آرتروز در سگ و گربه (استئوآرتروز) یکی از شایعترین مشکلات مفصلی در حیوانات خانگی است که با تخریب تدریجی غضروف مفصلی، باعث درد و محدودیت حرکتی میشود. نکتهای که خیلی از صاحبان حیوانات نمیدانند این است که علائم آرتروز در سگ و گربه بسیار متفاوت است؛ در حالیکه سگها معمولاً بهوضوح میلنگند، گربهها اغلب درد خود را کاملاً پنهان میکنند. در این مقاله با علائم اختصاصی هر گونه، علتها، روشهای تشخیص و جدیدترین گزینههای درمانی آشنا میشوید.
علائم آرتروز در سگ؛ چیزی که معمولاً میبینید
- لنگیدن، مخصوصاً بعد از استراحت طولانی یا در هوای سرد
- دشواری در بلندشدن، بالارفتن از پله یا پریدن به داخل ماشین
- واکنش دردناک هنگام لمس مفاصل
- لیسیدن مکرر یک یا چند مفصل خاص
- کاهش تمایل به بازی و پیادهروی
- تورم قابللمس در اطراف مفصل درگیر

علائم آرتروز در گربه؛ چیزی که معمولاً از دست میدهید
برخلاف سگها، گربههای مبتلا به آرتروز بهندرت میلنگند. طبق منابع دامپزشکی، حدود ۹۰ درصد از گربههای بالای ۱۰ سال، حداقل در یک مفصل نشانهی رادیوگرافیک آرتروز دارند؛ اما اکثر صاحبان این گربهها هیچوقت متوجه نمیشوند، چون علائم بسیار ظریف و بهراحتی با «پیرشدن معمولی» اشتباه گرفته میشوند.
اگر مجموعهای از این نشانهها را در گربهی بالای ۷-۸ سالتان دیدید، حتی بدون هیچ لنگیدنی، بهتر است برای معاینه مراجعه کنید.
علتها و عوامل خطر آرتروز
آرتروز به تخریب تدریجی غضروفهای مفصلی اطلاق میشود که موجب ساییدگی و درد در مفاصل میشود. مهمترین عوامل مؤثر در بروز آن:
- افزایش سن: با گذشت زمان، توانایی ترمیم و بازسازی بافتهای غضروفی کاهش مییابد
- آسیبهای مفصلی قبلی: دررفتگیها، پارگی رباطها و شکستگیهای نزدیک مفصل
- چاقی: یکی از مهمترین و در عین حال قابلکنترلترین عوامل خطر؛ هر کیلوگرم اضافهوزن، فشار قابلتوجهی به مفاصل وارد میکند. جزئیات کامل مدیریت وزن را در مقالهی چاقی در حیوانات خانگی بخوانید
- استعداد ژنتیکی: برخی نژادها بهطور ذاتی مستعد بیماریهای اسکلتی-مفصلی هستند
- دسترسی به فضای بیرون (در گربهها): گربههایی که بیرون از خانه فعالیت میکنند، بیشتر در معرض آسیبهای مفصلی و در نتیجه آرتروز ثانویه هستند
نژادهای مستعد آرتروز
استعداد ژنتیکی نقش مهمی در بروز آرتروز دارد. برای مثال:
- گلدن رتریور و ژرمن شپرد: دیسپلازی هیپ در سگها در این نژادها شایعتر است و میتواند به آرتروز شدید و دردناک منجر شود
- نژادهای کوچک (پامرانین، شیتزو، یورکشایر، شیواوا): دررفتگی کشکک زانو در این نژادها شایعتر است و در صورت عدم درمان، آرتروز ثانویه ایجاد میکند
- نژادهای بزرگ و فعال: پارگی رباط صلیبی زانو یکی دیگر از علتهای شایع آرتروز ثانویهی زانوست؛ جزئیات کامل این آسیب و روش جراحی آن را در مقالهی پارگی رباط صلیبی زانو در سگها بخوانید
دانستن اینکه نژاد حیوان شما در معرض کدامیک از این عوارض است، به شما کمک میکند زودتر متوجهی نشانههای اولیه شوید و پیش از رسیدن به مرحلهی آرتروز شدید، اقدام کنید. اگر نژاد حیوان خانگیتان جزو نژادهای مستعد بالا نیست، این بهمعنای مصونیت کامل نیست؛ عوامل محیطی مثل چاقی و آسیبهای تصادفی میتوانند در هر نژادی باعث آرتروز شوند.

