کبد عضو بزرگی است که در شکم و زیر دیافراگم قرار دارد. این عضو نقشهای مهمی در بدن دارد، مانند هضم، تنظیم متابولیسم، دفع مواد زائد، ساخت پروتئینها و هورمونها و تنظیم برخی از عملکردهای سیستم ایمنی.
کبد به دلیل اندازه و ارتباط با سایر اندامهای بزرگ، میتواند تحت تأثیر اختلالات و بیماریهای مختلفی قرار گیرد. در همه حیوانات، کبد و رودهها توسط شبکه بزرگی از رگهای خونی به هم متصل هستند. این بدان معناست که کبد در برابر آسیب سمومی که مستقیماً به کبد میرسند، آسیبپذیر است. گربهها حتی بیشتر در معرض خطر هستند زیرا برخی از مسیرهای متابولیکی مشابه سایر حیوانات که این سموم را تجزیه میکنند، ندارند. برخی از گربهها فاقد مسیرهای آنزیمی خاصی هستند که برای سمزدایی برخی از ترکیبات سمی مورد نیاز است.
گربهها از شرایط خاصی مانند لیپیدوز کبدی (که به عنوان بیماری کبد چرب نیز شناخته میشود) رنج میبرند. این بیماری میتواند با کاهش سریع وزن ایجاد شود و به دلیل وابستگی گربه به متابولیسم چربی است. کبد از این نظر منحصر به فرد است که ظرفیت ذخیره بسیار بالایی دارد و میتواند پس از بیماری یا آسیب، خود را بازسازی کند. اغلب گربهها میتوانند حتی پس از شدیدترین بیماری یا آسیب کبدی به طور کامل بهبود یابند.
اختلالات مجاری صفراوی و کبد مانند کلانژیوهپاتیت در گربهها در مقایسه با سایر حیوانات شایعتر است. دلیل دقیق این موضوع هنوز کشف نشده است.
علائم بیماری کبد در گربه ها
علائم بالینی بیماری کبد در گربهها میتواند به صورت تغییرات نامحسوس شروع شود. اغلب بسیاری از علائم عمومی و غیر اختصاصی هستند، بنابراین تشخیص اولیه آنها میتواند دشوار باشد. در ادامه علائم عمومی برای مشاهده بیماری کبد در گربهها را بررسی میکنیم:
علائم عمومی مشاهده شده عبارتند از:
- کاهش اشتها یا از دست دادن کامل اشتها
- بیحالی
- استفراغ
- اسهال
- درد معده
- تب
- یرقان
- تورم شکم
- تشنگی بیش از حد
- تکرر ادرار
- خونریزی پتشی (خونریزی از رگهای خونی زیر پوست و غشاهای مخاطی)
- کاهش وزن
- وجود خون در مدفوع
علائم بالینی مانند خونریزی نقطهای (پتشی)، تورم شکم (که میتواند نشانهای از تجمع مایعات یا بزرگ شدن کبد باشد) و زردی پوست، همگی علائمی هستند که در موارد پیشرفتهتربیماری مشاهده میشوند. تب، استفراغ و اسهال معمولاً با بیماری حاد و ناگهانی همراه هستند.
حال سوالی که پیش میآید این است:
اگرگربه این علائم را داشت چه کنیم؟ ما به شما پیشنهاد میکنیم با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران که یکی ازمعتبرترین مراکزاست، در ارتباط باشید. اگردر مورد بیماری کبد گربه سوالی دارید با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید تا توسط همکاران ما در بیمارستان دامپزشکی مرکزی راهنمایی شوید.
در این مجموعه شما در سریعترین زمان ممکن و با بالاترین کیفیت به جواب خود خواهید رسید.
تشخیص بیماری کبد در گربه
تشخیص بیماری کبد در گربهها بهویژه در مراحل ابتدایی کار سادهای نیست، چون علائم این بیماری معمولاً خیلی خفیف هستند یا ممکن است به بیماریهای دیگر شباهت داشته باشند. به همین دلیل، بسیاری از علائم اولیه نادیده گرفته شده یا با مشکلات رایجتری اشتباه گرفته میشوند.
