خیلی از گربه‌ها عاشق بازی با نخ، کاموا، نخ دندان یا روبان هستند؛ اما همین بازی به‌ظاهر بی‌خطر، میتواند به یکی از جدی‌ترین اورژانس‌های جراحی گربه ختم شود. خوردن نخ توسط گربه بسیار خطرناک‌تر از خوردن یک جسم گرد و ساده است. در این مقاله، بر اساس منابع دامپزشکی معتبر بین‌المللی، توضیح می‌دهیم چرا این اتفاق این‌قدر خطرناک است، چه علائمی نشان می‌دهد، و مهم‌ترین قانونی که هر صاحب گربه‌ای باید بداند.
چرا نخ برای گربه‌ها این‌قدر جذاب است؟
حرکت لغزنده و بافت نخ یا کاموا، غریزه‌ی شکار طبیعی گربه را تحریک می‌کند؛ به همین دلیل بازی با نخ برای بسیاری از گربه‌ها بسیار جذاب است. اما همین جذابیت، احتمال بلعیدن آن را هم بالا می‌برد؛ چون بافت خشن سطح زبان گربه (که برای تمیزکردن مو طراحی شده) به‌گونه‌ای است که وقتی نخ وارد دهانش شود، به‌سختی میتواند آن را بیرون بیاورد و ناخواسته آن را قورت می‌دهد.
چرا نخ خطرناک‌تر از یک جسم گرد و ساده است؟
وقتی یک سر نخ در جایی (مثلاً زیر زبان) گیر کند، روده همچنان تلاش می‌کند بقیه‌ی نخ را به سمت جلو حرکت دهد؛ اما چون نخ ثابت است، این خودِ روده است که دور نخ جمع و چین‌خورده میشود (حالتی که به آن «پلیکاسیون» گفته میشود، شبیه جمع‌شدن پرده روی یک بند). با گذشت زمان، همین نخ میتواند مانند یک اره، دیواره‌ی روده را ببرد و منجر به سوراخ‌شدن روده و التهاب خطرناک و کشنده‌ی حفره‌ی شکم (پریتونیت) شود.
علائم هشدار که باید جدی گرفت
اگر گربه‌ی شما نخ یا جسم رشته‌ای بلعیده باشد، ممکن است علائم زیر را نشان دهد:
- استفراغ مکرر
- بی‌اشتهایی یا امتناع کامل از غذا
- بی‌حالی
- آب‌دهان زیاد یا تلاش مکرر برای بالا‌آوردن
- درد شکمی (حساسیت به لمس، خم‌شدن یا بی‌قراری)
- کم‌آبی بدن
- مشاهده‌ی نخ زیر زبان یا آویزان از مقعد
در برخی موارد، بخشی از نخ ممکن است طی چند روز اول از مقعد خارج شود، اما این به‌هیچ‌وجه به‌معنای بی‌خطربودن وضعیت نیست؛ چون سمت دیگر نخ ممکن است هنوز در بدن گیر باشد.
قانون طلایی؛ هرگز نخ را نکشید
تشخیص جسم خارجی خطی در گربه
دامپزشک ابتدا معاینه‌ی فیزیکی انجام می‌دهد و به‌ویژه زیر زبان گربه را بررسی می‌کند. نکته‌ی مهم این است که خودِ نخ معمولاً در عکس‌برداری با اشعه‌ی ایکس دیده نمی‌شود (چون برخلاف فلز یا استخوان، در برابر اشعه‌ی ایکس شفاف است)؛ اما الگوی مشخصی از جمع‌شدگی و چین‌خوردگی حلقه‌های روده، که در رادیولوژی به آن «الگوی رشته‌ای» یا حالت آکاردئونی گفته میشود، میتواند وجود این جسم را نشان دهد. در مواردی که تصویر واضح نباشد، سونوگرافی شکم ابزار دقیق‌تری برای تشخیص پلیکاسیون روده است.
