انگل در سگها یک مشکل شایع است که میتواند مشکلات جدی بهداشتی برای سگها، و بهویژه تولهسگها، ایجاد کند. انگلهای سگی میتوانند از کرمهای رودهای گرفته تا عفونتهای جدیتری که بر قلب یا ریهها تأثیر میگذارند را شامل شوند. شناسایی و درمان علائم بسیار مهم است تا از آسیبهای دائمی به بدن تولهسگ شما جلوگیری شود؛ بنابراین اگر به وجود انگل در سگ مشکوک هستید، باید فوراً توسط یک دامپزشک بررسی شود. در این مقاله، هم علائم و انواع انگلها در سگها را بررسی میکنیم، هم گزینههای درمانی را توضیح میدهیم، و هم بر اساس آخرین دستورالعملهای شورای جهانی انگلهای حیوانات همراه (CAPC)، یک برنامهی دقیق زمانبندی انگلزدایی به شما میدهیم که در بیشتر منابع فارسی موجود نیست.
تعریف انگلهای داخلی در سگ
انگلهای داخلی سگ یک اصطلاح عمومی برای هر نوع انگلی است که در بدن سگ شما زندگی میکند. این ارگانیسمها در دستگاه گوارش سگ مستقر شده و از آن تغذیه میکنند. آنها میتوانند علائمی از جمله التهاب، مشکلات گوارشی، کمخونی و در موارد جدیتر حتی مشکلات شدید قلبی یا ریوی ایجاد کنند.
انگلها بسیار شایعاند و بهراحتی از طریق غذا یا تماس با محیط آلوده منتقل میشوند؛ بنابراین باید مطمئن شوید سگ شما بهطور منظم برای وجود انگلها و کرمها بررسی میشود. خوشبختانه در بیشتر موارد، انگلهای سگ بهراحتی قابل درمان هستند و تولهسگها با مراقبت مناسب بهبود مییابند.
انواع انگل سگ
انواع مختلفی از انگلهای داخلی در سگها وجود دارند که میتوانند مشکلاتی برای حیوان خانگی شما ایجاد کنند. رایجترین انگلها در سگها شامل کرمهای پهن، کرمهای قلابدار، کرمهای گرد، کرمهای شلاقی، کرمهای قلبی و ژیاردیا هستند.
کرمهای پهن
کرمهای پهنی مانند Dipylidium caninum در رودهی سگها زندگی میکنند و از طریق بلعیدن کک آلوده منتقل میشوند. این کرمها میتوانند موجب مشکلات گوارشی و کندی رشد تولهسگها شوند.
صاحبان سگها باید از انگل زئونوتیک Echinococcus هم آگاه باشند که میتواند به انسانها منتقل شود.
کرمهای قلابدار
کرمهای قلابداری مانند Ancylostoma caninum، Ancylostoma braziliense یا Uncinaria stenocephala پس از بلعیدهشدن به رودهی سگ متصل میشوند. چون این کرمها از خون تغذیه میکنند، میتوانند باعث کمخونی شوند که در صورت عدم درمان به ضعف و علائم جدیتری منجر خواهد شد.
کرمهای گرد
کرمهای گرد مانند Toxocara canis یا Toxascaris leonina بهراحتی از طریق تماس با مدفوع آلوده به سگها منتقل میشوند. این کرمها میتوانند موجب نفخ شدید و مشکلات گوارشی در سگها شوند و از آنجا که تولهسگها قادر به جذب مواد مغذی بهدرستی نیستند، رشد آنها مختل میشود. Toxocara canis یکی از مهمترین انگلهای زئونوتیک است؛ در انسان (بهخصوص کودکانی که با خاک یا شنبازی بازی میکنند) میتواند وارد بدن شده و در موارد نادر به چشم یا اندامهای داخلی آسیب برساند.