برای تشخیص درست، دامپزشک ابتدا اطلاعات کاملی درباره وضعیت و سابقه سلامتی گربه از شما میگیرد. سپس یک معاینه فیزیکی دقیق انجام میدهد. در ادامه، معمولاً از گربه آزمایش خون و ادرار گرفته میشود تا عملکرد کبد و سایر اندامها بررسی شود و علت اصلی علائم مشخص گردد در مواردی نیز دامپزشک تصمیم می گیرد تا با انجام سونوگرافی، علت اصلی بیماری را تشخیص دهد.
آنها به دنبال تغییرات خاص در آزمایشهای خون شامل موارد زیر خواهند بود:
- آنزیمهای کبدی مانند ALT، ALP، AST، GGT
- اسیدهای صفراوی
- بیلیروبین
- گلبولهای قرمز و سفید خون
- پروتئینهای خون
بسته به آنچه در آزمایشهای خون و ادرار یافت میشود، این نتایج به دامپزشک کمک میکند تا وجود بیماری کبد را تشخیص داده یا آن را رد کند. در واقع هنگامی که او نگران عدم عملکرد صحیح کبد باشد، آزمایشهای تشخیصی دیگری نیز باید انجام شود تا به ارزیابی میزان و شدت بیماری کمک کند.
اسکنهای اولتراسوند و اشعه ایکس میتوانند برای ارزیابی اندازه و ساختار کبد استفاده شوند. دامپزشک شما میتواند ببیند که آیا تومور یا انسدادی در جریان خون یا صفرا وجود دارد یا خیر. اغلب بیوپسی کبد لازم است تا سلولها توسط یک پاتولوژیست تجزیه و تحلیل شوند تا دقیقاً مشخص شود که در کبد چه اتفاقی میافتد. همچنین میتوان کشتهایی برای بررسی عفونتهای باکتریایی انجام داد.
بیوپسی کبد را میتوان از طریق سوزنی که توسط اسکنر سونوگرافی هدایت میشود، انجام داد. در صورت بیهوشی عمومی، میتوان بیوپسیهای بزرگتری انجام داد. دامپزشک قبل از انجام این عمل، اطمینان حاصل میکند که گربه تمام شرایط عمومی برای بیهوشی را دارد. تصویربرداری پیشرفته مانند MRI و CT یا اسکن هستهای در برخی موارد میتواند برای شناسایی مشکلاتی مانند شنتهای کبدی استفاده شود.
دلایل بیماری کبدی گربه ها چیست؟
علل زیادی برای بیماری کبد در گربهها وجود دارد. شایعترین آنها عبارتند از:
علل عفونی
عوامل مختلفی میتوانند موجب بروز بیماریهای کبدی شوند. یکی از این دستهها، علل عفونی هستند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- پریتونیت عفونی گربه (FIP): این بیماری ویروسی است که علاوه بر سایر اندامها، کبد را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. ویروس باعث ایجاد التهاب و تخریب تدریجی سلولهای کبدی میشود.
- توکسوپلاسموز: این بیماری ناشی از نوعی انگل است. در بیشتر موارد، گربههای آلوده هیچ علامت بالینی مشخصی ندارند، اما در صورتی که گربه دچار ضعف سیستم ایمنی بوده یا باردار باشد، این بیماری میتواند بسیار خطرناک بروز کند.
- ویروس هرپس گربه ۱ (FHV-1): این ویروس معمولاً باعث بروزعلائم در دستگاه تنفسی فوقانی میشود، اما در برخی موارد، بهویژه اگر گربه دچار ضعف ایمنی باشد، میتواند مشکلاتی در کبد نیز ایجاد کند.
- هپاتیت باکتریایی/کلانژیوهپاتیت: هپاتیت و کلانژیوهپاتیت میتوانند هم به دلایل عفونی و هم غیرعفونی ایجاد شوند. انواع مختلفی از باکتریها میتوانند باعث التهاب هپاتیت کبد شوند.
