استفراغ میکنند و در گربهای که در حالت کلی سالم است، استفراغ گهگاهی (کمتر از یکبار در ماه) معمولاً نگرانکننده نیست. این بهویژه زمانی صدق میکند که ماده استفراغشده عمدتاً از مو تشکیل شده باشد. بلعیدن مو در هنگام تمیز کردن بدن یک فرآیند طبیعی برای گربهها محسوب میشود و بیروندادن گلوله مویی بهصورت دورهای اتفاق میافتد. در مقاله پیش رو علت بالا آوردن گربه و درمان استفراغ او را بررسی میکنیم.
آیا استفراغ گربه خطرناک است؟
این موضوع به علت استفراغ گربه بستگی دارد. بیشتر موارد استفراغ حاد، یعنی حالاتی که کمتر از دو یا سه روز طول کشیدهاند، با درمان ساده و بدون نیاز به تشخیص علت زمینهای بهسرعت بهبود مییابند. اما استفراغ شدید یا مزمن (طولانیمدت) جدیتر است و میتواند منجر به مشکلات ثانویه مانند کمآبی بدن یا اختلال در سطح الکترولیتهایی مانند سدیم شود.
علت استفراغ کردن گربه
دلیل بالا آوردن گربه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- ناراحتی خفیف روده
- خوردن گیاهان
- خوردن غذای فاسد یا چیزهای بدطعم (مانند برخی حشرات)
اما بالا آوردن گربه میتواند نشانهای از بیماریهای جدیتری مانند عفونتهای باکتریایی یا ویروسی، انسداد روده بهعلت اجسام خارجی، انسداد مجاری ادراری گربه، بیماریهای کبدی، مشکلات تیروئید، بیماری التهابی روده گربه یا سرطان حیوان باشد. در صورت عدم درمان، این بیماریها ممکن است منجر به عوارض شدید، از جمله مرگ شوند.
بعد از استفراغ گربه چه کنیم؟
اگر گربه پس از ۱۲ ساعت دیگر استفراغ نکرد، میتوانید کمی آب حاوی الکترولیت به او بدهید تا معدهاش برای پذیرش غذا آماده شود. در ادامه، تغذیه باید با حجم کم، در وعدههای متعدد و با غذاهای ساده انجام شود تا از برگشت مجدد غذا جلوگیری شود. اگر با وجود این اقدامات، وضعیت گربه بهبود نیافت، لازم است برای بررسی دقیقتر و درمان به دامپزشک مراجعه کنید.
چگونه بالا آوردن گربه را پیش بینی کنیم؟
استفراغ کردن گربه معمولاً با مرحلهای از حالت تهوع آغاز میشود که در آن گربه بیقرار و مضطرب بهنظر میرسد. ممکن است لبهایش را لیس بزند، بزاق ترشح کند و مکرراً قورت دهد. استفراغ واقعی با انقباض شدید عضلات شکم همراه است که به بیروندادن مایع، کف یا غذا منجر میشود. این فرآیند ممکن است برای گربه ناراحتکننده باشد.
تشخیص استفراغ از سرفه اهمیت دارد، چرا که هر دو ممکن است با انقباض شکم همراه باشند. گربهها گاهی در حین سرفه مقداری کف یا مادهای کفآلود بیرون میدهند که دوباره قورت میدهند. هنگام سرفه، گربه معمولاً روی چهار دست و پا مینشیند و گردن خود را دراز میکند. اگر بتوانید از رفتار گربهتان ویدئویی بگیرید و به دامپزشک نشان دهید، به افتراق بهتر استفراغ از سرفه کمک میکند.
همچنین باید استفراغ را از بازگشت غذا (Regurgitation) تشخیص داد که معمولاً با مشکلات مری همراه است و فرآیندی غیرفعالتر محسوب میشود:
- استفراغ گربه با انقباضات شکمی و تلاش همراه است.
- بازگشت غذا بهصورت ناگهانی و بدون انقباض شکمی اتفاق میافتد.
- بازگشت غذا اغلب بلافاصله بعد از خوردن یا نوشیدن رخ میدهد.
