بارداری در سگ ها میتواند تجربهای هیجانانگیز و درعینحال چالشبرانگیز برای صاحب حیوان باشد. اگر سگ مادهی شما جفتگیری کرده و مشکوک به بارداریست، مهم است که با علائم، مراحل، نیازهای تغذیهای و مراقبتهای ویژهی دوران بارداری بهخوبی آشنا باشید تا سلامت مادر و تولهها تضمین شود.
مدت زمان بارداری در سگ ها
دوران بارداری سگ چقدر طول میکشد و از چه زمانی میتوان بارداری را تشخیص داد؟ در پاسخ باید بگوییم که بارداری در سگها بهطور تقریبی ۹ هفته (۶۳ روز) طول میکشد. در ادامه با علائم و راه تشخیص و سایر نکاتی که باید بدانید آشنا میشوید.
علائم بارداری سگ به تفکیک هفته
درک تغییرات هفتگی میتواند به تشخیص زودهنگام و مراقبت بهتر کمک کند:
- هفته ۱ تا ۲: تغییر قابل توجهی مشاهده نمیشود. شاید کاهش اشتها یا کمی خستگی دیده شود.
- هفته ۳ تا ۴: تورم خفیف در پستانها، تهوع صبحگاهی، بیحالی و تمایل به خواب بیشتر ممکن است ظاهر شود.
- هفته ۵ تا ۶: شکم بهتدریج متورم میشود، اشتها افزایش مییابد و پستانها بهوضوح بزرگتر میشوند.
- هفته ۷ تا ۸: سگ ممکن است بهدنبال مکانهای ساکت برای زایمان بگردد. حرکت جنینها از طریق شکم قابل احساس است.
- هفته ۹: سگ بیقرار میشود، دمای بدن کمی کاهش مییابد و ممکن است شروع به لانهسازی کند.
تشخیص بارداری در سگ ها
تشخیص بارداری در سگها در مراحل ابتدایی معمولاً ساده نیست. سگها علائم ظاهری مشخصی مانند انسانها ندارند و ممکن است تا هفتههای چهارم یا پنجم نشانههای قابل مشاهدهای بروز ندهند. راههای تشخیص بارداری شامل موارد زیر است:
- معاینهی دامپزشکی: دامپزشک با لمس شکم در حدود هفتهی سوم تا چهارم ممکن است حضور جنین را احساس کند.
- سونوگرافی: از حدود روز ۲۵ به بعد، سونوگرافی دقیقترین روش برای تأیید بارداری و بررسی وضعیت جنینهاست.
- آزمایش خون: اندازهگیری هورمون Relaxin در خون میتواند از حدود روز ۳۰ بارداری تأیید شود.
- رادیوگرافی (عکسبرداری با اشعه ایکس): پس از روز ۴۵ بارداری، رادیوگرافی میتواند تعداد جنینها را بهطور دقیقتری نشان دهد.
تغییرات فیزیکی و رفتاری در سگ باردار
در طول دوران بارداری، سگ دچار تغییرات مختلفی میشود:
- فیزیکی: افزایش وزن، بزرگشدن شکم و پستانها، ترشح شیر از هفتههای آخر
- رفتاری: افزایش نیاز به استراحت، حساسشدن به تماس فیزیکی، تمایل به خلوتبودن، گاهی پرخاشگری یا بالعکس، رفتارهای محافظتی
رژیم غذایی مناسب برای سگ باردار
در دوران بارداری، تغذیهی سگ اهمیت ویژهای دارد:
- سه هفتهی اول: نیازی به تغییر رژیم نیست، مگر اینکه اشتها کاهش یافته باشد.
- از هفتهی چهارم: بهتدریج میزان غذا را افزایش دهید و از غذاهای با کیفیت بالا و مخصوص سگهای باردار استفاده کنید.
- غذاهای توصیهشده: حاوی پروتئین بالا، چربیهای سالم، کلسیم و ویتامینها
- نکتهی مهم: از مکملدهی خودسرانه پرهیز کرده و در صورت نیاز با دامپزشک مشورت کنید.
وضع حمل و مراقبت های پیش و پس از زایمان
بارداری سگ بهطور میانگین حدود ۶۳ روز (۹ هفته) طول میکشد. علائم نزدیک شدن به زایمان عبارتند از:
- کاهش دمای بدن به زیر ۳۷/۲ درجه سانتیگراد
- بیقراری، پنهان شدن، کندن زمین یا ملافه
- ترشحات شفاف از واژن
پس از شروع زایمان، تولهها با فاصلههای معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقهای متولد میشوند. اگر بیش از دو ساعت از تولد تولهی قبلی گذشت و تولهی بعدی نیامد، سریعاً با دامپزشک تماس بگیرید.
