سگها در طول زندگی ممکن است با مشکلات مختلفی روبهرو شوند؛ از بیماریهای عفونی و پوستی گرفته تا مشکلات گوارشی، گوش، دهان، مفاصل و انگلها. بعضی از این موارد با مراقبت روزانه، تغذیه مناسب، واکسیناسیون و معاینه دورهای قابل پیشگیریاند، اما برخی دیگر اگر دیر تشخیص داده شوند، میتوانند خطرناک باشند.
شناخت نشانههای اولیه بیماری های رایج در سگ ها کمک میکند صاحب حیوان زودتر متوجه تغییرات شود و قبل از شدید شدن وضعیت، با دامپزشک مشورت کند. البته هیچ علامتی بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست و درمان خانگی یا مصرف خودسرانه دارو میتواند مشکل را بدتر کند.
چرا شناخت علائم بیماری های شایع در سگ ها اهمیت دارد؟
سگها همیشه درد یا ضعف خود را واضح نشان نمیدهند. گاهی یک تغییر کوچک مثل کم شدن اشتها، بیحالی، گوشهگیری، خاراندن بیش از حد یا تغییر در مدفوع میتواند نشانه شروع یک مشکل باشد.
بهتر است صاحب حیوان به این موارد حساس باشد:
- تغییر ناگهانی اشتها
- کاهش انرژی یا خوابآلودگی غیرعادی
- استفراغ یا اسهال مداوم
- سرفه، عطسه یا ترشحات بینی
- خارش، ریزش مو یا زخم پوستی
- بوی بد دهان
- لنگیدن یا سخت بلند شدن
- نوشیدن آب بیش از حد
- ادرار زیاد یا سختی در دفع ادرار
- تغییر رفتار، بیقراری یا پرخاشگری
اگر این نشانههای بیماری در سگ ها شدید، تکرارشونده یا همراه با تب، درد، خونریزی، ضعف شدید یا مشکل تنفسی باشند، مراجعه فوری ضروری است.
پاروویروس؛ بیماری خطرناک بهخصوص در تولهها
بیماری پاروا یکی از جدیترین بیماریهای ویروسی در سگهاست و بیشتر تولهها، سگهای واکسینهنشده یا حیواناتی را که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند درگیر میکند. این بیماری بهشدت مسری است و میتواند از طریق تماس با مدفوع آلوده، محیط، کفش، دست یا وسایل منتقل شود.
علائم احتمالی شامل بیحالی شدید، بیاشتهایی، استفراغ، اسهال شدید و گاهی اسهال خونی است. کمآبی بدن در این بیماری خیلی سریع اتفاق میافتد و میتواند جان حیوان را تهدید کند.
پیشگیری اصلی، واکسیناسیون منظم طبق برنامه دامپزشک و دور نگه داشتن تولههای واکسینهنشده از محیطهای آلوده یا پررفتوآمد حیوانات است.
دیستمپر؛ درگیری چند سیستم بدن
دیستمپر یک بیماری ویروسی مهم است که میتواند دستگاه تنفسی، گوارشی و عصبی را درگیر کند. سگهای جوان، واکسینهنشده یا حیواناتی که در محیطهای شلوغ و پرریسک نگهداری میشوند بیشتر در معرض خطر هستند.
نشانهها ممکن است با تب، ترشحات چشم و بینی، سرفه، بیحالی، بیاشتهایی، استفراغ یا اسهال شروع شود. در موارد شدیدتر، علائم عصبی مثل لرزش عضلات، عدم تعادل، تشنج یا تغییرات رفتاری هم دیده میشود.
چون درمان قطعی مستقیم برای بسیاری از بیماریهای ویروسی وجود ندارد، پیشگیری با واکسیناسیون و مراقبت از تماس با حیوانات بیمار اهمیت زیادی دارد.
کنل کاف و عفونتهای تنفسی
سرفههای خشک، پشتسرهم و آزاردهنده در سگها میتواند نشانه درگیری تنفسی باشد. این حالت در سگهایی که در پانسیون، پارک، کلینیک، آرایشگاه حیوانات یا محیطهای پرجمعیت حضور دارند بیشتر دیده میشود.
کنل کاف سگ معمولا با سرفه خشک و صدادار، گاهی ترشح بینی، عطسه، کاهش اشتها یا بیحالی خفیف همراه است. در بسیاری از موارد بیماری خفیف است، اما در تولهها، سگهای مسن یا حیوانات ضعیف میتواند به مشکل جدیتری تبدیل شود.
