تهران، خیابان مقدس اردبیلی، خیابان محمودیه، کوچه تیر، پلاک ۳۶​ تلفن: ۲۲۰۱۹۳۵۷-۰۲۱
انسداد ادراری مکرر در ...
انسداد ادراری مکرر در ...

انسداد ادراری مکرر در گربه؛ علت و درمان قطعی با جراحی یورترستومی

اگر گربه‌ی نر شما بیش از یک بار دچار انسداد ادراری شده، این تصادفی نیست. در این مقاله می‌خوانید چرا این مشکل در برخی گربه‌ها تکرار می‌شود و چه زمانی جراحی یورترستومی تنها راه‌حل قطعی است.
بروزرسانی ۱۵, تیر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
بروزرسانی ۱۵, تیر ۱۴۰۵
انسداد ادراری مکرر در گربه چرا اتفاق می‌افتد؟ علت‌های واقعی، محدودیت‌های درمان دارویی و جراحی یورترستومی را به‌عنوان راه‌حل قطعی بخوانید.

انسداد ادراری مکرر در گربه یکی از دلایل شایع مراجعه‌ی مکرر صاحبان گربه به بیمارستان‌های دامپزشکی است، اما نکته‌ای که کمتر برای صاحبان گربه توضیح داده می‌شود این است که برای بخش قابل‌توجهی از گربه‌های نر، این مشکل فقط یک بار اتفاق نمی‌افتد. گربه درمان می‌شود، مرخص می‌شود، و بعد از چند هفته یا چند ماه دوباره همان علائم برمی‌گردد. اگر صاحب گربه‌ای هستید که بیش از یک بار برای همین مشکل به دامپزشک مراجعه کرده‌اید، این مقاله برایتان نوشته شده است.

چرا انسداد ادراری در برخی گربه‌ها بارها تکرار می‌شود؟

برای درک علت تکرار، باید ابتدا با انسداد مجاری ادراری در گربه‌ها و علل شایع آن آشنا باشید. آن مقاله علت‌های اولیه‌ی انسداد (پلاگ‌های مجرای ادرار، سنگ‌های مثانه، عفونت، استرس) را توضیح می‌دهد. اما سوال اینجاست: چرا درمان یک‌بار مؤثر واقع می‌شود ولی مشکل ریشه‌کن نمی‌شود؟

پاسخ در ماهیت خود بیماری زمینه‌ای نهفته است. در بیشتر موارد، انسداد ادراری فقط «علامت» یک بیماری پایدارتر به نام سیستیت ایدیوپاتیک گربه‌سانان (Feline Idiopathic Cystitis یا FIC) است، نه خود بیماری. مطالعات دامپزشکی نشان داده‌اند در بیش از نیمی از موارد التهاب مجاری ادراری گربه، هیچ عامل عفونی یا سنگی مشخصی پیدا نمی‌شود؛ در عوض، پوشش داخلی مثانه و مجرای ادرار در واکنش به استرس مزمن ملتهب و حساس می‌شود. این التهاب باعث ترشح مخاط و تجمع کریستال می‌شود که دوباره می‌تواند مجرای باریک ادرار را مسدود کند. برداشتن سوند در یک نوبت، این التهاب زمینه‌ای را درمان نمی‌کند؛ فقط انسداد همان لحظه را برطرف می‌کند.

گربه بریتیش در حال معاینه در کلینیک دامپزشکی برای بررسی انسداد ادراری مکرر

چرا گربه‌های نر بیشتر درگیر این چرخه‌ی تکرارشونده می‌شوند؟

آناتومی، اینجا نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. مجرای ادرار در گربه‌های نر، هم بلندتر و هم به‌مراتب باریک‌تر از گربه‌های ماده است و در نزدیکی انتهای آلت تناسلی به کوچک‌ترین قطر خود می‌رسد. همین باریک‌شدگی طبیعی، دقیقاً همان نقطه‌ای است که پلاگ‌های مخاطی-کریستالی، لخته‌های خونی، یا اسپاسم عضلانی ناشی از التهاب، به‌راحتی در آن گیر می‌کنند. در گربه‌های عقیم‌شده در سنین پایین، برخی مطالعات نشان‌دهنده‌ی باریک‌تر ماندن این بخش از مجرا نیز هستند؛ به همین دلیل، اکثریت قریب‌به‌اتفاق گربه‌هایی که برای انسداد مکرر به بخش جراحی ارجاع داده می‌شوند، نر و اغلب عقیم‌شده هستند.

