بیماری التهابی روده در گربه ها (IBD) در واقع یک «سندروم» است، نه یک بیماری مشخص. این سندروم ناشی از واکنش خاص بدن به تحریک مزمن معده یا رودههاست. التهاب در واقع پاسخ بدن به یک آسیب، عامل خارجی یا ماده مهاجم است. در بیماری التهاب روده گربه، بسته به نوع IBD، نوع خاصی از سلولهای التهابی وارد دیواره معده و یا روده میشوند. با نفوذ این سلولها، پوشش داخلی دستگاه گوارش ضخیم میشود. این ضخیم شدن باعث اختلال در جذب مواد مغذی و حرکت غذا در دستگاه گوارش میشود.
علت ایجاد بیماری التهابی روده در گربه ها چیست؟
دلایل زیادی برای بیماری التهاب روده گربه ها وجود دارد، اما اغلب علت دقیق آن ناشناخته یا غیرقابلتعیین است. علل احتمالی شامل عفونت باکتریایی، عفونت انگلی (کرمها یا انگلهای تکسلولی) یا حساسیت یا عدمتحمل به یک پروتئین خاص در رژیم غذایی است.
- خوشبختانه این بیماری یک بیماری واگیردار نیست و از گربه مبتلا به سایر گربه ها و یا حیوانات دیگر منتقل نمیشود.
علائم IBD یا بیماری التهابی روده گربه ها چیست؟
بیماری IBD میتواند هر قسمتی از دستگاه گوارش را درگیر کند، اما معمولاً معده و یا رودهها را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر معده درگیر باشد، باعث استفراغ گربه میشود که شایعترین و مزمنترین علامت این بیماری در گربههاست. درگیری رودهها منجر به اسهال در گربه میشود. در برخی گربهها، هر دو بخش درگیر شده و هم استفراغ و هم اسهال مشاهده میشود.
اگر این سندروم چندین ماه ادامه یابد، کاهش اشتها و کاهش وزن دیده میشود. در برخی موارد، گربهها اشتهای سیریناپذیر پیدا میکنند چون قادر به جذب غذای مصرفی نیستند، که باید از پرکاری تیروئید افتراق داده شود.
- استفراغ کردن گلوله مویی گربه بیش از یکبار در ماه طبیعی نیست و ممکن است نشانهای از ناتوانی عبور مو از دستگاه گوارش و نشانهای از IBD باشد.
بیماری IBD در گربه چگونه تشخیص داده می شود؟
با استفاده از سونوگرافی میتوان به IBD مشکوک شد. سونوگرافی دستگاه گوارش حیوان، ضخامت دیواره معده و رودهها و اندازه غدد لنفاوی اطراف روده را ارزیابی میکند. تشخیص قطعی نوع IBD تنها با نمونهبرداری از بافت انجام میشود که نیاز به بیهوشی عمومی و عمل جراحی دارد.
بسته به محل درگیر، ممکن است دامپزشک روش آندوسکوپی و کولونوسکوپی حیوان یا جراحی شکمی کامل را توصیه کند. اگر قسمتهایی از روده باریک یا بالای روده بزرگ درگیر باشد، نیاز به جراحی است چون این نواحی با آندوسکوپ در دسترس نیستند. در این روش نمونههایی از تمام لایههای دیواره بافت گرفته میشود. در صورتی که معده یا روده بزرگ درگیر باشند، میتوان از طریق آندوسکوپ نمونهگیری کرد.
نمونههای بافتی به آسیبشناس دامپزشکی فرستاده میشود تا نوع سلولهای التهابی موجود را مشخص کند. IBD زمانی تشخیص داده میشود که سطح غیرطبیعی این سلولها در بافت مشاهده شود. البته برای تعیین علت واکنشهای بافتی، معمولاً آزمایشهای بیشتری نیاز است، از جمله:
- بررسی انگلها و عفونتها
- آزمایش خون برای بررسی عملکرد کبد، کلیه، لوزالمعده و بیماریهایی مانند پرکاری تیروئید و دیابت
- آزمایش مدفوع برای تشخیص عوامل عفونی
- اندازهگیری سطح ویتامین B12 (کوبالامین) برای ارزیابی جذب مواد مغذی
- اندازهگیری فولات خون برای بررسی تعادل باکتریهای مفید دستگاه گوارش
بیماری IBD گربه چگونه درمان می شود؟
درمان بیماری التهابی روده در گربه ها شامل رفع علت اصلی است. اما در بسیاری از موارد علت مشخص نمیشود و بیماری «ایدیوپاتیک» یا بدون علت شناختهشده نام میگیرد. درمان های رایج عبارتاند از:
ضد انگل: چون آزمایشهای مدفوع همیشه دقیق نیستند، معمولاً درمان ضدانگلی با طیف وسیع توصیه میشود.
رژیم غذایی: برخی گربهها به تغییر رژیم غذایی پاسخ میدهند. این تغییر شامل استفاده از پروتئین جدید (که قبلاً گربه با آن مواجه نشده) یا پروتئین هیدرولیز شده (که بدن آن را به عنوان پروتئین نمیشناسد) است. اگر مؤثر نباشد، رژیم پر فیبر امتحان میشود. دوره آزمون رژیم غذایی باید ۸ تا ۱۲ هفته کامل ادامه یابد. در مواردی دامپزشک رژیم حذفی توصیه میکند: فقط یک پروتئین و یک کربوهیدرات ساده، بدون هیچ نوع خوراکی یا میانوعده.
