کرم قلب در سگ یک نوع بیماری خطرناک است که با ورود لاروهای کرم به قلب و ریهها میتواند آسیب جدی وارد کند. این بیماری یکی از دغدغههای رایج صاحبان حیوانات خانگی است و باورهای نادرستی مانند انتقال آن به انسان نیز وجود دارد. در این مقاله، بهصورت علمی، راههای انتقال، علائم، روشهای درمان و پیشگیری از این بیماری را بررسی میکنیم.
کرم قلب یا دیروفیلاریازیس چیست؟
کرم قلب یا دیروفیلاریازیس، یک بیماری انگلی در سگ است که توسط انگلی به نام Dirofilaria immitis ایجاد میشود. این انگل نهتنها سگها، بلکه گربهها، راسوها و برخی پستانداران دیگر را نیز آلوده میکند.
- بیشترین موارد آلودگی در نژادهای متوسط و بزرگ اتفاق میافتد و بیشتر مربوط با سگهایی است که در فضای باز نگهداری میشوند.
- در ایران، استانهای آذربایجان شرقی و اردبیل بیشترین میزان آلودگی به کرم قلب در سگ ها را گزارش کردهاند.
- آلودگی در هر سنی اتفاق میافتد، اما سگهای ۳ تا ۸ ساله بیشتر مستعد هستند.
- سگهای نر حدود 2 تا 4 برابر بیشتر از سگهای ماده به این بیماری مبتلا میشوند.
علت و راه انتقال: نیش پشه
این بیماری از نیش پشههایی که حامل لارو عفونی انگل دیروفیلاریا ایمیتیس هستند، منتقل میشود؛ دیروفیلاریازیس نوعی کرم بلند و باریک است که گاهی طول آن به ۳۰ سانتیمتر هم میرسد. این انگل بعد از وارد شدن به بدن حیوان، حدود ۶ تا ۷ ماه طول میکشد تا رشد کند و به قلب و ریه برسد. کرمها میتوانند سالها در این نواحی زنده بمانند و با تجمع در قلب، مانع پمپاژ درست خون شوند. در نتیجه، این بیماری ممکن است باعث نارسایی قلبی در حیوان شود.
- نکته ۱: انتقال به انسان نادر است و گاهی شکل خاصی از انگل انسان را مبتلا میکند که فعال یا خطرناک نیست.
- نکته ۲: انتقال از سگ به سگ ممکن نیست و فقط از طریق نیش پشه آلوده منتقل میشود.
علائم بیماری کرم قلب در سگ ها
شدت علائم بیماری به میزان آسیب به قلب و ریهها بستگی دارد. در سگهای آلوده، این بیماری معمولاً با نشانههای زیر همراه است:
علائم شایع
- سرفه در سگ (خشک و مداوم)
- بیحالی و کمتحرکی
- کاهش تحمل در برابر فعالیتهای بدنی
- غش یا ضعف ناگهانی
- مرگ ناگهانی (در موارد شدید)
علائم پیشرفته
- کاهش وزن محسوس
- تنفس سخت یا صدادار
- نفسنفس زدن شدید و بیدلیل
- نارسایی قلبی سمت راست
- تجمع مایع در شکم (آسیت)
درمان کرم قلب در سگ چگونه انجام می شود؟
بعد از اینکه دامپزشک مطمئن شد سگ مبتلا شده، با توجه به شدت بیماری و وضعیت بدن سگ، برنامه درمانی مناسبی را مشخص میکند. مراحل درمان به این صورت است:
داروهای اولیه برای آماده سازی بدن سگ
- کورتون (استروئید) برای کاهش التهاب ناشی از کرمها
- آنتیبیوتیک (مانند داکسیسایکلین) برای نابود کردن باکتریهای همزیست که کرمها برای زنده ماندن به آنها وابستهاند
- داروی پیشگیری از کرم قلب برای توقف رشد لاروها و پاکسازی میکروفیلاریا از خون
درمان اصلی با تزریق ملارزومین
- این دارو با پایه آرسنیک ساخته شده و کرمهای بالغ را از بین میبرد
- در سه نوبت تزریق میشود: روز ۶۰، روز ۹۰ و روز ۹۱ پس از شروع درمان
- تزریق عضلانی در ناحیه کمر انجام میشود و ممکن است نیاز به مسکن برای کنترل درد داشته باشد.
تست نهایی برای اطمینان از بهبودی کامل
- ۹ ماه پس از پایان درمان، آزمایش نهایی برای بررسی وجود کرم در قلب سگ انجام میشود
- در صورت منفی بودن نتیجه، درمان موفقیتآمیز بوده
پیشگیری از عفونت مجدد
- سگ باید بهطور دائم روی برنامه پیشگیری ماهانه باشد تا دوباره آلوده نشود.