چه زمانی درمان دارویی و سوندگذاری مکرر دیگر راه‌حل نیست؟

روش استاندارد برای اولین یا دومین اپیزود انسداد، همچنان قرار دادن سوند ادراری تحت بیهوشی، تثبیت وضعیت گربه، و سپس مدیریت دارویی و تغذیه‌ای است. برای بسیاری از گربه‌ها همین کافی است. اما دامپزشک زمانی گزینه‌ی جراحی را مطرح می‌کند که:

  • گربه برای سومین بار یا بیشتر، ظرف چند ماه دچار انسداد کامل شده باشد.
  • باریک‌شدگی یا اسکار بافتی (استریکچر) در اثر سوندگذاری‌های مکرر در خود مجرا ایجاد شده باشد و عبور سوند هر بار سخت‌تر شود.
  • آسیب یا تروما به بخش انتهایی مجرا وجود داشته باشد که آن را به‌طور دائمی باریک کرده است.
  • خطر جانی مکرر (نارسایی حاد کلیه، اختلال شدید الکترولیتی) صاحب گربه و دامپزشک را به این نتیجه برساند که تحمل یک اپیزود دیگر بدون مداخله‌ی قطعی، پرمخاطره است.

در این شرایط، به‌جای باز کردن مکرر همان مسیر باریک، رویکرد جراحی این است که خودِ نقطه‌ی تنگ مسیر را از مدار خارج کنیم.

جراحی یورترستومی پرینه‌ای در گربه چیست؟

یورترستومی پرینه‌ای (Perineal Urethrostomy یا به‌اختصار PU) یک جراحی نجات‌بخش (Salvage Surgery) است که هدف آن، حذف همان بخش باریک انتهایی مجرای ادرار و ایجاد یک دهانه‌ی خروجی جدید و عریض‌تر در ناحیه‌ی پرینه (زیر دم، بین ناحیه‌ی تناسلی و مقعد) است. در این عمل که تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، جراح بخش انتهایی و باریک آلت تناسلی را برمی‌دارد و مجرای ادرار را در بخش عریض‌تر و نزدیک‌تر به مثانه، مستقیماً به پوست پرینه می‌دوزد. نتیجه، مسیری کوتاه‌تر و به‌طور قابل‌توجهی عریض‌تر برای خروج ادرار است که احتمال گیر کردن پلاگ یا کریستال در آن به‌مراتب کمتر می‌شود.

از نظر نوع بیهوشی، این جراحی نیازمند بیهوشی عمومی کامل است، نه صرفاً آرام‌بخشی سطحی؛ جزئیات مربوط به انتخاب نوع بیهوشی (تزریقی یا استنشاقی) و ملاحظات ایمنی آن را می‌توانید در راهنمای بیهوشی در سگ و گربه بخوانید.

پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام گربه اسکاتیش فولد دارم یکسال و نیم ،۳ کیلو وزن دارم رشد قدش خیلی خوب بوده ولی الان یه مدته از خواب که بیدار میشه برای چند دقیقه میلنگه ،لنگیدنشم فقط تو پای راسته ،نگرانم میترسم همون بیماری مفصلی که میگن شروع بشه بگید آیا درمان داره؟یا برای پیشگیری میشه کاری کرد؟ فقط بگم که از دوران بچگیش کمرشو قوز میکرد،ممنون میشم راهنمایی کنید
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
چند بار بالای گوش و بغل چشم گربمون قرمز میشه و حالت زخم کم و یه قطره خون خواستم بدونم چیه
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
باسلام و خسته نباشید گربم روی پوزه و بینیش انگار قارچ پوستی زده چیکار کنم خوبشه
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام روز بخیر گربه من ی ۳ روز هست همش بالا میاره نزدیکه ۳ ما هست دکتر بردمش سرم وصل کرد ولی حالش بهر نشد هنوز خیلی آروم تر شده غذا اصلا نمیخوره نمیدونم مشکل از چیه
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
خسته نباشید.گربم دیشب جلوی کولر خیلی سرد خوابید امروز متوجه شدم صداش گرفته وقتی میو میو می‌کنه.احتمالا سرماخورده .دارو چی بهش بدم طوریکه تو غذاش باشه و متوجه نشه و بخوره
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام گربه ی من شکمش سفت شده و باسن شو میده بالا و میلرزه میتونم بپرسم معنیش چیه؟
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
گربه من مدفوعش خونیه بردمش ۲تا دکتر دارو دادن چند روز خوب شد دوباره همون طور شده علتش چیه و چکار باید بکنم
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام خسته نباشید من یه بچه گربه از وقتی که به دنیا اومده نگه داشتم امروز دیدم زیر یکی از گوشش یکم باد کرده اول فکر کردم زنبور نیش زده ولی بعد گفتم شاید عفونت باشه ،لطفا کمکم کنید و اگر عفونت هست چطوری درمانش کنم
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
دور لب سمت چپ گربه م که نژادش پرشین هست سیاه شده و خود گربه احساس ناراحتی میکنه فکر کردم غذا خورده و کثیف شده با شامپو و مسواک نرم شستم وای امروز که برگشت تو گوگل سرچ کردم که نوعی قارچ هست ممنون میشم روش درمانش راهنمایی کنید گربه م حدودا دوساله هست
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام وقت بخیر من دوتا گربه نر و ماده دارم بشدت باهم خوبن به هم وابستن ولی تا حالا جفت گیری اونا رو ندیدم الان مادم یه چند وقتیه احساس میکنم ملوس تر و بغلی تر از قبل شده قبلاً یکم از بغل و اینا فراری بود ولی الان میاد بغلم تا نیاد خرخر می‌کنه و اینکه سینه هاشو دیدم رشد نکردن ولی تغییر رنگ دادن صورتی تر شدن احتمال داره باردار باشه ؟
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام ما یه گربه چند ماهه داریم سرما خورده چه دارویی بهش بدیم
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام ، گربه من رفته بیرون یا یک گربه دیگه دعوا کرده دستش زخم شده ، چه کاری انجام بدم یا پمادی بزنم که این زخمش عفونت نکنه زخم خیلی بزرگی نیست
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام .وقت‌بخیر .من چند روزه یه بچه گربه آوردم .از شب اول روی تخت من مدفوع شل کرد .فرداش بردمش دامپزشک دندون شیریش رو کشید و گفت از پوره مرغ و هویج سیب زمینی کدو استفاده کنم . غذای خشک یک وعده می‌خورد الان چند روزه لثه‌ش مثل توده ورم کرده .اسهالش بند نیومده .قرص انگل و آمپول رو هم زده .غذای تر رو حذف کردم ، غذای خشک نمیخوره یا به ناچار میخوره .کنار خاکش میخوابه ! چکار باید بکنم .ممنونم
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام خسته نباشین گربه من امروز صب حالش خوب و سرحال بود از ظهر ی گوشه خوابیده استفراغ زرد رنگ شبیه کف داره بیحال جوری ک دستشو تکون میده میلرزه مشکل چیه
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام و وقت بخیر یک گربه به من دادن یک روز امانت داره بالا میاره و بی‌حال شده چکار کنم
پاسخ پزشک
0:00 / 0:00
5/5 - (1 امتیاز)
سوال
سلام من یه بچه گربه از بیرون پیدا کردم چهار روز خونمونه شیر خشک میخوره الان از دیروز بعد از ظهر تا الان حس میکنم خیلی بی حاله همش خوابیده دیگه کمتر بازیگوشی میکنه چیکار کنم؟؟