انواع رنگ و شکل استفراغ گربه
رنگ و شکل استفراغ میتواند نشاندهنده مشکل خاصی در بدن گربه باشد:
- زرد: وجود صفرا، معمولاً به دلیل معده خالی یا مشکلات گوارشی.
- سفید و کفآلود: تجمع گاز یا مخاط، معمولاً بیخطر ولی اگر تکرار شد، نیاز به بررسی دارد.
- سبز: صفرا و تهوع طولانیمدت، ممکن است نیاز به مراجعه دامپزشک داشته باشد.
- قهوهای یا تیره: احتمال خونریزی داخلی یا زخم معده، نیازمند رسیدگی فوری.
- قرمز یا صورتی: خونریزی فعال، بسیار جدی و نیازمند اقدام فوری.
- شفاف: آب یا مخاط، معمولاً بهدلیل اضطراب یا نوشیدن سریع آب.
- حاوی تکه غذا: نشانه پرخوری یا بلع سریع؛ با تغییر رژیم غذایی قابل کنترل است.
- تودهای: غذای نیمههضمشده یا تازه خورده شده.
- مایع: شفاف و روان.
- گلوله مو: ناشی از بلع مو؛ استفاده از خمیر مالت برای پیشگیری توصیه میشود.
استفراغ حاد و مزمن گربه چیست؟
اگر گربه در بازههای زمانی طولانیمدت، مثلاً ماهی یکبار یا بیشتر، دچار استفراغ شود، این وضعیت مزمن تلقی میشود. اما اگر گربهای که معمولاً استفراغ نمیکند بهطور ناگهانی و بیش از سهبار در یک روز بالا بیاورد، استفراغ او حاد است. استفراغ حاد معمولاً نشانهی یک بیماری جدی است و اگر به موقع رسیدگی نشود، میتواند جان گربه را به خطر بیندازد.
درمان استفراغ گربه
در موارد خفیف، دامپزشک معمولاً درمان استفراغ گربه، درمان حمایتی غیر اختصاصی را پیشنهاد میدهد که شامل تغذیه با یک رژیم غذایی ملایم و قابلهضم به مقدار کم و در دفعات زیاد است. اغلب یک رژیم غذایی تجویزی دامپزشکی توصیه میشود که برای هضم آسان طراحی شده است.
در برخی موارد ممکن است یک رژیم غذایی خانگی خاص توصیه شود. در این مدت بسیار مهم است که گربهتان فقط غذایی را که دامپزشک توصیه کرده مصرف کند و هیچ چیز دیگری دریافت نکند. آب نیز باید بهصورت آزادانه در دسترس باشد تا از کمآبی جلوگیری شود. اگر بهبودی مشاهده شد، مقدار غذا بهتدریج افزایش یافته و سپس رژیم غذایی معمول گربه در طول چند روز بهآرامی مجدداً از سر گرفته میشود.
در برخی موارد، دامپزشک داروهای ضد استفراغ گربه را برای کنترل استفراغ یا کاهش التهاب تجویز میکند؛ مانند ماروپیتانت سیترات (Cerenia®)، فاموتیدین (Pepcid®) یا مترونیدازول (Flagyl®). این داروها به بدن کمک میکنند تا با بهکارگیری مکانیزمهای طبیعی خود، مشکل را برطرف کند.
- هشدار: داروی ضد استفراغ گربه زیر نظر پزشک استفاده شود. اگر گربه با درمان حمایتی بهبود نیابد، ممکن است نیاز به تغییر دارو یا انجام آزمایشهای بیشتر جهت بررسی دقیقتر وجود داشته باشد.
