بیماری های زئونوز اصطلاحی است که برای توصیف بیماری های مشترک بین انسان و حیوان بهطور کلی بهکار میرود؛ در این مقاله بهطور اختصاصی به نوع سگ و انسان آن میپردازیم. بیماری های مشترک بین انسان و دام میتوانند توسط ویروس ها، باکتری ها، انگل ها و قارچ ها ایجاد شوند. انسانها از طریق تماس با حیوان، مایعات بدن، زبالههای آلوده یا محیط زندگی به بیماری های مشترک بین انسان و دام مبتلا میشوند و یا از طریق ناقلان – مانند حیوانات آلوده )مثل پشه، کک یا کنه( بیماری ها را میگیرند.
در مجموع، بیش از 100 بیماری میتواند از حیوانات به انسان منتقل شود. در واقع همه حیوانات اهلی، از جمله سگ، گربه، پرندگان، اسب، گاو، گوسفند، بز و خرگوش به طور بالقوه میتوانند بیماری را به انسان ها منتقل کنند. البته اگر سرپرستان حیوانات خانگی اصول اولیه بهداشت، به ویژه شستن دست ها را رعایت کنند، میتوان از بسیاری از این بیماریهای احتمالی پیشگیری کرد.
خطر ابتلا به بیماری مشترک بین انسان و دام از سگ
شواهد کنونی از این واقعیت حمایت میکند که سگهای خانگی کمترین خطر بیماری مشترک بین انسانها را برای همراهان انسانی خود دارند. خطر ممکن است در افرادی که به خاطر ضعف سیستم ایمنی دارند، کمی بیشتر باشد، مثلا:
- افراد مبتلا به ایدز/HIV
- افرادی که تحت شیمی درمانی یا پرتودرمانی هستند
- افرادی که مسن هستند یا بیماریهای مزمن دارند
- افرادی که نقص ایمنی مادرزادی دارند
- افرادی که پیوند عضو یا مغز استخوان دریافت کردهاند
- افرادی که باردار هستند (سیستم ایمنی جنین به طور کامل رشد نکرده است و سیستم ایمنی بدن فرد باردار در طول بارداری تغییر میکند)
اگر در یکی از این دسته بندیها قرار میگیرید، به این معنی نیست که باید حیوان خانگی خود را رها کنید. این به این معنی است که باید برخی از اقدامات احتیاطی انجام دهید مثلا نظارت بر علائم بیماری سگ، شستن دست ها پس از دست زدن به سگ و اجتناب از تماس مستقیم با مدفوع یا ادرار سگ.
شایع ترین بیماری های مشترک بین انسان و دام در سگ ها
شایع ترین بیماری های مشترک بین انسان و دام شامل موارد زیر است:
- درماتوفیتوز
- سالمونلوز
- لپتوسپیروز
- عفونت کمپیلوباکتر
- عفونت ژیاردیا
- عفونت کریپتوسپوریدیوم
- کرم های گرد
- کرم های قلابدار
- کرم های نواری
- جرب
- هاری
جدی ترین بیماری های مشترک بین انسان و دام
بیماری های مشترک بین انسان و دام که باعث ایجاد بیماری های جدی در افراد میشوند عبارتند از:
- هاری که توسط یک ویروس ایجاد میشود، تقریباً همیشه در انسان کشنده است.
- برخی ارگانیسم های عفونی مانند باکتری سالمونلا و کمپیلوباکتر و تک یاخته ژیاردیا میتوانند باعث گاستروانتریت شدید شوند.