مزایا و محدودیت‌های واقعی این جراحی

صداقت با صاحب حیوان درباره‌ی این جراحی، به‌اندازه‌ی خودِ عمل مهم است. یورترستومی پرینه‌ای یک عمل معجزه‌آسا نیست که همه‌چیز را صد در صد حل کند؛ آنچه واقعاً حل می‌کند، «انسداد مکانیکی» ناشی از باریکی مجراست، نه لزوماً التهاب زمینه‌ای مثانه.

آنچه این جراحی معمولاً به‌خوبی حل می‌کند:

  • در اکثریت قریب‌به‌اتفاق موارد، بازگشت انسداد مکانیکی کامل (بسته شدن کلی مسیر) بعد از این عمل بسیار نادر می‌شود.
  • کیفیت زندگی گربه از دید صاحبان آن‌ها در بررسی‌های بلندمدت، عموماً رضایت‌بخش گزارش شده و میانگین بقای گربه‌ها پس از عمل در مطالعات موجود چند سال بوده است.

آنچه باید واقع‌بینانه در نظر داشت:

  • شایع‌ترین عارضه‌ی بلندمدت، افزایش خطر عفونت مجاری ادراری است؛ چون دهانه‌ی جدید، کوتاه‌تر و به بیرون بدن نزدیک‌تر است و مسیر ورود باکتری کوتاه‌تر می‌شود.
  • در برخی گربه‌ها ممکن است بافت اسکار در محل دهانه‌ی جدید (استوما) تشکیل شده و باعث تنگی مجدد همان محل شود؛ این عارضه نسبتاً کم‌شایع است ولی صفر نیست.
  • در روزهای نخست بعد از عمل، احتمال خون‌ریزی خفیف از محل جراحی و نیاز به سوند ادراری موقت برای مدتی کوتاه طبیعی است.
  • این جراحی، سیستیت ایدیوپاتیک را که ریشه‌ی اصلی التهاب مکرر است درمان نمی‌کند؛ مدیریت آن بیماری باید در کنار جراحی و پس از آن هم ادامه یابد.

برای پرسش و یا دیدن سوالات متداول به این صفحه مراجعه کنید بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران
سوالات متداول

نکته‌ی مهم برای تصمیم‌گیری: یورترستومی پرینه‌ای معمولاً وقتی توصیه می‌شود که مدیریت دارویی و تغذیه‌ای، انسداد مکرر را کنترل نکرده باشد. تصمیم نهایی همیشه باید بر اساس معاینه، سابقه‌ی دقیق اپیزودهای قبلی، و آزمایش‌های تشخیصی (آنالیز ادرار، کشت ادرار، تصویربرداری از مثانه) توسط دامپزشک گرفته شود.

پیش از جراحی؛ چه اقداماتی معمولاً انجام می‌شود؟

تصمیم به جراحی معمولاً یک‌شبه گرفته نمی‌شود، مگر در شرایط اورژانسی که خطر جانی گربه بالاست. روند معمول شامل موارد زیر است:

  1. تثبیت اولیه‌ی گربه در همان اپیزود حاد (تخلیه‌ی مثانه، اصلاح الکترولیت‌ها، بستری کوتاه‌مدت).
  2. بررسی سابقه‌ی کامل تعداد و فاصله‌ی اپیزودهای قبلی انسداد.
  3. آنالیز و کشت ادرار برای رد کردن یا تأیید عفونت و بررسی نوع کریستال‌ها.
  4. تصویربرداری (رادیوگرافی یا سونوگرافی شکم) برای بررسی وجود سنگ مثانه یا هرگونه توده.
  5. در صورتی که این بررسی‌ها نشان دهند مشکل ساختاری یا تکرارشونده است، جراحی به‌عنوان گزینه‌ی قطعی مطرح و برای صاحب گربه توضیح داده می‌شود.