اگر سرفه با تنفس سخت، تب، بیحالی شدید، ترشح غلیظ یا کاهش اشتها همراه باشد، باید دامپزشک حیوان را بررسی کند.
بیماری هاری؛ خطری برای حیوان و انسان
هاری یکی از مهمترین بیماریهای مشترک بین حیوان و انسان است. این بیماری دستگاه عصبی را درگیر میکند و پس از بروز علائم، معمولا بسیار خطرناک و کشنده است.
انتقال آن بیشتر از طریق گازگرفتگی حیوان آلوده و تماس بزاق با زخم انجام میشود. تغییر رفتار، پرخاشگری غیرعادی، ترس یا بیقراری، فلج، مشکل در بلع، آبریزش دهان یا علائم عصبی از مواردی هستند که باید جدی گرفته شوند.
واکسیناسیون منظم، جلوگیری از تماس سگ با حیوانات مشکوک و پیگیری فوری پس از گازگرفتگی اهمیت زیادی دارد.
- بیشتر بخوانید: واکسن هاری بعد از گاز گرفتن سگ
لپتوسپیروز؛ عفونتی که گاهی پنهان میماند
لپتوسپیروز یک بیماری باکتریایی است که میتواند کلیه، کبد و سایر اندامها را درگیر کند. آلودگی معمولا از طریق تماس با آب، خاک یا ادرار آلوده اتفاق میافتد. سگهایی که در فضای باز، باغ، مناطق مرطوب یا محیطهای دارای جوندگان رفتوآمد دارند ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند.
علائم میتواند شامل تب، بیحالی، استفراغ، اسهال، درد عضلانی، زردی، بیاشتهایی یا تغییر در ادرار باشد. چون بعضی علائم آن شبیه مشکلات دیگر است، تشخیص نیاز به معاینه و آزمایش دارد.
دامپزشک بر اساس منطقه زندگی، سبک نگهداری و میزان ریسک، درباره واکسن و روشهای پیشگیری تصمیم میگیرد.
انگلهای داخلی؛ یکی از مشکلات و بیماری های شایع سگ ها
کرمهای رودهای و برخی انگلهای داخلی میتوانند باعث کاهش وزن، اسهال، نفخ، بیحالی، کمخونی، کاهش رشد تولهها و افت کیفیت پوشش بدن شوند. برخی انگل های سگ نیز ممکن است برای انسان، بهخصوص کودکان و افراد دارای ضعف ایمنی، اهمیت بهداشتی داشته باشند.
نشانههای احتمالی:
- اسهال یا مدفوع غیرطبیعی
- شکم بادکرده در تولهها
- کاهش وزن با وجود غذا خوردن
- بیحالی
- وجود کرم یا بندهای سفید در مدفوع
- خارش اطراف مقعد
برنامه ضدانگل باید با توجه به سن، وزن، سبک زندگی و نظر دامپزشک انجام شود. مصرف خودسرانه دارو ممکن است دوز اشتباه ایجاد کند یا مشکل اصلی را پنهان کند.
کک، کنه و مشکلات ناشی از آنها
انگلهای خارجی فقط باعث خارش نمیشوند. کک میتواند حساسیت پوستی، زخم، ریزش مو و در آلودگی شدید، کمخونی ایجاد کند. کنهها نیز ممکن است ناقل برخی بیماریها باشند و باید جدی گرفته شوند.
سگ آلوده معمولا زیاد خودش را میخاراند، پوستش قرمز میشود یا روی بدنش نقاط سیاه ریز، زخم و پوسته دیده میشود. در بعضی حیوانات، حتی تعداد کم کک هم واکنش حساسیتی شدیدی ایجاد میکند.
پیشگیری منظم، بررسی پوست بعد از گردش در فضای باز، شستوشوی محیط خواب و استفاده از محصولات ضدانگل مناسب، زیر نظر دامپزشک، نقش مهمی دارد.
عفونت گوش
گوشهای بلند، رطوبت، حساسیت پوستی، آلودگی، جسم خارجی یا رشد بیش از حد میکروبها میتواند باعث التهاب و عفونت گوش شود. برخی نژادها به دلیل فرم گوش یا زمینه حساسیت، بیشتر مستعد این مشکل هستند.
نشانهها شامل تکان دادن سر، خاراندن گوش، بوی بد، ترشح، قرمزی، درد، کج گرفتن سر یا حساسیت هنگام لمس گوش است. تمیز کردن اشتباه یا ریختن داروی نامناسب میتواند وضعیت را بدتر کند، بهخصوص اگر پرده گوش آسیب دیده باشد.