- لپتوسپیروزکه در افراد به عنوان بیماری ویل شناخته میشود، میتواند باعث بیماری بسیار جدی کبد و کلیه شود. این بیماری از طریق ادرار حیوانات مبتلا منتقل میشود. انتقال از سگ به انسان به ندرت اتفاق میفتد. انسان ها معمولاً از قرار گرفتن در معرض آبی که توسط ادرار حیوانات وحشی آلوده شده است به این بیماری مبتلا میشوند. انسانها معمولاً از طریق قرار گرفتن در معرض آبی که با ادرار حیوانات وحشی آلوده شده است، به این بیماری مبتلا میشوند. در صورت مشکوک بودن سگ شما به این بیماری، بخش داخلی دامهای کوچک بیمارستان دامپزشکی مرکزی امکان تشخیص و درمان تخصصی این بیماری عفونی را فراهم میکند.
- کرم های گرد، کرم های قلابدار و کرم های نواری(گونههایاکینوکوکوس) میتوانند به دلیل مراحل لاروی در بدن ما مشکلاتی ایجاد کنند، اما بیماری انسان در اثر آنها نادر است. دست زدن مستقیم به مدفوع سگ آلوده حاوی تخم میتواند به طور بالقوه باعث عفونت در یک فرد مستعد شود. لارو کرمهای گرد و قلابدار میتوانند شرایطی به نام مهاجرت لارو ایجاد کنند که در آن لاروها از طریق بافتهای مختلف بدن مهاجرت میکنند و باعث التهاب میشوند.
- عفونتهای کرم نواریاکینوکوکوس. قرار گرفتن در معرض تخم های این کرم نواری میتواند باعث ایجاد کیست های مخرب (کیست هیداتید) در کبد و سایر قسمت های بدن انسان شود.
- کرم حلقوی که توسط قارچایجاد میشود و جرب که توسط کنهها ایجاد میشود، نسبتاً به راحتی از طریق تماس فیزیکی مستقیم به افراد منتقل میشوند. این بیماری های پوستی مشترک بین انسان و دام میتوانند باعث ضایعات پوستی خارش دار و پوسته پوستگی شوند.
چگونه خطر ابتلا به بیماری های مشترک بین انسان و سگ را کاهش دهیم؟
رعایت بهداشت ساده و پیروی از عقل سلیم به شدت خطر گسترش بیماری از سگ به انسان را کاهش میدهد. برخی از کارهایی که میتوانید انجام دهید عبارتند از:
- اطمینان حاصل کنید که هر نشانهای از بیماری در سگ شما به سرعت توسط دامپزشک تشخیص داده شده و درمان میشود. اگر سگتان بیمار است، پس از تماس با او، حتما دستهای خود را بشویید.
- واکسیناسیون سگ را کامل انجام دهید.
- سگ خود را نظافت کنید. این امر شانس تشخیص زودهنگام هرگونه ضایعات پوستی را افزایش میدهد.
- به طور منظم به سگ خود یک محصول کرم زدایی با طیف وسیع بدهید. ساده ترین راه برای انجام این کار استفاده از یک محصول ماهیانه کرم قلب است که شامل کرم زدا میشود.
- هنگام باغبانی یا کار در مناطقی که سگ ها، گربه ها یا سایر حیوانات ممکن است ادرار یا مدفوع کرده باشند، دستکش بپوشید.
- مدفوع موجود در خانه خود را تمیز کنید و هنگامی که سگ خود را به پیاده روی میبرید پیاده رو را هم پاک کنید.
- اجازه ندهید فرزندانتان به مدفوع حیوان خانگییاحیوان خانگی با مدفوع فرزندانتان تماس بگیرند.
- همیشه پس از دست زدن به هر حیوانی دست های خود را بشویید.
- ظروف غذا و آب جداگانه برای سگ خود تهیه کنید و آنها را جدا از ظروف خانواده بشویید و نگهداری کنید.
- ملافه های حیوانات خانگی را مرتب بشویید.
- از محصولات کنترل کک و کنه استفاده کنید، ترجیحاً از محصولاتی که کنه های پوستی را نیز کنترل میکنند.
- اگر شما یا هر یک از اعضای خانوادهتان دچار ضعف سیستم ایمنی هستید، از دامپزشک خود بپرسید که آیا اقدامات احتیاطی اضافی لازم است انجام شود یا خیر.
