بیماری لایم در سگ ها نوعی عفونت باکتریایی است که توسط باکتری Borrelia burgdorferi ایجاد شده و از طریق کنههای خاصی منتقل میشود. هم حیوانات (سگها، گربهها، اسبها) و هم انسانها میتوانند به این باکتری مبتلا شوند. درصد کمی از سگهای آلوده (حدود ۵٪ تا ۱۰٪) علائم بیماری را نشان میدهند، که گاهی اوقات بسیار شدید است. هنوز اطلاعات کمی در مورد ابتلای گربهها و احتمال بروز علائم در آنها وجود دارد.
تشخیص بیماری لایم ممکن است دشوار باشد، بنابراین بهترین راه پیشگیری است: جلوگیری از گزش کنه سگ، حذف سریع کنهها از بدن حیوان، و در مناطق پرخطر، واکسیناسیون سگها علیه این بیماری.
علائم بیماری لایم در سگ ها
بیشتر سگهای مبتلا به باکتری بورلیا هیچ علامتی ندارند، برخلاف انسان که حدود ۹۰٪ مبتلایان بیمار میشوند. در سگهایی که بیمار میشوند، علائم معمولاً ۲ تا ۵ ماه پس از عفونت ظاهر میشود. این بیماری ممکن است در سراسر بدن پخش شده باشد و بهصورتهای مختلفی بروز کند:
- لنگش متناوب که از یک پا به پای دیگر منتقل میشود
- تب
- کاهش اشتها
- کاهش فعالیت
- تورم غدد لنفاوی
- مفاصل متورم و دردناک
حدود ۱٪ تا ۵٪ از سگهای آلوده ممکن است به نوعی بیماری کلیوی بهنام نفریت لایمی (Lyme nephritis) مبتلا شوند که منجر به ادم (ورم)، کاهش وزن، استفراغ، اسهال و حتی مرگ میشود.
بیماری لایم چگونه منتقل می شود؟
انسان و حیوان با گزش کنه سیاهپا (blacklegged tick) آلوده به باکتری بورلیا بیمار میشوند. این کنهها در جنگلها، علفزارها، نواحی مردابی یا جنگلی نزدیک آب زندگی میکنند.
کنههای نابالغ (لارو و پوره) با تغذیه از خون جوندگان آلوده، به باکتری مبتلا شده و تا مرحله بعدی زندگی، آلوده باقی میمانند. پورهها یا کنههای بالغ ماده، هنگام گرفتن خون از میزبان جدید (سگ یا انسان)، میتوانند باکتری را انتقال دهند، مشروط به اینکه حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت به بدن متصل باشند.
به دلیل اندازه کوچک کنهها (در حد دانه خشخاش یا کنجد)، یافتن آنها روی بدن حیوان دشوار است. گزش کنه میتواند در فعالیتهایی مثل پیادهروی، کمپینگ یا حتی بازی در حیاط خانه رخ دهد. فصل فعالیت کنهها از اوایل بهار تا پاییز است.
مهم است بدانید که بیماری لایم از سگ به انسان منتقل نمیشود؛ ولی چون سگها و انسانها در یک محیط زندگی میکنند، در معرض خطر مشابهی از گزش کنه قرار دارند. اگر یکی از اعضای خانواده (انسان یا حیوان) مبتلا شود، بهتر است سایر اعضا نیز از نظر بیماری بررسی شوند.
تشخیص و درمان بیماری لایم
تشخیص بیماری لایم همیشه ساده نیست، زیرا علائم آن میتواند با بیماریهای دیگر (مانند آناپلاسموز) مشابه باشد. همچنین بسیاری از سگهای آلوده بیمار نمیشوند. آزمایش خون برای بررسی آنتیبادیهای بورلیا انجام میشود. اما تست مثبت تنها به معنای تماس قبلی با باکتری است و الزاماً دلیل بیماری فعلی نیست.
دامپزشک برای تشخیص نهایی به این موارد توجه میکند:
- سابقه گزش کنه و علائم بالینی
- نتایج آزمایشهای خون و رد سایر بیماریها
- پاسخ سگ به درمان آزمایشی
درمان معمول شامل دوره ۳۰ روزه آنتیبیوتیک است. در موارد شدید مثل نفریت لایمی، ممکن است درمان طولانیتری لازم باشد. تجویز آنتیبیوتیک برای سگهای بدون علائم یا بهعنوان پیشگیری بعد از گزش کنه توصیه نمیشود. سگهای مبتلا به نفریت نیاز به درمانهای حمایتی برای کلیهها دارند.