درمان؛ چرا گاهی اندوسکوپی و گاهی جراحی لازم است؟
زمان‌بندی تشخیص، تعیین‌کننده‌ی اصلی نوع درمان است. اگر جسم هنوز در مری یا معده باشد و به روده منتقل نشده باشد، در بسیاری از موارد می‌توان آن را با اندوسکوپی (وارد‌کردن یک دوربین باریک از راه دهان) خارج کرد؛ روشی که تهاجم بسیار کمتری نسبت به جراحی باز دارد و دوران نقاهت کوتاه‌تری هم به‌همراه دارد.
اما اگر جسم قبلاً به روده رسیده و باعث چین‌خوردگی (پلیکاسیون) شده باشد، جراحی برای خارج‌کردن آن ضروری است؛ این جراحی معمولاً شامل یک یا چند برش کوچک روی روده (انتروتومی) برای برداشتن نخ است و اگر بخشی از روده به‌شدت آسیب دیده یا سوراخ شده باشد، آن بخش باید برداشته شود. به همین دلیل، هرچه تشخیص و مراجعه زودتر انجام شود، احتمال درمان با روش کم‌تهاجمی‌تر اندوسکوپی (به‌جای جراحی باز) بیشتر خواهد بود.
گربه‌هایی که تحت جراحی جسم خارجی خطی قرار می‌گیرند، معمولاً ۱ تا ۳ روز در بیمارستان تحت مراقبت، مایع‌درمانی وریدی و کنترل درد می‌مانند تا از عدم نشتی محل برش‌های روده مطمئن شویم.
چگونه از این اتفاق پیشگیری کنیم؟
- نخ، کاموا، نخ دندان، روبان و کش را همیشه دور از دسترس گربه، در کشو یا جعبه‌ی دربسته نگه دارید.
- وسایل خیاطی و سبد نخ را هرگز باز روی میز یا زمین رها نکنید.
- در تزئینات کریسمس یا مناسبت‌های مشابه، از تزئینات نخی و درخشان (که برای گربه بسیار جذاب‌اند) دور از دسترس او استفاده کنید.
- اگر برای بازی از اسباب‌بازی‌های نخ‌دار استفاده می‌کنید، این بازی را همیشه زیر نظر خودتان انجام دهید و بعد از بازی، اسباب‌بازی را جمع کنید.
یک مرور سریع؛ خوردن نخ توسط گربه در یک نگاه
سؤالات متداول
بله. دیدن بخشی از نخ در بیرون به‌هیچ‌وجه تضمین نمی‌کند که تمام آن دفع شده باشد؛ سر دیگر آن ممکن است هنوز در معده یا روده گیر باشد. هرگز نخ را نکشید و سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید.
در مراحل اولیه، برخی گربه‌ها ممکن است علائم مبهم یا خفیفی داشته باشند. اگر متوجه گم‌شدن یک نخ یا کاموا در خانه شدید و احتمال می‌دهید گربه‌تان آن را خورده، حتی بدون علامت واضح، بهتر است با دامپزشک مشورت کنید.
این نوع جراحی به‌طور کلی پیچیده‌تر و پرخطرتر از جراحی خارج‌کردن یک جسم خارجی ساده و گرد است، به‌خصوص اگر تشخیص با تأخیر انجام شده و بخشی از روده آسیب دیده باشد. به همین دلیل تشخیص و مراجعه‌ی زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
سخن پایانی
خوردن نخ و اجسام رشته‌ای توسط گربه، یکی از اورژانس‌های واقعی و جدی دامپزشکی است که نباید دست‌کم گرفته شود. تشخیص و مراجعه‌ی زودهنگام میتواند تفاوت بین یک درمان کم‌تهاجمی مثل اندوسکوپی و یک جراحی پیچیده‌تر را رقم بزند. اگر گمان می‌کنید گربه‌ی شما نخ یا جسم رشته‌ای بلعیده، یا نخی را زیر زبان یا اطراف مقعد او دیدید، بدون کشیدن آن، هرچه سریع‌تر با بخش اندوسکوپی و کولونوسکوپی بیمارستان دامپزشکی مرکزی یا در صورت نیاز به بررسی و درمان جامع‌تر، با بخش داخلی دام‌های کوچک تماس بگیرید.