پیروی از این اقدامات احتیاطی ساده تضمین میکند که شما هر کاری را برای کاهش خطر برای خود و خانواده انجام دادهاید.
اگر سگی شما یا فرزندتان را گاز گرفت، چه باید کرد؟
گاز گرفتگی یکی از شایعترین راههای انتقال بالقوهی هاری از سگ به انسان است. در صورت گاز گرفتگی، شستوشوی فوری و کامل زخم با آب و صابون برای چند دقیقه ضروری است. سپس باید در اسرع وقت به پزشک انسانی و همچنین دامپزشک سگ مراجعهکننده مراجعه شود تا وضعیت واکسیناسیون هاری سگ بررسی و در صورت نیاز، اقدامات پیشگیرانه انجام گیرد. برای درمان تخصصی زخم گازگرفتگی، کلینیک زخم بیمارستان دامپزشکی مرکزی خدمات تخصصی ارائه میدهد. جزئیات کامل زمانبندی و نوع واکسن مورد نیاز را میتوانید در مقالهی چه زمانی باید واکسن هاری بزنیم؟ مطالعه کنید.
آیا می توانم بیماری را به سگم منتقل کنم؟
انسان ها هم میتواند برخی از بیماری هایشان را به سگ منتقل کنند. نمونه های رایج عبارتند از عفونت های تنفسی ویروسی خاص، سل، کرم حلقوی، باکتری MRSA و کک. علاوه بر این، گاستروانتریت ناشی از عفونتهای کمپیلوباکتر و سالمونلا میتوند از یک عضو خانواده به سگ منتقل شود. مانند انسان، سگ هایی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند در معرض خطر بیشتری هستند.
در حالی که از نظر فنی بیماری های مشترک بین انسان و دام از سگ ها سرایت میکند، تعدادی از بیماری های منتقله از طریق ناقل هم وجود دارد که میتواند هم به سگ و هم به انسان منتقل شود. به عنوان مثال میتوان به بیماری لایم و بابزیوز که توسط کنه ها و لیشمانیوز که توسط پشه خاکی منتقل میشود اشاره کرد. کنه ها، کک ها، پشه ها و مگس ها همگی ناقلان بالقوه در نظر گرفته میشوند. بسیاری از بیماریها، منطقهای هستند و در آب و هوای گرمسیری شیوع بیشتری دارد، اما این امر میتواند در طول زمان به دلیل تغییرات آب و هوایی و سایر عوامل تغییر کند.
اگر در مورد بیماری های مشترک بین انسان و سگ، نگرانید یا در مورد سلامت خودتان یا حیوان خانگیتان سئوالی دارید، میتوانید با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید و از راهنماییهای همکاران ما بهرهمند شوید.
منابع: vcahospitals.com , pawsintraining.com , dogsforgood.org
17 دیدگاه
سلام سگ من دقیقا مثل همین تصویر پست میره بچه رو لیس میزنه من نگرانم بیماری منتقل نشه اما همسرم میگه کاری نداشته باش طوری نمیشه
سلام بنده ساکن کیشم و در مورد نوع خاصی از حیوان خانگی سؤالی دارم امکان ویزیت آنلاین وجود داره؟
سلام. لطفا تلفنی تماس بگیرید با بیمارستان شما را برای ویزیت آنلاین راهنمایی می کنند.
سلام وقت بخیر در مدرسه پسرم چنتا گربه زندگی میکنن بچه ها خوراکی میدن بهشون اینا برای بچه ها خطرناکه و به مدرسه هم گفتم توجهی نکرده میخواستم ببینم باید برای پیشگیری چه کار کنم؟
سلام. موردی که مطرح کردید با اینکه مورد شایعی است و زیاد می بینیم که اتفاق میفتد اما به هر حال ایمن نیست برای بچه ها. در این موارد توصیه می شود از روش های مسالمت آمیزی که نه برای حیوانات مشکل ساز باشد نه برای بچه ها استفاده کنید و تمام جوانب را بسنجید.