علل غیرعفونی:
دلایل غیرعفونی دیگری نیز وجود دارند که موجب بروز مشکلات عمده برای گربه میشوند. در ادامه دلایل و علل غیرعفونی بیماری کبد در گربهها را بررسی میکنیم:
- لیپیدوز کبدی: این بیماری همچنین به عنوان سندرم کبد چرب شناخته میشود که مختص گربهها است. این بیماری اغلب پس از اینکه گربه برای مدت طولانی غذا نمیخورد، مشاهده میشود. این بیماری به دلیل تجمع چربی در کبد رخ میدهد و در صورت عدم درمان میتواند کشنده باشد.
- کلانژیت/کلانژیوهپاتیت: این یک بیماری التهابی است که کبد و مجاری صفراوی را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری میتواند ناشی از بیماریهای خودایمنی، بیاحتیاطی در رژیم غذایی یا عفونتهای باکتریایی باشد.
- قرار گرفتن در معرض سموم: قرار گرفتن در معرض برخی مواد سمی یا زهرآگین از جمله داروها، گیاهان و محصولات خانگی میتواند باعث آسیب به کبد و تأثیر بر عملکرد آن شود.
- سرطان: کبد میتواند تحت تأثیر تومورهای اولیه یا سرطانهای ثانویهای قرار گیرد که از سایر قسمتهای بدن گسترش یافتهاند.
- ناهنجاریهای مادرزادی: برخی از گربهها با ناهنجاریهایی متولد میشوند که بر کبد آنها تأثیر میگذارد. این موارد نسبتاً نادر هستند. یکی از شایعترین شرایط مشاهده شده، شنت پورتوسیستمیک است، یک رگ خونی غیرطبیعی که اجازه میدهد خون از معده، رودهها، طحال و پانکراس بدون اینکه ابتدا توسط کبد سمزدایی شود، به گردش خون سیستمیک تخلیه شود.
موارد دیگری که میتوانند در بیماری کبد در گربهها نقش داشته باشند عبارتند از:
- سن: به طورکلی، عملکرد کبد به طور طبیعی با افزایش سن کاهش مییابد. گربهها با افزایش سن بیشتر در معرض مشکلات سلامتی قرار میگیرند.
- نژاد: نژادهای خاصی از گربهها مانند “آبیسینیان” و “پرشین کت” بیشتر در معرض بیماریهای خاص کبدی هستند.
- وضعیت بدنی: گربههایی که اضافهوزن دارند، بهطور ناخواسته فشار بیشتری به کبد وارد میکنند و این میتواند خطر ابتلا به کبد چرب را افزایش دهد.
انواع بیماری کبدی در گربه ها
همانطور که قبلا نیز اشاره کردیم، کبد یکی از حیاتیترین اندامهای بدن گربه است و در فرآیندهای مهمی مانند سمزدایی، متابولیسم، تولید صفرا و ذخیره مواد مغذی نقش دارد. وقتی کبد دچار مشکل میشود، علائم مختلفی در گربه ظاهر میشود. در اینجا به مهمترین انواع بیماریهای کبدی در گربهها اشاره میکنیم:
· هپاتیت (Hepatitis) – التهاب کبد
هپاتیت به التهاب بافت کبد گفته میشود و میتواند به دلایل مختلفی مثل عفونت، سموم یا بیماریهای خودایمنی ایجاد شود. از علائم آن میتوان به بیحالی، بیاشتهایی، زردی پوست و لثهها اشاره کرد.
· کبد چرب (Hepatic Lipidosis) – شایعترین بیماری کبدی در گربهها
کبد چرب زمانی رخ میدهد که چربی بیش از حد در سلولهای کبد انباشته میشود. این مشکل معمولاً پس از یک دوره بیاشتهایی شدید بروز میکند. گربههایی که اضافهوزن دارند بیشتردرمعرض خطر هستند. درمان سریع برای این بیماری حیاتی است، زیرا در صورت تشخیص دیرهنگام، ممکن است منجر به نارسایی کبدی شود.