در صورت مشاهده ترشح، بوی شدید یا درد، معاینه دامپزشکی لازم است.
بیماریهای پوستی و حساسیتها
خارش، قرمزی، ریزش مو، شوره، زخم، دلمه، تیره شدن پوست یا لیسیدن مداوم پنجهها میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. حساسیت غذایی، آلرژی محیطی، انگلها، قارچ، عفونت باکتریایی، مشکلات هورمونی یا تغذیه نامناسب از علتهای رایج هستند.
درمان موفق به تشخیص دلیل اصلی بستگی دارد. استفاده خودسرانه از شامپو، پماد یا داروی انسانی ممکن است علائم را موقت کم کند اما علت اصلی را از بین نبرد.
اگر خارش طولانی شد یا زخم و بوی بد پوست ایجاد شد، باید حیوان معاینه شود.
مشکلات دهان و دندان
تجمع جرم، التهاب لثه، بوی بد دهان، لق شدن دندان، درد هنگام جویدن و کاهش اشتها از مشکلات شایع در سگهاست. بیماریهای دهان فقط به دندان محدود نمیشوند و در موارد پیشرفته میتوانند روی کیفیت زندگی و سلامت عمومی حیوان اثر بگذارند.
نشانههای مهم:
- بوی بد دهان
- زرد یا قهوهای شدن دندانها
- خونریزی لثه
- سخت غذا خوردن
- افتادن غذا از دهان
- پنجه کشیدن به صورت
- کاهش اشتها
مسواک زدن منظم با خمیر مخصوص حیوانات، تشویقیهای مناسب دندان و جرمگیری تحت نظر دامپزشک میتواند از پیشرفت مشکل جلوگیری کند.
مشکلات گوارشی
استفراغ یا اسهال همیشه به معنای بیماری خطرناک نیست، اما اگر ادامهدار شود یا با خون، بیحالی، تب، درد شکم یا کاهش اشتها همراه باشد، باید بررسی شود. تغییر ناگهانی غذا، خوردن غذای فاسد، انگل، جسم خارجی، عفونت، حساسیت غذایی یا بیماریهای داخلی میتوانند باعث مشکلات گوارشی شوند.
برای سگهایی که استفراغ مکرر دارند، چیزی نمیخورند، شکم دردناک دارند یا مدفوع خونی دفع میکنند، مراجعه سریع اهمیت دارد.
عفونت ادراری و مشکلات کلیوی
تکرر ادرار، سختی در ادرار کردن، خون در ادرار، لیسیدن مداوم ناحیه تناسلی، بیقراری یا ادرار کردن در خانه میتواند نشانه درگیری ادراری باشد. در برخی موارد، مشکل مربوط به عفونت است و در موارد دیگر، سنگ، التهاب، مشکلات کلیوی یا بیماریهای زمینهای مطرح میشود.
نوشیدن آب بیش از حد، کاهش اشتها، استفراغ، کاهش وزن یا بوی غیرعادی دهان هم میتواند در بیماریهای کلیوی دیده شود. تشخیص این موارد معمولا با معاینه، آزمایش ادرار و آزمایش خون انجام میشود.
اضافهوزن و چاقی
اضافهوزن یکی از مشکلاتی است که بهتدریج ایجاد میشود و گاهی صاحب حیوان دیر متوجه آن میشود. چاقی میتواند فشار بیشتری به مفاصل، قلب، تنفس و متابولیسم بدن وارد کند و کیفیت زندگی را کاهش دهد.
دلایل رایج شامل غذای زیاد، تشویقیهای پرکالری، کمتحرکی، عقیمسازی بدون تنظیم رژیم، سن بالا یا برخی بیماریهای هورمونی است.
کنترل وزن باید با برنامه درست انجام شود؛ کم کردن ناگهانی غذا یا رژیمهای غیرعلمی میتواند برای حیوان آسیبزا باشد.
دیابت و اختلالات هورمونی
برخی سگها، بهخصوص در سنین بالاتر یا در صورت اضافهوزن، ممکن است دچار مشکلات هورمونی شوند. دیابت یکی از این موارد است و معمولا با پرنوشی، پرادراری، افزایش یا کاهش اشتها، کاهش وزن، ضعف و گاهی کدر شدن چشمها همراه است.