پدر من بازنشسته است و میخوام براش یک حیوان خانگی بگیرم که از تنهایی دربیاد توانایی نگهداری از سگ و گربه نداره به نظرتون بجز سگ و گربه کدوم حیوان خانگی برای این وضعیت مناسب تره ؟
سلام. می توانید به گزینه ای مثل پرنده های سخنگو فکر کنید.
سلام من و همسرم یک حیوان خانگی میخوایم اما بچه های خردسالی داریم. چه حیوانی بیاریم بهتره؟ من خودم نظرم رو گلدنه که با بچه بازی کنه
باسلام.به تازگی یک مقاله خبری خواندم که خانواده هایی که کودکان زیر 5 سال دارند نباید حیوانات خانگی مثل همستر، مارمولک، لاک پشت، جوجه تیغی و اینا داشته باشند. ما قبلاً یک لاک پشت آوردیم (قبل تولد بچه) حالا باید واگذارش کنیم؟
سلام. اگرچه این تصمیم به شما بستگی دارد، اما توصیه می کنیم که آن را با دامپزشک خود در میان بگذارید. اغلب، کارهای ساده ای وجود دارد که می توانید انجام دهید، مانند پیروی از دستورالعمل های ذکر شده در بالا، که خانواده شما را ایمن نگه می دارد و به شما امکان می دهد حیوان خانگی خود را نگه دارید. اما اگر دیدید که نمی توانید حیوان خانگی خود را نگهداری کنید، لطفاً برای حیوان خانگی خود خانه مناسبی پیدا کنید. رها کردن حیوان خانگی در بیرون برای حیوان یا محیط زیست خوب نیست. اگرچه بسیاری از گونههایی که به عنوان حیوان خانگی نگهداری میشوند در اصل حیوانات وحشی اند که در طبیعت زندگی می کنند، اما دیگر غریزهای که به آنها اجازه میدهد در طبیعت زنده بمانند ندارند. دامپزشک، پناهگاه حیوانات محلی یا سازمان های دیگر می تواند به شما کمک کند خانه جدیدی برای حیوان خانگی خود پیدا کنید.
کدوم حیوونا بیشتر این بیماری ها رو منتقل میکنن ؟
سلام هر حیوانی (یا حیوان خانگی) در صورت آلوده شدن به بیماری های مشترک می تواند ناقل بیماری باشد.
سلام ما برای باغ یک سگ نگهبان داریم و الان پدر و مادرم تو اون باغ زندگی میکنن و هر دو دیابت دارن و پدرم آسم هم داره میخواستم ببینم با توجه به اینکه نمیتونیم باغ رو بدون سگ نگه داریم راهی هست که پدر و مادرم بیماری ها نگیرن؟ البته سگ رو واکسینه کردیم و جلوی در بسته است و خیلی تماسی نداره با آدم ها ولی یه کمی نگرانم اصلا در خطر هستن تو این حالت؟
سلام. به طور کلی افراد بسیار جوان یا خیلی مسن، افراد مبتلا به بیماریهایی مانند سرطان یا عفونت HIV، و افرادی که تحت درمان پزشکی هستند که میتواند بر سیستم ایمنی آنها تأثیر بگذارد، باید بیشتر مراقب باشند.
سلام دو تا بچه دارم ۷سال و ۹ساله و خیلی اصرار میکنن و حیوان خانگی میخوان سوالی که دارم اینه که بین سگ و گربه کدوم کم خطرتره از نظر بیماری زایی؟
سلام ما تازگی بچه دار شدیم باید دورش کنم از سگ؟ اطرافیانم میگن احتمال داره این بیماری ها برای بچه کوچیک کشنده باشه از دامپزشکم پرسیدم جواب دقیقی نداد
سلام. احتمال خطر به هر حال وجود دارد و تصمیم پذیرفتن یا نپذیرفتن این ریسک با خودتان است.