برخی مواقع سگ و گربه قادر یه زایمان طبیعی نیستند. در این شرایط دامپزشک چارهای نداردد جز اینکه با جراحی سزارین توله ها را به دنیا بیاورد. سزارین یا زایمان به روش جراحی، به فرایندی اطلاق میشود که طی آن، تولهها یا نوزادان حیوان از طریق ایجاد برش در دیواره شکم و رحم مادر، از بدن او خارج میشوند. این روش در دامپزشکی در شرایط خاصی انجام میگیرد که در آن زایمان طبیعی ممکن نیست یا با خطراتی برای مادر و نوزادان همراه است.
جراحی سزارین در حیوانات خانگی ممکن است به دو شکل انتخابی (الکتیو) یا اورژانسی انجام شود. در ادامه، به دلایل شایع برای هر دو حالت اشاره خواهیم کرد.
۱. دلیل سزارین برنامه ریزی شده یا انتخابی حیوان
در برخی حیوانات، بهویژه نژادهایی که مستعد سختزایی هستند، ممکن است دامپزشک تصمیم بگیرد که زایمان از ابتدا بهصورت جراحی و برنامهریزیشده انجام شود. نژادهایی مانند بولداگ انگلیسی، بوستون تریر، شیتزو و پکنز بهدلیل ساختار خاص جمجمه جنین (سر بزرگتر از حد معمول)، لگن مادر، یا سایر ویژگیهای نژادی، غالباً قادر به زایمان طبیعی نیستند.
در این موارد، معمولاً با کمک سونوگرافی و بررسی علائم فیزیولوژیکی، زمان دقیقی برای انجام سزارین سگ و گربه انتخاب میشود تا از بروز خطرات احتمالی برای مادر و تولهها جلوگیری شود.
البته در این شرایط بهتر است برای این نژادها پیش از بارداری، امکان عقیم سازی حیوانات خانگی را نیز در نظر بگیرید.
۲. دلایل سزارین اورژانسی
در بسیاری از موارد، جراحی سزارین بهصورت اورژانسی انجام میشود؛ یعنی در شرایطی که زایمان طبیعی آغاز شده ولی به دلایلی ادامه آن ممکن نیست یا ممکن است برای جان مادر یا جنینها خطرناک باشد.
از جمله دلایل شایع انجام سزارین اورژانسی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سخت زایی: یکی از شایعترین دلایل انجام سزارین در حیوانات، سختزایی یا دشواری در فرایند زایمان است. در این وضعیت، حیوان مادر – مانند سگ یا گربه – به دلایلی مانند قرارگیری ناصحیح جنین یا اندازه بیش از حد جنین نسبت به لگن مادر، قادر به زایمان طبیعی نیست.
- ناهنجاری های لگنی: در برخی حیوانات، بهویژه آنهایی که در گذشته دچار شکستگی لگن شدهاند یا به صورت مادرزادی دچار دفورمیتیهای اسکلتی در ناحیه لگن هستند، امکان زایمان طبیعی وجود ندارد. این حالت نیز نیازمند انجام سزارین اورژانسی است.
- دیسترس جنینی: گاهی دلیل انجام جراحی نه به مادر، بلکه به جنینها مربوط میشود. علائمی مانند کاهش تعداد تنفس، افت ضربان قلب، یا کاهش شدید مایعات اطراف جنین در سونوگرافی، از نشانههای دیسترس جنینی هستند که میتوانند جراح را به تصمیمگیری فوری برای انجام سزارین سوق دهند.
- اختلالات رحمی و نارسایی در انقباضات: یکی دیگر از دلایل کمتر رایج ولی مهم، اختلال در عملکرد رحم است. در این حالت، با وجود شروع دردهای زایمانی، مادر قادر به تولید انقباضات کافی برای خروج جنین نیست (که به آن اینرسی رحمی گفته میشود). همچنین شرایطی مانند پارگی رحم یا بیماریهای زمینهای مادر (مانند تب، نارسایی کلیه، یا مسمومیت بارداری) میتوانند شرایطی اورژانسی را ایجاد کنند.
تعیین زمان مناسب عمل سزارین در سگ و گربه
یکی از مهمترین عوامل در موفقیت سزارین، تعیین زمان مناسب برای انجام جراحی است. این وظیفه بر عهده دامپزشک جراح است که با توجه به وضعیت فیزیولوژیکی مادر، بررسی علائم زایمان و ارزیابی سلامت جنینها، بهترین زمان ممکن برای مداخله را انتخاب میکند.
زمان مناسب انجام سزارین ممکن است از حیوانی به حیوان دیگر متفاوت باشد و بسته به نژاد، تعداد جنینها، و وضعیت سلامت عمومی مادر متغیر است.
مراقبت های پس از عمل
پس از انجام جراحی، مرحله بسیار مهم دیگری آغاز میشود که نقش حیاتی در سلامت مادر و تولهها دارد. مراقبتهای پس از سزارین شامل موارد زیر است:
مراقبت از بچه ها
- احیای تنفسی: برخی از تولهها ممکن است بلافاصله پس از تولد تنفس مؤثری نداشته باشند. در این شرایط، تیم درمانی باید به سرعت اقدام به تحریک تنفس، تمیز کردن مجاری تنفسی و در صورت نیاز، استفاده از اکسیژن کند.
- پایش ضربان قلب و دمای بدن: تولهها پس از تولد در برابر کاهش دما بسیار آسیبپذیر هستند. استفاده از دستگاههای گرمکننده و کنترل دمای محیط ضروری است.
- اطمینان از شروع شیردهی: معمولاً مادر، حتی پس از انجام جراحی، قادر به شیردهی است. باید اطمینان حاصل شود که تولهها قادر به مکیدن شیر هستند و اولین شیر (آغوز) را دریافت کردهاند.
مراقبت از مادر
- مصرف داروهای آنتیبیوتیک و ضد درد: مادر معمولاً پس از جراحی به مدت چند روز نیاز به داروهایی برای پیشگیری از عفونت و کنترل درد دارد.
- کنترل زخم جراحی: محل بخیه باید بهطور مرتب بررسی شود تا از بروز عفونت، خونریزی یا باز شدن بخیه جلوگیری گردد.
- حمایت عاطفی و تغذیه مناسب: پس از جراحی، مادر نیاز به تغذیه مناسب، محیط آرام و مراقبت عاطفی دارد تا بتواند به درستی از تولههای خود مراقبت کند.
برای دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید.