مراقبت های بعد از درمان
بعد از شروع درمان، مراقبت از سگ نقش مهمی در موفقیت درمان و جلوگیری از عوارض دارد. در این دوره، فعالیت بدنی باید تا حد ممکن محدود شود و سگ بیشتر وقت خود را در استراحت بگذراند. فعالیتهایی مانند دویدن، بازی یا حتی پیادهرویهای کوتاه میتوانند خطرناک باشند. همچنین مصرف منظم داروهای تجویزشده توسط دامپزشک و تغذیه مناسب، در روند بهبودی حیوان تأثیر زیادی دارند.
پس از پایان درمان اولیه، لازم است سگ بهطور منظم تحت معاینات دامپزشکی قرار گیرد تا وضعیت قلب و ریهها بررسی شود. این معاینهها کمک میکنند تا از بهبودی کامل مطمئن شویم و در صورت نیاز، اقدامات درمانی تکمیلی انجام شود. مراقبت دقیق و پیگیری منظم، کلید جلوگیری از عود بیماری و حفظ سلامت حیوان در بلندمدت است.
پیشگیری از ابتلا به بیماری
برای محافظت از سگ، باید پیشگیری بهطور منظم و در طول سال انجام شود تا انگل وارد بدن حیوان نشود. راههای مختلفی برای پیشگیری وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- داروهای خوراکی ماهانه: این داروها بهصورت جویدنی یا بلعیدنی در اختیار صاحبان حیوان قرار میگیرند و هر ماه یکبار مصرف میشوند.
- فرمولهای موضعی (قطرهای): بهصورت موضعی روی پوست سگ (معمولاً پشت گردن) استفاده میشوند و با جذب از طریق پوست، از ورود لارو انگل جلوگیری میکنند.
- تزریقات طولانیمدت: برخی داروهای تزریقی به سگ تا ۶ یا ۱۲ ماه محافظت کامل میدهند و برای صاحبان پرمشغله انتخاب مناسبی هستند.
- محصولات ترکیبی: این دسته از داروها علاوه بر پیشگیری از کرم قلب، در برابر سایر انگلها (مانند کک، کنه یا کرمهای گوارشی) نیز محافظت ایجاد میکنند.
تشخیص بیماری
برای تشخیص دیروفیلاریازیس یا بیماری کرم قلب، دامپزشک با ترکیبی از بررسیهای بالینی، آزمایش خون و تصویربرداریهای تشخیصی به جمعبندی میرسد. به این شکل که:
معاینه بالینی و شرح حال دقیق
- دامپزشک وضعیت عمومی حیوان را بررسی میکند و در مورد علائم، سابقه دریافت داروی پیشگیری و تماس با پشهها سؤال میپرسد.
آزمایش های خون تخصصی
- تست آنتیژن: این آزمایش کرم بالغ ماده را تشخیص میدهد و نتیجهاش بعد از ۷ ماهگی دقیقتر است.
- تست میکروفیلاریا: وجود لاروهای کرم را در خون بررسی میکند.
تصویربرداری برای بررسی شدت بیماری
- اشعه ایکس قفسه سینه: برای مشاهده وضعیت قلب و ریهها و تشخیص تغییرات احتمالی در ساختار آنها.
- اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب): برای بررسی مستقیم عملکرد قلب و شناسایی کرمهای زنده در عروق ریوی.
- در صورت نیاز، نوار قلب (EKG) و آزمایش فشار خون نیز ممکن است انجام شود.
جمع بندی
کرم قلب در سگ یک بیماری جدی است که از نیش پشه آلوده منتقل میشود، اما با مراقبت و پیشگیری بهموقع میتوان از بروز آن جلوگیری کرد. تشخیص زودهنگام و پیگیری درمان توسط دامپزشک، نقش مهمی در حفظ سلامت حیوان دارد. برای دریافت مشاوره و بررسی وضعیت حیوان خانگی خود، میتوانید با شمارههای موجود در سایت بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران تماس بگیرید و از راهنماییهای تخصصی همکاران ما استفاده کنید.
سوالات متداول
۱. آیا انسان هم ممکن است به کرم قلب مبتلا شود؟
در موارد بسیار نادر، انسان ممکن است به نوع خاصی از دیروفیلاریا آلوده شود، اما بیماری به شکل فعال یا خطرناک مانند سگها ظاهر نمیشود.
۲. آیا درمان کرم قلب در سگها قطعی است؟
درمان معمولاً موفقیتآمیز است، اما ممکن است به چند ماه زمان، مراقبت ویژه و در برخی موارد درمان مجدد نیاز داشته باشد.
۳. آیا انگل قلب از سگی به سگ دیگر منتقل میشود؟
خیر. تنها راه انتقال از طریق نیش پشه آلوده است و بیماری بین حیوانات مستقیماً منتقل نمیشود.
منبع: petmd