چطور از سگ خود در برابر بیماری لایم محافظت کنیم؟
برای پیشگیری از بیماری لایم اقدامات زیر توصیه میشود:
- استفاده منظم از داروهای ضدکنه به توصیه دامپزشک
- بررسی اینکه آیا واکسن لایم برای سگ شما مناسب است یا نه
- اجتناب از نواحی پرکنه مانند علفهای بلند، مناطق مردابی یا جنگلی
- معاینه بدن سگ پس از هر گردش یا پیادهروی
- حذف فوری کنهها با ابزار مناسب
- کوتاه نگهداشتن چمن، حذف شاخهها و بوتهها از حیاط
- انجام بررسی روزانه بدن حیوان و اعضای خانواده در فصلهای پرخطر
در صورت نیاز به واکسن، برنامه واکسیناسیون شامل یک دوز اولیه، یک یادآور ۲ تا ۴ هفته بعد، و سپس یادآور سالانه است. دامپزشک با توجه به شرایط سگ، منطقه زندگی و سبک زندگی شما درباره واکسیناسیون تصمیمگیری میکند.
یک مرور سریع
بیماری لایم یک عفونت باکتریایی است که از طریق گزش کنههای آلوده به باکتری Borrelia burgdorferi منتقل میشود و سگها، انسانها و برخی حیوانات دیگر را درگیر میکند. اگرچه بیشتر سگهای آلوده بدون علامت هستند، اما حدود ۵٪ تا ۱۰٪ آنها ممکن است دچار علائم بالینی مانند لنگش متناوب، تب، کاهش اشتها، ضعف، تورم غدد لنفاوی و مفاصل دردناک شوند. در مواردی نادر (۱٪ تا ۵٪)، ممکن است سگ به بیماری کلیوی خطرناکی به نام نفریت لایمی دچار شود که میتواند کشنده باشد.
بیماری لایم از طریق کنههای سیاهپا که در نواحی جنگلی، علفزارها و اطراف منابع آب فعال هستند منتقل میشود. انتقال بیماری نیاز به اتصال کنه به بدن برای حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت دارد.
تشخیص بیماری گاهی دشوار است، چون علائم آن با بیماریهای دیگر مشابه است. آزمایش خون برای بررسی آنتیبادیها انجام میشود و درمان استاندارد شامل ۳۰ روز آنتیبیوتیک است.
پیشگیری شامل استفاده منظم از داروهای ضدکنه، بررسی بدن حیوان، حذف سریع کنه، و در صورت لزوم واکسیناسیون سالانه است. دامپزشک بر اساس منطقه زندگی و شرایط سگ، تصمیم به واکسیناسیون میگیرد. برای اطلاعات بیشتر با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱. آیا بیماری لایم در سگها خطرناک است؟
بله، در برخی موارد میتواند بسیار خطرناک باشد. هرچند بسیاری از سگهای آلوده هیچ علامتی نشان نمیدهند، اما در مواردی که بیماری فعال شود، میتواند منجر به لنگش دردناک، تب، بیحالی، و حتی بیماری کلیوی شدید (نفریت لایمی) شود که در برخی موارد کشنده است. درمان زودهنگام با آنتیبیوتیک میتواند از عوارض جدی جلوگیری کند.
۲. آیا بیماری لایم از سگ به انسان منتقل میشود؟
خیر، بیماری لایم مستقیماً از سگ به انسان منتقل نمیشود. با این حال، چون سگها و انسانها در یک محیط زندگی میکنند، اگر سگی کنه داشته باشد، خطر گزش برای انسان نیز وجود دارد. بنابراین اگر سگتان به بیماری لایم مبتلا شده، بهتر است افراد خانواده نیز از نظر گزش یا علائم بررسی شوند.
۳. آیا واکسن بیماری لایم برای همه سگها ضروری است؟
خیر، واکسیناسیون برای همه سگها الزامی نیست. تصمیمگیری درباره واکسن باید با نظر دامپزشک و بر اساس عواملی مثل منطقه جغرافیایی (میزان شیوع کنه)، سبک زندگی سگ (مثلاً سگهایی که زیاد در طبیعت گردش میکنند)، و وضعیت سلامت کلی حیوان انجام شود. در مناطق پرخطر، واکسیناسیون میتواند محافظت مؤثری ایجاد کند.
منبع: avma