مراقبتهای بعد از زایمان شامل موارد زیر است:
- تمیز نگهداشتن محل زایمان
- اطمینان از مکیدن شیر توسط تولهها
- بررسی سلامت عمومی مادر، تغذیه و میزان ترشح شیر
عکسبرداری، سونوگرافی و آزمایش ها
برای پایش سلامت بارداری، این بررسیها بسیار مفیدند:
- سونوگرافی: برای تأیید بارداری، بررسی ضربان قلب جنین و وضعیت عمومی آنها
- رادیوگرافی: تعیین تعداد تولهها
- آزمایش خون: بررسی سلامت عمومی سگ باردار (کمخونی، عملکرد کلیه و کبد)
عوارض احتمالی در دوران بارداری سگ
هرچند بیشتر بارداریها بدون مشکل پیش میروند، ولی موارد زیر ممکن است پیش بیایند:
- سقط جنین: به دلایل عفونی یا هورمونی
- پایین بودن تعداد توله یا زایمان ناقص
- پرهاکلامپسی (فشار خون بالا): نادر ولی خطرناک
- دشواری در زایمان (دیستوشی): در نژادهای سر بزرگ مثل بولداگ یا سگهای مینیاتوری شایعتر است
در صورت مشاهدهی بیحالی شدید، قطع اشتها، ترشحات غیرطبیعی، یا علائم درد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید یا از طریق شمارههای مندرج در سایت با همکاران ما در بیمارستان مرکزی تماس بگیرید تا راهنماییهای لازم را دریافت نمایید.
سوالات متداول
بارداری سگ چقدر طول می کشد؟
دوره بارداری یا gestation در سگها معمولاً بین ۵۷ تا ۶۵ روز است و بهطور میانگین ۶۳ روز بهطول میانجامد.
بعد از جفتگیری چه باید کرد؟
در نخستین ساعات پس از جفتگیری، مراقبت از سگ ماده اهمیت زیادی دارد. اطمینان حاصل کنید که او دیگر با هیچ سگ نری در تماس نباشد، چرا که تا پایان دوره فحلی، احتمال جفتگیری مجدد وجود دارد. جالب است بدانید در برخی موارد، سگ ماده میتواند تولههایی با پدرهای مختلف داشته باشد. پس از جفتگیری، سگ را در محیطی ساکت و آرام نگه دارید تا استراحت کند.
آیا نیاز به تغییر رژیم غذایی است؟
در شش هفته اول بارداری، نیاز غذایی سگ تفاوت زیادی با قبل ندارد. استفاده از غذایی با کیفیت بالا که دارای برچسب تأییدیه باشد (مناسب برای دوران بارداری، شیردهی یا تمام مراحل زندگی)، ضروری است. پیش از افزودن هرگونه مکمل یا ویتامین به رژیم غذایی، حتماً با دامپزشک مشورت کنید.
بعد از هفته ششم بارداری چهکارهایی لازم است؟
از هفته ششم به بعد، باید مقدار غذا بهتدریج افزایش یابد، چرا که جنینها بزرگتر میشوند و فشار شکمی بیشتری ایجاد میشود. در این مرحله، بهجای حجم زیاد در هر وعده، باید غذا را در وعدههای کوچکتر و بیشتری در روز تقسیم کرد. در هفتههای پایانی، معمولاً سگ به ۱.۵ برابر میزان معمول غذا نیاز دارد.
وضعیت داروها در دوره بارداری چگونه است؟
برخی داروهایی که سگ قبلاً مصرف میکرده، ممکن است در دوران بارداری بیخطر نباشند. قبل از ادامه مصرف یا شروع هر دارویی، حتماً با دامپزشک مشورت کنید تا از ایمنی آن در این دوره حساس مطمئن شوید.
از کجا بفهمم سگم باردار است؟
تشخیص بارداری در مراحل ابتدایی دشوار است. برای تشخیص بسته به نیاز آزمایش خون، لمس شکمی (Palpation)، سونوگرافی شکمی و رادیوگرافی شکم (اشعه X) انجام میشود.
آیا باید سبک زندگی سگ را تغییر دهم؟
با پیشرفت بارداری، نیاز به انرژی و غذای مناسب افزایش مییابد. بهجای زیاد کردن حجم هر وعده، وعدهها را بیشتر اما سبکتر تنظیم کنید. در مورد فعالیت بدنی، به وضعیت سگ و میزان توانش توجه کنید؛ ورزش ملایم خوب است، ولی نباید او را تحت فشار قرار دهید.