ویتامین B12: چون بیشتر گربههای مبتلا به IBD قادر به جذب این ویتامین نیستند، معمولاً به صورت تزریقی زیرپوستی تجویز میشود.
داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی: اگر رژیم غذایی مؤثر نبود یا عملی نبود و علت خاصی پیدا نشد، از داروهایی مثل کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون، بودزوناید یا دگزامتازون) استفاده میشود. اگر این داروها کافی نباشند، داروهایی مثل کلرامبوکیل یا آزاتیوپرین امتحان میشوند.
آیا کورتیکواستروئیدها برای گربه ها عوارض دارند؟
در انسانها این داروها عوارض زیادی دارند. در گربهها نیز افزایش نوشیدن، ادرار و اشتها در ابتدا رایج است. مصرف طولانی میتواند باعث مشکلات کبد، افزایش خطر دیابت و نازک شدن پوست شود. برای کاهش عوارض، از کمترین دوز مؤثر و برنامه یکروز در میان استفاده میشود. شروع درمان با دوز بالا است اما به مرور کاهش مییابد.
آیا باید تا آخر عمر به گربه دارو بدهم؟
اکثر گربههای مبتلا به IBD نیاز به درمان بلندمدت دارند. معمولاً پس از چند ماه، دارو قطع میشود تا بررسی شود آیا بیماری کنترل شده است. در صورت بازگشت استفراغ یا اسهال، درمان از سر گرفته میشود. اگر دادن داروهای خوراکی سخت باشد، میتوان از تزریقهای دورهای متیلپردنیزولون (Depo-Medrol®) استفاده کرد.
- گاهی مترونیدازول برای کاهش التهاب دستگاه گوارش گربه استفاده میشود، ولی طعم بدی دارد و میتواند موجب کاهش اشتها یا استفراغ شود.
پیش آگهی بیماری التهاب روده در گربه چگونه است؟
اگر گربه به تغییر رژیم غذایی پاسخ دهد، میتواند تا پایان عمر با همان رژیم زندگی کند. اگر به داروی ضدمیکروبی یا کورتیکواستروئیدها پاسخ دهد، پیشآگهی خوب است. اما در صورت پاسخ ندادن به این روشها، پیشآگهی محتاطانه است و یافتن علت زمینهای مستلزم انجام آزمایشهای بیشتر میباشد. برخی انواع IBD در گربه ممکن است به سرطان روده ختم شوند. التهاب مزمن بهعنوان یکی از علل لنفوم گوارشی در گربهها مطرح شده است.
مرور سریع
بیماری التهابی روده در گربه، یک چالش پیچیده ولی قابل کنترل است که با تشخیص بهموقع و برنامه درمانی مناسب میتواند کیفیت زندگی گربه را بهشدت بهبود دهد. اگرچه گاهی علت دقیق این سندروم مشخص نیست، اما با همکاری نزدیک با دامپزشک، اصلاح رژیم غذایی، درمان دارویی و پیگیری منظم، بسیاری از گربهها میتوانند زندگی سالم و راحتی داشته باشند.
تشخیص زودهنگام و مدیریت درست این وضعیت، کلید اصلی در حفظ سلامت دستگاه گوارش گربه است. در صورتی که هر یک از علائم سادشده در مقاله حاضر را در گربه مشاهده کردید در کوتاهترین زمان ممکن گربه را برای معاینه دقیقتر به بیمارستان دامپزشکی مرکزی بیاورید تا توسط پزشکان معاینه و درمان شود.
سوالات متداول
آیا بیماری التهابی روده گربه به انسان منتقل میشود؟
خیر، بیماری التهابی روده (IBD) در گربه ها یک بیماری غیر مسری است و به انسان و یا سایر حیوانات منتقل نمیشود.
آیا استفراغ گاهبهگاه گربه میتواند نشانه التهاب روده باشد؟
بله. اگر گربه شما بیش از یکبار در ماه دچار استفراغ گلوله مویی میشود یا استفراغ مزمن دارد، این میتواند نشانهای از مریضی التهابی روده گربه (IBD) باشد و بهتر است توسط دامپزشک بررسی شود.
بهترین غذا برای گربه مبتلا به بیماری التهابی روده چیست؟
گربه با بیماری التهابی روده رژیم خاصی دارد که مبتنی بر پروتئین های جدید است. این رژیم تحت نظر دامپزشک اجرا میشود.
آیا میتوان بدون نمونهبرداری، ibd گربه را تشخیص داد؟
خیر. گرچه سونوگرافی میتواند دامپزشک را به التهاب روده مشکوک کند، اما تنها روش قطعی برای تشخیص بیماری التهابی روده گربه، نمونهبرداری از بافت دستگاه گوارش و بررسی آسیبشناسی است.
آیا گربه مبتلا به IBD باید تا آخر عمر دارو مصرف کند؟
در بسیاری از موارد، بله. بیشتر گربهها نیاز به درمان بلندمدت دارند، اما ممکن است پس از تثبیت شرایط، مقدار دارو کاهش یافته یا موقتاً قطع شود. در صورت عود علائم، درمان مجدداً شروع میشود.
منبع: vcahospitals و petmd