· کلانژیت و کلانژیو هپاتیت (Cholangitis/Cholangiohepatitis)
این بیماری التهابی، مجاری صفراوی و بافت کبدی را تحت تأثیر قرارمیدهد. علت آن میتواند وجود عفونتهای باکتریایی، ویروسی یا اختلالات سیستم ایمنی باشد. علائم کلانژیت شامل تب، استفراغ، زردی و کاهش وزن است.
· نارسایی کبدی (Liver Failure)
نارسایی کبدی گربه یکی از خطرناکترین مشکلات است که درموارد شدید و پیشرفته، کبد دیگر نمیتواند عملکرد خود را انجام دهد. این وضعیت خطرناک و تهدیدکننده زندگی گربه بوده و نیاز به درمان فوری دارد.
چگونه از گربه ای که بیماری کبد دارد مراقبت کنیم؟
درمان بیماری کبد در گربه ها به علت زمینهای آن بستگی دارد؛ به همین دلیل، انجام آزمایشها و تشخیص دقیق پیش از شروع هرگونه درمان بسیار مهم است. در مدیریت بیماری کبد، روشهای مختلفی وجود دارد که میتوانند به حمایت از سلامت گربهتان کمک کنند.
درمان با مایعات وریدی معمولاً برای جبران کمآبی بدن و اصلاح عدم تعادل الکترولیتها انجام میشود. حمایت تغذیهای نیز نقش مهمی دارد و برخی داروها میتوانند به بهبود عملکرد کبد کمک کنند.
تغییر رژیم غذایی با هدف کاهش فشار وارد بر کبد انجام میشود. در برخی موارد، رژیم غذایی با پروتئین کم میتواند مفید باشد. همچنین ممکن است میزان چربی در رژیم غذایی کاهش یابد، اما این موضوع در گربهها کمتر مؤثر است، زیرا آنها به مقدار زیادی چربی در رژیم غذایی خود نیاز دارند.
- در صورت لزوم، داروهای مسکن برای کاهش درد استفاده میشوند و داروهایی برای کنترل استفراغ یا حالت تهوع تجویز میگردند.
- اگر عفونت باکتریایی وجود داشته باشد، آنتیبیوتیکها تجویز میشوند. برخی بیماریها مانند شنت پورتوسیستمیک یا وجود تودههای کبدی نیاز به جراحی دارند.
- ویزیتهای منظم دامپزشکی برای بررسی روند بهبودی، پیگیری درمان و ایجاد تغییرات لازم بسیار ضروری است.
- به یاد داشته باشید که درمان گربه شما به عواملی مانند وضعیت کلی سلامتی، بیماریهای زمینهای و سن گربه بستگی دارد.
نتیجه گیری
بیماری کبد در گربهها بسیار شایع است. کبد اندامی بزرگ است و نقشهای مختلفی در بدن دارد. این بدان معناست که در برابر آسیب از منابع مختلف آسیبپذیر است. اگر بیماری کبد زود تشخیص داده شود و به سرعت درمان شود، درمان میتواند موثرباشد و گربهها به طور کامل بهبود یابند.
اگر فکر میکنید هر یک از علائم بالینی بیماری کبد را مشاهده میکنید، مهم نیست چقدر جزئی یا متناوب باشد، به هر حال مهم است که گربه خود را برای معاینه نزد دامپزشک ببرید.
سوالات متداول
آیا امکان بهبود بیماری کبد گربهها وجود دارد؟
بسته به علت اصلی بیماری کبد، گربهها میتوانند به بهبودی کامل برسند. کبد میتواند تا حدی بازسازی شود، بنابراین تشخیص زودهنگام و تجویز سریع درمان مناسب، شانس بهبودی گربه شما را افزایش میدهد.
آیا بیماری کبدی گربهها میتواند باعث تغییر رفتار شود؟
بله، گربه ممکن است گوشهگیر شود، کمتر بازی کند یا واکنشپذیریاش تغییر کند. این تغییرات معمولاً به علت ناراحتی فیزیکی و ضعف ناشی از عملکرد ناقص کبد رخ میدهد.
چگونه میتوانیم از بیماری کبد در گربهها جلوگیری کنیم؟
علل بسیار مختلفی برای بیماری کبد وجود دارد و متأسفانه برخی از آنها قابل پیشگیری نیستند. خبر خوب این است که میتوانید تغییراتی در سبک زندگی ایجاد کنید که احتمال ابتلای گربه شما به بیماری کبد را کاهش میدهد یا به این معنی است که اگر مبتلا شوند، احتمال جدی بودن آن کمتر است.
آیا درمان خانگی برای بیماری کبد در گربهها وجود دارد؟
هیچ درمان خانگی برای بیماری کبد در گربهها وجود ندارد. همانطور که ذکر شد، کارهای خاصی وجود دارد که میتوانید برای کمک به گربه خود در خانه انجام دهید، اما هرگز نباید بدون صحبت با یک متخصص دامپزشکی، از درمانهای خانگی استفاده کنید. اگر فکر میکنید گربه شما ممکن است هر نوع بیماری کبدی داشته باشد، بهترین کار این است که در اسرع وقت او را نزد دامپزشک ببرید
درمان کبد چرب گربه چگونه انجام میشود؟
درمان کبد چرب در گربهها نیاز به تشخیص زودهنگام و مراقبت دقیق دارد. اولین قدم، تغذیه مناسب و افزایش کالری دریافتی توسط گربه است، مخصوصاً اگر کاهش وزن ناگهانی عامل بروز بیماری باشد. دامپزشک ممکن است داروهایی برای حمایت از عملکرد کبد تجویز کند و در صورت نیاز، تغذیه از طریق لوله (feeding tube) توصیه شود.
آیا هپاتیت از گربه به انسان منتقل میشود؟
در بیشتر موارد، هپاتیتهایی که گربهها به آنها دچار میشوند، مخصوص خودشان بوده و به انسان منتقل نمیشوند. اما همیشه رعایت بهداشت هنگام برخورد با حیوانات بیمار، مانند شستن دستها، ضروری است. در صورت شک، حتماً با دامپزشک مشورت کنید.
علت هپاتیت در گربهها چیست؟
هپاتیت در گربهها میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله عفونتهای باکتریایی یا ویروسی، مسمومیت غذایی، بیماریهای متابولیک یا واکنش به برخی داروها. گاهی نیز علت دقیق مشخص نمیشود و به عنوان هپاتیت ایدیوپاتیک شناخته میشود.
علائم بیماری کلیه در گربه چیست؟
علائم رایج شامل افزایش تشنگی و ادرار، کاهش وزن، بیاشتهایی، استفراغ، بوی بد دهان، و ضعف عمومی است. در صورت مشاهده این علائم باید سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید، زیرا بیماری کلیه در گربه ها میتواند تدریجی و بدون علائم واضح شروع شود.
بالا بودن آنزیم کبدی در گربه به چه معناست؟
بالا بودن آنزیمهای کبدی نشاندهنده وجود التهاب، آسیب یا اختلال در عملکرد کبد است. این حالت ممکن است ناشی از بیماریهای کبدی، عفونتها، سموم یا حتی داروهای خاص باشد.
چطور میتوان کبد گربه را تقویت کرد؟
تغذیه مناسب با غذاهای باکیفیت و حاوی پروتئین قابلهضم، مصرف مکملهای حمایتکننده از کبد و پرهیز از مصرف مواد سمی مانند داروهای انسانی میتوانند در سلامت کبد گربه تاثیرگذار باشند.
آیا قرص لیورگل برای گربهها مناسب است؟
قرص لیورگل حاوی سیلیمارین است که برای حمایت از کبد در انسانها استفاده میشود. استفاده از آن برای گربه باید حتماً زیر نظر دامپزشک باشد، چون دوز مناسب، نحوه تجویز و عوارض احتمالی باید به دقت بررسی شود.
مشکل کیسه صفرا در گربه چه علائمی دارد؟
مشکلات کیسه صفرا مانند التهاب یا انسداد میتوانند باعث بیاشتهایی، استفراغ، زردی پوست و لثهها، و بیحالی شوند. تشخیص با کمک سونوگرافی و آزمایش خون انجام میشود و درمان آن بسته به شدت مشکل، ممکن است شامل دارو یا حتی جراحی باشد.
منبع: catster