تشخیص نوع درمان یا آزمایش
ویژگیهایی که شما میتوانید تشخیص دهید و در تصمیمگیری دامپزشک کمککنندهاند، عبارتند از:
- آیا گربهتان افسرده، بیحال یا تبدار است؟
- آیا گربه غذا میخورد؟
- آیا کاهش وزن داشته است؟
- آیا در استفراغ خون دیده میشود؟ (مقداری لکه خون تازه ممکن است طبیعی باشد، ولی خونریزی مداوم یا زیاد مهم است)
- آیا درد یا ناراحتی، بهویژه در ناحیه شکم وجود دارد؟
- آیا مدفوع طبیعی است یا اسهال گربه یا یبوست اتفاق افتاده؟
- تعداد دفعات و مقدار استفراغ چقدر است؟
- آیا استفراغ بوی بد یا رنگ غیرطبیعی دارد؟
- گربهتان چه غذایی خورده و آیا تغییری در رژیم غذایی داشته است؟
- آیا به غذاها یا مواد دیگری دسترسی داشته است؟
- آیا دارو یا مکملی اخیراً داده شده است؟
- آیا گربههای دیگر خانه هم علائمی دارند؟
چه آزمایش ها یا درمان های دیگری ممکن است نیاز باشد؟
اگر استفراغ گربه شدید باشد یا دامپزشک به یک مشکل جدی مانند بیماری کبد یا کلیه مشکوک باشد، درمان تهاجمیتری لازم است. ممکن است بستریکردن گربه برای دریافت سرم وریدی جهت مقابله با کمآبی و اصلاح سطح الکترولیتها نیاز باشد. گاهی تزریق داروهای ضد استفراغ نیز ضروری است. در موارد خفیفتر، درمان خانگی استفراغ گربه با آموزش و نظارت دامپزشک ممکن است کافی باشد. اگر گربه با درمان خانگی دچار ناراحتی شد، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.
در موارد استفراغ مزمن گربه (بیش از دو تا سه هفته، حتی اگر گاهبهگاه باشد)، باید علت زمینهای مشخص شود تا درمان مؤثر انجام گیرد. آزمایشهای رایج شامل:
- آزمایش خون گربه: برای بررسی عفونتها، مشکلات کلیوی یا کبدی، بیماری تیروئید یا دیابت.
- رادیوگرافی (اشعه ایکس): برای مشاهده مری یا معده، شناسایی انسداد، تومور یا جسم خارجی (در صورت لزوم با باریم).
- سونوگرافی گربه: برای بررسی التهاب، توده یا انسداد در معده و روده.
- آندوسکوپی کردن گربه: برای مشاهده مستقیم درون معده و نمونهبرداری، که نیاز به بیهوشی عمومی دارد.
- لاپاراتومی (جراحی اکتشافی): در صورت مشکوک بودن به انسداد یا نیاز به نمونهبرداری. این روش هم تشخیصی است و هم درمانی.
جمع بندی
در این مقاله از بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران درباره استفراغ گربه و دلایل و درمانها گفتیم. با مشخصشدن علت استفراغ گربه، درمان ممکن است شامل رژیمهای غذایی خاص، دارو یا جراحی باشد. اگر گربهتان بالا میآورد و نمیدانید باید چه کنید قبل از هر کاری با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید تا توسط همکاران ما راهنمایی شوید.
سوالات متداول
آیا استفراغ گاهبهگاه گربه طبیعی است؟
بله، در برخی موارد استفراغ گاهبهگاه میتواند طبیعی باشد، بهویژه اگر گربه مو را دفع کند یا غذای خاصی باعث ناراحتی معدهاش شده باشد. اما اگر این اتفاق تکرار شود یا با علائم دیگری مانند بیحالی، بیاشتهایی یا کاهش وزن همراه باشد، باید توسط دامپزشک بررسی شود.
چه زمانی استفراغ گربه خطرناک است؟
اگر گربه بیش از سه بار در روز استفراغ کند، در استفراغش خون یا رنگ غیرطبیعی دیده شود، یا همراه با علائمی مثل بیحالی، اسهال یا تب باشد، احتمال وجود مشکل جدی مانند مسمومیت، انسداد گوارشی یا بیماریهای ویروسی وجود دارد و باید سریعاً به دامپزشک مراجعه شود.
آیا بعد از استفراغ باید به گربه غذا داد؟
خیر، بلافاصله بعد از استفراغ نباید به گربه غذا داد. اگر ۱۲ ساعت بدون استفراغ گذشت، ابتدا کمی آب با الکترولیت بدهید و سپس غذای ساده را در حجم کم و دفعات بیشتر به او بدهید. اگر گربه دوباره استفراغ کرد، حتماً نیاز به بررسی دامپزشکی دارد.