تا پیش از رسیدن به این مرحله، در اپیزودهای خفیف‌تر که گربه هنوز مقداری ادرار دفع می‌کند، دامپزشک ممکن است آموزش تخلیه‌ی دستی موقت ادرار گربه را هم به‌عنوان یک اقدام کمکی و کوتاه‌مدت آموزش دهد؛ اما این روش هرگز جایگزین درمان یا جراحی در انسداد کامل و مکرر نیست.

اینفوگرافیک انسداد ادراری مکرر در گربه‌های نر و مراحل بررسی علت، زمان جراحی یورترستومی و مراقبت‌های بعد از عمل

مراقبت‌های بعد از جراحی یورترستومی

دوره‌ی نقاهت این جراحی معمولاً حساس‌تر از بسیاری از جراحی‌های بافت نرم دیگر است، چون محل عمل هم زخم جراحی است و هم مسیر خروج ادرار.

  • گربه معمولاً برای یکی دو روز اول با سوند ادراری موقت در بیمارستان تحت نظر می‌ماند تا از عبور آزادانه‌ی ادرار از مسیر جدید مطمئن شویم.
  • استفاده از یقه‌ی الیزابتی (کولار) تا زمان بهبود کامل زخم، ضروری است تا گربه محل عمل را نلیسد.
  • خاک گربه باید در روزهای اول با یک بستر نرم‌تر (مثلاً کاغذ خردشده به‌جای خاک معمولی) جایگزین شود تا از تحریک یا آلودگی زخم جلوگیری شود.
  • پیگیری منظم برای تشخیص زودهنگام عفونت ادراری در هفته‌ها و ماه‌های بعد از عمل اهمیت دارد؛ هر نشانه‌ی زور زدن، بوی بد ادرار یا لیسیدن مکرر محل باید سریع بررسی شود.

آیا جراحی یعنی پایان کامل ماجرا؟

جراحی، خطر انسداد مکانیکی مجدد را به‌شدت کاهش می‌دهد، اما مدیریت گربه‌ای که زمینه‌ی سیستیت ایدیوپاتیک دارد، یک تعهد مادام‌العمر باقی می‌ماند. کاهش استرس محیطی (دسترسی به فضای عمودی، ظرف خاک تمیز و کافی، کاهش تنش با سایر حیوانات خانه)، افزایش مصرف آب، و در مواردی رژیم غذایی اختصاصی برای کنترل pH ادرار، همچنان بخشی از مراقبت بلندمدت گربه‌ای است که این جراحی را انجام داده است. خبر خوب این است که با این جراحی و مراقبت مناسب، اکثر گربه‌ها زندگی راحت و باکیفیتی را برای سال‌های طولانی پیش رو دارند.

چه زمانی باید به بیمارستان مراجعه کنید

اگر گربه‌ی نر شما بیش از یک بار دچار علائم انسداد ادراری (زور زدن مکرر بدون خروج ادرار، رفت‌وآمد مداوم به ظرف خاک، میومیو دردناک هنگام ادرار کردن) شده، این موضوع را حتماً با دامپزشک خود در میان بگذارید تا بررسی شود آیا زمان آن رسیده که گزینه‌ی جراحی مطرح شود یا نه. ارزیابی دقیق، سابقه‌ی بالینی گربه، و مشاوره‌ی حضوری در بخش جراحی و هوشبری بیمارستان دامپزشکی مرکزی بهترین قدم بعدی برای تصمیم‌گیری آگاهانه درباره‌ی سلامت درازمدت گربه‌ی شماست.

برای تماس تلفنی با بیمارستان روی شماره کلیک کنید. بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران
تماس تلفنی
5/5 - (1 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نمایش ویدئوی بعدی