تشخیص آرتروز در سگ و گربه
دامپزشک برای تشخیص قطعی معمولاً از ترکیب چند روش استفاده میکند:
- معاینهی فیزیکی و لمس مفاصل: برای بررسی محدودیت دامنهی حرکتی، تورم و واکنش دردناک
- مشاهدهی نحوهی راهرفتن: مخصوصاً وقتی حیوان بدون محدودیت در فضای باز حرکت میکند، چون تغییرات ظریف راهرفتن ممکن است در حالت معاینهی مستقیم دیده نشود
- رادیوگرافی (عکسبرداری با اشعه ایکس): برای تأیید میزان تخریب مفصل و رد کردن سایر علل درد
آیا آرتروز درمان قطعی دارد؟
روشهای درمان و مدیریت آرتروز
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): اصلیترین و مؤثرترین دستهی دارویی برای کنترل درد آرتروز در سگ و گربه هستند و پایهی اصلی درمان دارویی محسوب میشوند. این داروها باید همیشه با دوز دقیق و تحت نظر دامپزشک مصرف شوند، مخصوصاً در حیواناتی که مشکل کلیوی، کبدی یا گوارشی دارند.
سایر گزینههای درمانی و مدیریتی:
- داروهای کمکی ضددرد: در موارد نیاز، داروهایی مثل گاباپنتین یا آمانتادین میتوانند در کنار NSAID برای کنترل بهتر درد مزمن استفاده شوند
- فرونوتماب (Solensia): یک تزریق ماهانهی نسبتاً جدید، مخصوص گربهها، که با هدف قرار دادن یکی از پروتئینهای مسئول انتقال درد عمل میکند؛ گزینهی خوبی برای گربههای مسنی است که نمیتوانند NSAID مصرف کنند
- تزریق داخلمفصلی (اسید هیالورونیک، کورتون، PRP یا سلولهای بنیادی): در موارد متوسط تا شدید
- مکملهای مفصلی (گلوکزامین و کندرویتین، امگا-۳): استفادهی رایجی دارند، هرچند شواهد علمی دربارهی میزان اثربخشی آنها در کاهش درد هنوز قطعی نیست؛ بیضرر بودن نسبی آنها باعث شده بهعنوان درمان مکمل در کنار سایر روشها توصیه شوند
- فیزیوتراپی: نقش مهمی در حفظ دامنهی حرکتی مفصل و کاهش درد دارد؛ جزئیات کامل را در مقالهی فیزیوتراپی زانو بعد از جراحی در حیوانات خانگی بخوانید
- تعویض مفصل: در موارد بسیار شدید، برای مفاصل آرنج، زانو، شانه و مخصوصاً لگن؛ در برخی مراکز داخل کشور هم در حال انجام است
پیشگیری و مدیریت درازمدت
- حفظ وزن ایدهآل در طول عمر حیوان
- درمان بهموقع آسیبهای مفصلی (دررفتگی کشکک، پارگی رباط) پیش از تبدیلشدن به آرتروز مزمن
- استفاده از کفپوشهای غیرلغزنده در خانه
- فراهمکردن رمپ یا پله برای دسترسی راحتتر به مبل، تخت یا ماشین
- برای گربهها: انتخاب ظرف خاک با لبهی کوتاهتر و راحتتر برای ورود
- فعالیت بدنی منظم و ملایم بهجای فعالیتهای ناگهانی و پرفشار
هیچکدام از این اقدامات بهتنهایی معجزه نمیکند، اما ترکیب آنها در طول چند سال، تفاوت بزرگی در سرعت پیشرفت بیماری ایجاد میکند. بهتر است این تغییرات را بهتدریج و پیش از بروز علائم شدید شروع کنید، مخصوصاً اگر حیوانتان از نژادهای مستعدی است که در بالا اشاره شد؛ پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از مدیریت آرتروز پیشرفته است.