بیماریهای تیروئید یا مشکلات غدد فوق کلیوی هم میتوانند روی وزن، پوست، انرژی و رفتار حیوان اثر بگذارند. این بیماریها با ظاهر ساده شروع میشوند، اما برای تشخیص به آزمایش نیاز دارند.
درد مفاصل و مشکلات حرکتی
لنگیدن، سخت بلند شدن، بیمیلی به پریدن، کند راه رفتن، ناله هنگام لمس یا کاهش فعالیت میتواند نشانه درد مفصل، آسیب عضلانی، آرتروز یا مشکلات اسکلتی باشد. نژادهای بزرگ، سگهای مسن، حیوانات چاق و سگهایی که فعالیت شدید یا آسیب قبلی داشتهاند بیشتر در معرض این مشکلات هستند.
ورزش کنترلشده، وزن مناسب، محیط امن، جلوگیری از پریدنهای شدید و مراجعه زودهنگام میتواند به کاهش آسیب کمک کند.
مشکلات چشمی
قرمزی چشم، ترشح، اشکریزش، کدر شدن قرنیه، بسته نگه داشتن چشم، مالیدن صورت به زمین یا حساسیت به نور نباید نادیده گرفته شود. زخم قرنیه، التهاب، جسم خارجی، خشکی چشم یا افزایش فشار داخل چشم از مواردی هستند که ممکن است در سگها دیده شوند.
چشم عضو حساسی است و استفاده خودسرانه از قطره انسانی یا داروی قدیمی میتواند خطرناک باشد. اگر چشم دردناک، قرمز یا کدر شده، باید سریع بررسی شود.
جدول راهنمای علائم و اقدام مناسب
برای آشنایی بیشتر با علائم بیماری های شایع در سگ ها، جدول زیر را ببینید:
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
برخی علائم نباید برای چند روز در خانه بررسی شوند. اگر سگ دچار یکی از موارد زیر شد، بهتر است سریع با دامپزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- مشکل تنفس
- تشنج
- بیحالی شدید یا بیهوشی
- خون در مدفوع یا ادرار
- استفراغ مکرر
- اسهال شدید در تولهها
- شکم متورم و دردناک
- ناتوانی در راه رفتن
- زخم عمیق یا خونریزی
- خوردن ماده سمی، دارو، جسم خارجی یا غذای مشکوک
- درد شدید، ناله یا بیقراری غیرعادی
- پیشگیری از بسیاری مشکلات
همه بیماریها قابل پیشگیری نیستند، اما مراقبت درست میتواند خطر بسیاری از آنها را کمتر کند. برنامه پیشگیری باید با توجه به سن، نژاد، محل زندگی و سبک نگهداری تنظیم شود.
اقدامهای مهم:
- واکسیناسیون طبق برنامه دامپزشک
- ضدانگل منظم
- تغذیه مناسب و کنترل وزن
- معاینه دورهای
- مراقبت از دندانها
- تمیز نگه داشتن محل خواب
- جلوگیری از تماس با حیوانات بیمار
- کنترل کک و کنه
- فعالیت بدنی متناسب با سن و نژاد
- توجه به تغییرات رفتاری و جسمی
جمعبندی و نکات پایانی
سگها ممکن است در طول زندگی با بیماریهای عفونی، تنفسی، پوستی، گوارشی، انگلی، دهانی، ادراری، هورمونی و مفصلی روبهرو شوند. بعضی از این مشکلات خفیفاند و با مراقبت مناسب کنترل میشوند، اما برخی دیگر، مثل پاروویروس، دیستمپر، هاری، مشکلات تنفسی شدید یا کمآبی، میتوانند خطرناک باشند.
شناخت علائم اولیه، انجام واکسیناسیون، کنترل انگلها، تغذیه درست، مراقبت از دهان و مراجعه دورهای به دامپزشک، بهترین راه برای حفظ سلامت حیوان است. اگر رفتار یا وضعیت جسمی سگ ناگهان تغییر کرد، بهتر است به جای درمان خانگی، علت اصلی توسط دامپزشک بررسی شود.
برای مشاوره در خصوص بیماری های سگ با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۲. آیا همه بیماری های سگ با واکسن قابل پیشگیریاند؟
۳. کدام بیماری در توله سگ ها خطرناکتر است؟
۴. آیا خارش پوست همیشه بهخاطر کک است؟
۵. برای سرفه سگ چه کاری انجام دهیم؟
۶. آیا بوی بد دهان در سگ طبیعی است؟
۷. چه زمانی استفراغ سگ خطرناک است؟