کرمهای شلاقی
کرمهای شلاقی مانند Trichuris vulpis در رودهی بزرگ و کولون سگ زندگی میکنند. آنها معمولاً از طریق خاک یا آب آلوده منتقل میشوند و پس از چسبیدن به روده، از خون تغذیه میکنند. این کرمها میتوانند باعث اسهال، کاهش وزن و در موارد شدیدتر کمخونی شوند. تخم این کرمها بسیار مقاوم است و میتواند تا ۵ سال در خاک زنده بماند؛ به همین دلیل، جمعآوری روزانهی مدفوع از حیاط یا محل بازی سگ اهمیت زیادی در پیشگیری دارد.
کرمهای قلبی
کرمهای قلبی یا Dirofilaria immitis از طریق نیش پشهی آلوده به سگ منتقل میشوند. لاروهای کرم قلب وارد جریان خون سگ میشوند و در قلب و ریهها جمع میشوند که میتواند آسیبهای شدید، ماندگار و تهدیدکنندهی زندگی ایجاد کند، مگر اینکه زودتر درمان شوند. برخلاف باور رایج، پیشگیری از کرم قلبی بسیار سادهتر و کمخطرتر از درمان آن است؛ درمان کرم قلبی پیشرفته میتواند برای قلب و ریهی سگ خطرناک باشد، در حالیکه داروهای پیشگیریکنندهی ماهانه معمولاً کاملاً بیخطرند.
ژیاردیا
ژیاردیا یک پروتوزوای میکروسکوپی است که در رودهی کوچک سگها زندگی میکند. این انگل در آب، غذا یا محیط آلوده یافت میشود. این پروتوزوا میتواند باعث استفراغ، اسهال و کمآبی بدن شود که در صورت عدم درمان، منجر به خستگی و کاهش وزن خواهد شد.
علل انگل گرفتن سگها
سگها میتوانند از عوامل محیطی مختلفی انگل بگیرند، از جمله:
- بلعیدن انگل یا تخم آن در غذا، آب یا خاک آلوده
- نیش پشهی آلوده (برای کرم قلبی)
- تماس با مدفوع سگهای آلوده دیگر
- نفوذ مستقیم لارو از پوست هنگام راهرفتن روی خاک آلوده
- شیر مادر، برای تولهسگهای تازهمتولدشده
- شکار یا خوردن جوندهها و حیوانات کوچک آلوده
پس از تماس با انگل و استقرار آن در دستگاه گوارش یا اعضای دیگر بدن سگ، درمان لازم است تا علائم از بین بروند.
علائم انگل داشتن سگ
سگها علائم مختلفی از انگلها نشان میدهند که از خفیف تا شدید متغیر است. اگر سگ شما هر یک از علائم زیر را نشان داد، بهویژه اگر متوجه شدید که شدت علائم بیشتر میشود، فوراً با یک دامپزشک ماهر مشورت کنید تا سگ بررسی شده و احتمال عفونت انگلی رد شود.
رایجترین علائم عفونتهای انگلی در سگها عبارتاند از:
- خستگی، ضعف و کاهش وزن
- افزایش اشتها بدون افزایش وزن
- شکم متورم، بهویژه در تولهسگها
- مالیدن یا کشیدن دم به زمین برای تسکین خارش
- اسهال سگ یا وجود خون در مدفوع
- وجود کرم در مدفوع یا موی سگ
- سرفهی مزمن یا کاهش تحمل فعالیت (نشانهی احتمالی کرم قلبی)
زمان مراجعه به دامپزشک
انگلهای داخلی در سگها میتوانند در صورت عدم درمان بسیار خطرناک باشند؛ بنابراین نشانههای انگل در سگ را جدی بگیرید. اگر سگ شما هر یک از علائم فوق را نشان میدهد و مشکوک به وجود انگل هستید، با یک دامپزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید که سگ درمانهای لازم را دریافت میکند.
تشخیص انگل در سگ
چندین روش تشخیصی وجود دارد که میتوان از آنها برای تأیید علت علائم سگ شما استفاده کرد. معمولاً نمونههای مدفوع و خون برای بررسی سلامت کلی یا نوع خاصی از کرمها در سگ (از جمله کرمهای قلبی) بررسی میشود.
درمان انگلهای داخلی در سگها
پس از تأیید تشخیص و مشخصشدن عفونت انگلی در سگ، درمان سریع آغاز میشود. معمولاً این درمان شامل داروهای خوراکی مانند ضدکرمهایی است که انگل را از بین میبرد و به سگ کمک میکند آن را دفع کند.