در نهایت، بهترین نتیجه وقتی بهدست میآید که صاحب حیوان، دامپزشک را در جریان تغییرات روزمره قرار دهد؛ چون خیلی از این نشانهها فقط در محیط خانه و در طول زمان قابلمشاهدهاند، نه در چند دقیقهی کوتاه معاینهی مطب. یادداشتبرداری از تغییرات رفتاری (مثلاً فیلم گرفتن از نحوهی پریدن یا راهرفتن حیوان در خانه) میتواند کمک بزرگی به دامپزشک برای تصمیمگیری درستتر باشد.
آرتروز در سگ و گربه در یک نگاه
| بخش مقاله | خلاصه |
|---|---|
| علائم در سگ | لنگیدن، دشواری بلندشدن، لیسیدن مفصل، تورم معمولاً واضح و قابلمشاهده. |
| علائم در گربه | بهندرت لنگیدن؛ کاهش پرش، کاهش نظافت شخصی، اجتناب از ظرف خاک پنهان و اغلب نادیده گرفته میشود. |
| علتها | افزایش سن، آسیب مفصلی قبلی، چاقی، ژنتیک. |
| تشخیص | معاینهی فیزیکی، بررسی نحوهی راهرفتن، رادیوگرافی. |
| درمان | NSAID (اصلیترین)، تزریق داخلمفصلی، فرونوتماب برای گربه، فیزیوتراپی، مدیریت وزن. |
جمعبندی
آرتروز یک بیماری مزمن و بدون درمان قطعی است، اما نکتهی مهم این است که در گربهها اغلب کاملاً پنهان میماند و تنها راه شناسایی آن، توجه دقیق به تغییرات رفتاری ظریف است، نه فقط لنگیدن. با تشخیص زودهنگام، مدیریت وزن، درمان دارویی مناسب و فیزیوتراپی، اکثر سگها و گربههای مبتلا میتوانند کیفیت زندگی خوبی داشته باشند.
برای ارزیابی و مدیریت آرتروز حیوان خانگیتان میتوانید به بخش فیزیوتراپی بیمارستان دامپزشکی مرکزی مراجعه کنید؛ کارشناسان این بخش میتوانند برنامهی حرکتی و مراقبتی متناسب با سن، وزن و شدت آرتروز حیوان شما را طراحی کنند.
سوالات متداول دربارهی آرتروز در سگ و گربه
گربهها بهطور غریزی درد را پنهان میکنند تا آسیبپذیر بهنظر نرسند. به همین دلیل، بهجای لنگیدن واضح، علائم آنها بیشتر بهصورت تغییرات رفتاری ظریف مثل کاهش پرش یا کاهش نظافت شخصی بروز میکند.
شواهد علمی دربارهی میزان اثربخشی این مکملها در کاهش درد هنوز قطعی نیست؛ برخی مطالعات فایدهی محدود نشان دادهاند. با این حال، چون نسبتاً بیخطرند، اغلب بهعنوان بخشی از یک برنامهی درمانی ترکیبی، نه جایگزین اصلی درمان، توصیه میشوند.
خیر، هرگز. گربهها به بسیاری از داروهای ضددرد انسانی حساسیت شدید دارند و مصرف بدون تجویز دامپزشک میتواند خطرناک یا حتی کشنده باشد. همیشه فقط از داروی تجویزشده توسط دامپزشک و با دوز دقیق استفاده کنید.
یک داروی تزریقی نسبتاً جدید و مخصوص گربههاست که هر ماه یکبار تزریق میشود و با هدف قرار دادن یکی از پروتئینهای مسئول انتقال سیگنال درد عمل میکند. گزینهی مناسبی برای گربههای مسنی است که به دلیل بیماریهای زمینهای نمیتوانند NSAID مصرف کنند.
حفظ وزن ایدهآل در طول عمر حیوان، مهمترین و در عین حال کاملاً قابلکنترلترین عامل است. درمان بهموقع آسیبهای مفصلی (مثل دررفتگی کشکک یا پارگی رباط) پیش از پیشرفت به آرتروز مزمن هم اهمیت زیادی دارد.
حدود ۹۰ درصد گربههای بالای ۱۰ سال حداقل در یک مفصل نشانهای از آرتروز دارند، اما تغییرات میتواند زودتر هم شروع شود. از حدود ۷ تا ۸ سالگی، توجه به تغییرات رفتاری ظریف (کاهش پرش، کاهش نظافت) منطقی است.
منابع: merckvetmanual و vcahospitals












یک دیدگاه
ممنون از اطلاعات