برنامهی دقیق انگلزدایی تولهسگ؛ چیزی که اکثر منابع فارسی ندارند
طبق دستورالعمل CAPC، برنامهی استاندارد انگلزدایی تولهسگ اینگونه است:
مادر سگ هم در دوران شیردهی باید تحت برنامهی ضدانگل باشد، چون همانطور که گفته شد، برخی انگلها از طریق شیر به توله منتقل میشوند.
پیشگیری از انگلیشدن سگ
بهترین راه برای درمان عفونتهای انگلی سگ، زمانی است که آنها زود تشخیص داده شوند. مراقبت پیشگیرانه برای حفظ سلامت سگ شما و محافظت از او در برابر انگلها بسیار حیاتی است.
- سگ باید معاینات منظم برای انگلهای رودهای را طبق برنامهی بالا دریافت کند، نه فقط یک چکاپ سالانه.
- مطمئن شوید سگ فقط از آب تمیز مینوشد و غذای پخته میخورد (نه گوشت خام).
- مدفوع سگ را همان روز، هم در حیاط خانه و هم در پیادهروی بیرون، جمعآوری کنید.
- فضای زندگی او، از جمله بستر و قفسها، باید مرتباً تمیز شوند.
- از تماس سگ با مدفوع حیوانات دیگر و شکار جوندگان جلوگیری کنید.
- سگ را با قلاده یا داخل حصار نگه دارید تا از ولگردی و شکار حیوانات آلوده جلوگیری شود.
یک مرور سریع بر انگل در سگها
سؤالات متداول
رایجترین انگلهای داخلی در سگها شامل کرمهای پهن، کرمهای قلابدار، کرمهای قلبی، کرمهای گرد، کرمهای شلاقی و ژیاردیا هستند.
اگر انگلها در مدفوع سگ شما دیده شوند، ممکن است مانند کرمهای کوچک و در حال جنبش یا لاروهای آنها باشند. همچنین ممکن است کرمها را در اطراف دم سگ مشاهده کنید.
اکثر انگلهای سگ زئونوتیک نیستند، اما برخی از آنها مانند کرمهای گرد، کرمهای قلابدار و بعضی از انواع کرمهای پهن میتوانند به انسان، بهویژه کودکان یا افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، منتقل شوند.
کرمهای رایج سگ بهراحتی قابل درمان هستند و با یک دورهی درمان کامل از بین میروند. دارو برای از بین بردن آنها ممکن است چند هفته یا ماه طول بکشد، اما تمام انگلها را از بدن سگ حذف کرده و عفونت را درمان خواهد کرد.
برخی از انگلها برای سگها خطرناکتر از دیگران هستند، اما همهی آنها تهدید جدی به سلامت سگ بهشمار میآیند و باید فوراً درمان شوند.
بله. طبق دستورالعمل CAPC، بسیاری از سگهای آلوده اصلاً علامت ظاهری ندارند (بهخصوص در مراحل اولیه)، در حالیکه همچنان میتوانند انگل را در محیط پخش کنند یا به انسان منتقل کنند. پیشگیری ماهانه و مستمر، مؤثرتر از منتظرماندن برای دیدن علامت است.
سخن پایانی
مدیریت انگلهای رودهای سگها ممکن است سخت بهنظر برسد، اما معمولاً کرمهای سگ بهراحتی قابل درمان هستند. معاینات منظم برای کرمهای گوارشی سگها، طبق برنامهای که در این مقاله دیدید، جهت مصرف داروهای ضدکرم و بررسی انگلها بسیار مهم است. اگر نگران هستید که سگ شما ممکن است عفونت انگلی داشته باشد، در اسرع وقت با دامپزشکان بخش داخلی دامهای کوچک بیمارستان دامپزشکی مرکزی مشورت کنید.
منابع
این مقاله بر پایهی دستورالعملهای رسمی شورای جهانی انگلهای حیوانات همراه (CAPC) بهروزرسانی شده است:
