بیماری کلیوی در گربه یکی از مشکلات شایع در گربه ها است و میتواند عوارضی جدی برای سلامت آنها داشته باشد. از آنجا که شناسایی زودرس این مشکلات، نقشی کلیدی در درمان موثر گربه ها دارد، برای تشخیص و پیشگیری از این بیماری ها، معاینات روتین و انجام آزمایشات منظم ادرار و خون ضروری است.
بیماری های کلیوی شایع در گربه ها
بیماری های کلیوی در گربه های خانگی از طریق مجموعهای از علائم و عوارض مشخص میشوند. ۴ مورد از این بیماریها عبارتاند از: بیماری مزمن کلیوی، التهاب کلیه، سنگ کلیه و آمیلوئیدوز کلیوی که شایعترین آن در گربههای مسن مورد اول یعنی بیماری مزمن کلیوی است که بهخصوص زندگی گربههای پیر را تهدید میکند. در ادامه به تشریح هر ۴ مورد و همچنین تفاوت مهم آنها با یک وضعیت اورژانسی دیگر به نام «آسیب حاد کلیه» میپردازیم.
۱. بیماری مزمن کلیوی (CKD)
بیماری مزمن کلیه (CKD) در میان گربههای مسن ۱۰ سال و بالاتر شایعتر است و اغلب در طول زمان پیشرفت میکند و گربههای مبتلا، علائم زوال تدریجی را نشان میدهند. مسمومیت تصادفی همچنین در هر سنی میتواند باعث نارسایی حاد کلیوی در گربهها شود که نیاز به مراقبت اورژانسی فوری دارد.
تخمین زده میشود ۳۰ تا ۴۰ درصد از گربههای بالای ۱۰ سال و تا ۸۱ درصد گربههای بالای ۱۵ سال بهنوعی درگیر بیماری مزمن کلیوی باشند؛ تنها حدود ۱۰ درصد موارد در گربههای کمتر از ۳ سال دیده میشود.
CKD یک بیماری علاجپذیر یا برگشتپذیر نیست. با این حال، تشخیص زودهنگام و حمایت و درمان، کیفیت و طول عمر گربه شما را با کاهش سرعت پیشرفت بیماری بهبود خواهد بخشید. در واقع، گربهها میتوانند سالها با مدیریت مداوم بیماری زندگی کنند.
علائم بیماری مزمن کلیوی و تشخیص آن
- علائم اولیه: کاهش وزن، کماشتهایی، تشنگی و ادرار زیاد، خز کدر.
- علائم هشداردهنده: استفراغ/اسهال (احتمالاً خونی)، بوی بد دهان، کاهش شدید انرژی (نیاز فوری به دامپزشک).
- تشخیص: آزمایش خون (کراتینین، اوره، الکترولیتها)، آزمایش ادرار (وزن مخصوص)، اندازهگیری فشار خون، و در موارد نیاز، آزمایش تازهتر SDMA که پیش از افزایش کراتینین هم میتواند افت اولیهی عملکرد کلیه را نشان دهد.
مراحل بیماری مزمن کلیوی
بر اساس راهنمایی که International renal interest society (به اختصار IRIS) در سال ۲۰۲۳ منتشر کرده، بیماریهای مزمن کلیوی به ۴ دسته یا مرحله تقسیم میشوند:
مرحله اول بیماری مزمن کلیوی: کراتینین زیر ۱.۶ (این میزان در سگها زیر ۱.۴ است.)
مرحله دوم بیماری مزمن کلیوی: کراتینین ۱.۶ (۱.۴در سگها) تا ۲.۸
مرحله سوم بیماری مزمن کلیوی: کراتینین ۲.۸ تا ۵
مرحله چهارم بیماری مزمن کلیوی: کراتینین بالای ۵
طبیعتا هر یک از مراحل فوق اهداف و اقدامات درمانی متفاوتی میطلبد. به طور کلی این اهداف و اقدامات به شرح زیر هستند:
- مرحله اول: در مراحل اولیه، هدف کنترل و کند کردن سرعت پیشرفت بیماری است. اگر بیماری در این مراحل تشخیص داده شود، حدالامکان میتوان از سرعت پیشرفت بیماری کاست. به طور کلی در مرحله اول اقدام درمانی خاصی نیاز نیست.
- مرحله دوم: در مرحله دوم درمانهایی نیاز است که شامل تغییرات و درمانهای غذایی و احتمالاً دارودرمانی میشود.
- مرحله سوم و چهارم: در این مراحل، هدف بهبود کیفیت زندگی است و امید زیادی به برگشت عملکرد کلیه نمیتوان داشت.
درمان بیماری مزمن کلیه در گربه ها
مدیریت رژیم غذایی و اصلاح و پیشگیری از کمآبی از عوامل بسیار مهم در درمان بیماری مزمن کلیوی گربهها هستند. سایر درمانها، مانند مکملدرمانی با پتاسیم یا داروهای باندشونده به فسفات و درمان فشار خون بالا یا کمخونی نیز ممکن است توصیه شوند. جزئیات کاملتر برنامهی مراقبتی و درمانی بعد از تشخیص را در بخش «مراقبتهای پس از تشخیص» در همین مقاله بخوانید.
۲. التهاب کلیه (Nephritis)
التهاب کلیه میتواند ناشی از عفونت باکتری، ویروس یا سایر عوامل باشد. این بیماری میتواند به ۲ صورت حاد یا مزمن رخ دهد و ممکن است با علائمی مانند تب، خستگی، بیاشتهایی و ادرار خونی همراه باشد.
۳. سنگ کلیه (Kidney stones)
سنگ کلیه در گربهها نادر است، اما میتواند باعث درد شکمی، ادرار خونی و مشکلات ادراری شود. از جمله علائم سنگ کلیه در گربه میتوان به: استفراغ، بی اشتهایی، ادرار خونی، ادرار دردناک، درد شکم، عفونت مکرر دستگاه ادراری و تکرر ادرار اشاره کرد.
۴. آمیلوئیدوز کلیوی (Renal amyloidosis)
چهارمین بیماری کلیوی در گربه ها آمیلوئیدوز کلیوی است. این بیماری ناشی از تجمع غیرطبیعی پروتئین ها در بافت کلیه است و میتواند باعث آسیب و عملکرد نامناسب کلیه شود.
آسیب حاد کلیه (AKI)؛ چه فرقی با بیماری مزمن کلیوی دارد؟
برخلاف بیماری مزمن کلیوی که بهآرامی و طی ماهها یا سالها پیشرفت میکند، آسیب حاد کلیه (AKI) از دست دادن ناگهانی و شدید عملکرد کلیه است که در صورت تشخیص و درمان سریع، برخلاف CKD، امکان بازگشت عملکرد کلیه وجود دارد. به همین دلیل، تشخیص سریع تفاوت این دو حالت اهمیت بالایی دارد.
مهمترین علل شناختهشدهی آسیب حاد کلیه در گربهها عبارتاند از:
- مسمومیت (یکی از شایعترین علل، از جمله مسمومیت با برخی گیاهان، داروهای انسانی یا مواد ضدیخ)
- بیماریهای عفونی
- انسداد مجاری ادراری
- افت شدید فشار خون، شوک یا بیهوشی عمومی طولانی که جریان خون کلیه را مختل میکند
علائم هشداردهندهی آسیب حاد کلیه که نباید نادیده گرفته شوند شامل بیحالی ناگهانی، استفراغ، بوی بد دهان، کاهش شدید یا قطع کامل دفع ادرار، و درد هنگام ادرار کردن است. این علائم برخلاف بیماری مزمن، معمولاً بهطور ناگهانی و در عرض چند ساعت تا چند روز ظاهر میشوند، نه طی چند ماه.
گربههای مبتلا به آسیب حاد کلیه معمولاً بهصورت اورژانسی مراجعه میکنند و نیاز به تثبیت سریع، مایعدرمانی وریدی و بررسی فوری علت زمینهای دارند؛ هر چه این مراجعه سریعتر انجام شود، شانس بازگشت کامل عملکرد کلیه بیشتر است.
آزمایش چکاپ کلیه در گربه ها
چکاپ کلیه یک روش تشخیصی است که به منظور ارزیابی سلامت کلیه ها و تشخیص مشکلات کلیوی در گربه ها استفاده میشود. این آزمایش شامل تحلیل نمونه های خون و ادرار است و میتواند به شناسایی نشانگرهای عوارض کلیوی مانند افزایش سطح کراتینین و ادرار خونی کمک کند.
چکاپ معمولاً در برنامههای پیشگیری و ارزیابی سلامتی گربه ها، به ویژه در گربه های مسن، توصیه میشود اما در گربه های جوان نیز میتواند مفید باشد. چون اگرچه بیماری های کلیوی معمولاً در گربه های مسنتر رخ میدهند، اما در برخی موارد در گربه های جوان هم رخ میدهند. در واقع برخی از بیماری های کلیوی به طور غیرقابل پیش بینی در هر سنی از زندگی گربه ها ظاهر میشوند.
بنابراین اگر گربه شما در معرض عوامل خطر بیماری کلیوی قرار دارد، مانند وراثت یا عوامل محیطی، آزمایش چکاپ میتواند در ارزیابی و پایش سلامت کلیهها کمک کند. بنابراین، بهتر است برای محافظت از سلامت کلیه های بچه گربه، آزمایش چکاپ را در نظر بگیرید.
عوامل خطر ایجاد بیماری های کلیوی در گربه ها
چندین عامل خطر میتوانند باعث بیماری کلیوی گربه شوند. برخی از آنها عبارتاند از:
سن گربه: بیماری کلیوی بیشتر در گربههای مسن رخ میدهد. با بالا رفتن سن، احتمال بروز مشکلات کلیوی افزایش مییابد.
نژاد گربه: برخی از نژادهای گربه، مانند پرشین و سیامی، بیشتر در معرض بیماری کلیوی هستند.
عفونت های مزمن و مادرزادی: برخی از عفونت های مزمن مانند عفونتهای دندانی و عفونتهای مجاری ادراری (پیلونفریت) میتوانند باعث آسیب به کلیهها شوند؛ ناهنجاریهای مادرزادی کلیه مانند بیماری کلیه پلیکیستیک نیز در برخی گربههای موبلند دیده میشود.
عوامل ژنتیکی: برخی از بیماری های کلیوی به صورت وراثتی منتقل میشوند. بنابراین، گربه هایی که پدر یا مادر مشکل داری دارند، در معرض خطر بیشتری هستند.
تجمع سموم: تجمع سموم و مواد مضر در بدن میتواند باعث آسیب به کلیهها شود. برخی عوامل شامل مصرف طولانی مدت داروها، مواد شیمیایی سمی و غذاهایی که ممکن است سموم مخرب داشته باشند میتوانند دلیل این تجمعات باشند.
سوء تغذیه: تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی میتواند به آسیب کلیه ها و بروز بیماری کلیوی در گربه ها منجر شود.
مشکل در ترشح ادرار: هر عاملی که ترشح ادرار را مختل کند ممکن است باعث مشکلات کلیوی شود. به عنوان مثال، سنگ کلیه میتواند باعث انسداد مسیرهای ادراری شود و ترشح ادرار را مختل کند.
سایر بیماری ها: برخی بیماریهای دیگر مثل دیابت، فشار خون بالا (هایپرتانسیون) و بیماریهای ایمنی هم میتوانند خطر بیشتری برای بروز بیماری کلیوی در گربهها ایجاد کنند.
تومورهای کلیه (نئوپلازی): انواع تومورها، بهخصوص لنفوسارکوم، میتوانند مستقیماً به بافت کلیه آسیب بزنند و عملکرد آن را مختل کنند.
عفونتهای ویروسی خاص گربهسانان: ابتلا به ویروس لوسمی گربهها (FeLV) یا FIP (پریتونیت عفونی گربهسانان) نیز جزو عوامل خطر شناختهشده برای بیماریهای کلیوی گربه است.
فاکتورهای ارزیابی عملکرد کلیه های گربه
در آزمایش بیوشیمیایی خون برای ارزیابی عملکرد کلیه ها در گربه، چندین فاکتور مورد بررسی قرار میگیرند. مهمترین فاکتورهای مورد بررسی عبارتاند از:
کراتینین (Creatinine)
سطح کراتینین در خون مستقیماً با عملکرد کلیه ها مرتبط است. افزایش سطح کراتینین در خون معمولاً نشاندهنده کاهش عملکرد کلیه ها است.
اوره (Urea)
سطح اوره در خون نیز به طور کلی با عملکرد کلیه ها مرتبط است. افزایش سطح اوره نیز ممکن است نشاندهنده کاهش عملکرد کلیه ها باشد.
فیلترهای گلومرولی (Glomerular Filtration Rate – GFR)
اندازهگیری مستقیم GFR دشوار است، اما از روشهای تقریبی مانند استفاده از فرمولهای محاسباتی برای تخمین GFR استفاده میشود. این فرمولها بر اساس سطح کراتینین، سن، جنسیت و وزن فرد محاسبه میشوند.
سایر نتایج
در آزمایش بیوشیمیایی خون، ممکن است سایر نتایج مانند سدیم، پتاسیم، فسفر نیز مورد بررسی قرار بگیرد. این نتایج میتوانند به ارزیابی عملکرد کلیهها و تعادل الکترولیتی کمک کنند.
دامپزشک براساس شرایط و نیازهای خاص گربه از آزمایشهای بیوشیمیایی خون مختلفی استفاده میکند. هر آزمایش بیوشیمیایی خون باید به همراه ارزیابی دقیق سابقه پزشکی و سایر علائم بالینی گربه در نظر گرفته شود تا تشخیص صحیح و درمان مناسب ارائه شود.
پیشگیری از بیماریهای کلیوی در گربهها
برای پیشگیری از بیماری کلیوی در گربه ها باید آب تمیز و خنک در اختیار آنها قرار بگیرد و به طور منظم کلیههای آنها چکاپ شود تا بیماری در مراحل اولیه شناسایی گردد. در ادامه چند نکتهی عملی برای هرکدام آورده شده است.
تشویق گربه به نوشیدن آب بیشتر
یکی از دلایل شایعتر بودن مشکلات کلیوی در گربهها نسبت به سگها این است که گربهها ذاتاً تمایل کمتری به مصرف آب دارند و به همین دلیل احتمال کمآبی بدن و متعاقب آن مشکلات کلیوی در آنها بیشتر است. برخی روشهای ساده برای تشویق گربه به نوشیدن آب بیشتر:
- همیشه آب تمیز و خنک در اختیارش قرار دهید
- از چند ظرف آب در نقاط مختلف منزل استفاده کنید
- ظرف آب را مقابل چشم گربه پر کنید (معمولاً همان لحظه کمی آب مصرف میکند)
- در صورت امکان از فوارههای آب مخصوص گربه که برای ترغیب مصرف آب طراحی شدهاند استفاده کنید
تناوب آزمایشهای دورهای
برای پیشگیری، آزمایش خون و ادرار در سنین پایینتر سالی یکبار، و در گربههای بالای ۳ سال هر شش ماه یکبار توصیه میشود؛ چون بیماریهای کلیوی معمولاً اولین تغییرات را در آزمایش ادرار نشان میدهند، این آزمایش نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد.
رژیم غذایی مناسب
تا جای ممکن از غذاهایی با پروتئین بسیار بالا، بهخصوص بعد از بلوغ، پرهیز کنید، چون احتمال مشکل کلیوی را افزایش میدهند. اگر گربهای به دلیل نژاد یا هر عامل دیگری مستعد بیماریهای کلیوی تشخیص داده شود، دامپزشک معمولاً غذاهای تجاری رنال را با پروتئین و فسفر تعدیلشده توصیه میکند.
مسواک زدن و جرمگیری دندانهای گربه هم میتواند در پیشگیری از بیماریهای کلیوی (و مشکلات دریچههای قلب) کمککننده باشد، چون عفونتهای مزمن دهانی از راه خون میتوانند به کلیهها هم آسیب برسانند.
مراقبتهای پس از تشخیص بیماری کلیوی
مراقبتهای پس از تشخیص بیماری کلیوی در گربهها در سه دستهی اصلی خلاصه میشود:
۱. آزمایشهای دورهای
آزمایش خون و ادرار باید بهطور منظم (بسته به شرایط بیمار، هر ۳ ماه، ۶ ماه یا سالی یکبار) تکرار شود. آزمایش خون و ادرار حتماً باید همزمان گرفته و بررسی شوند.
۲. کنترل فشار خون
یکی از عوارض شایع نارسایی کلیوی، بالا رفتن فشار خون است؛ به همین دلیل باید در هر معاینه اندازهگیری شود.
۳. تغذیهی مناسب
گربههای مبتلا به نارسایی کلیوی معمولاً تحت نظر دامپزشک به غذاهای دارویی/رنال نیاز پیدا میکنند. توجه: برخی مراقبان به تشخیص خودشان غذاهای دارویی رو برای پیشگیری (نه درمان) بهکار میبرند که کار اشتباه و خطرناکی است؛ این غذاها جنبهی درمانی دارند و باید فقط با تجویز دامپزشک مصرف شوند.
در کنار این سه محور، بسته به نتیجهی آزمایشها، دامپزشک ممکن است از گزینههای زیر هم استفاده کند: مکمل پتاسیم، بایندرهای فسفات (در صورت بالا بودن فسفر خون)، ویتامین B (برای گربههایی که به دلیل رقیق شدن ادرار این ویتامین را از دست میدهند)، داروهای ضداستفراغ برای بهبود اشتها، داروهای کاهندهی فشار خون، و در مراحل پیشرفتهتر، مایعات زیرجلدی (SQ) برای کمک به هیدراتاسیون.
بیماری کلیوی گربه در یک نگاه
در جدول زیر چکیده نکات مهم این مقاله را میخوانید:
| موضوع | توضیحات کلیدی |
|---|---|
| بیماری کلیوی مزمن (CKD) | بیشتر در گربههای مسن مشاهده شده و دارای مراحل ۱ تا ۴ است. غیرقابلبرگشت؛ تشخیص زودهنگام و مدیریت مناسب، کیفیت زندگی را بهبود میبخشد. |
| آسیب حاد کلیه (AKI) | شروع ناگهانی، معمولاً ناشی از مسمومیت یا انسداد ادراری؛ برخلاف CKD، در صورت درمان سریع قابلبازگشت است. |
| التهاب کلیه (Nephritis) | علائم شامل تب، خستگی، بیاشتهایی و ادرار خونی میباشد؛ معمولاً ناشی از عفونتهای باکتریایی یا ویروسی است. |
| سنگ کلیه | نادر است ولی میتواند درد شکمی، ادرار خونی و مشکلات ادراری را ایجاد کند. |
| آمیلوئیدوز کلیوی | تجمع غیرطبیعی پروتئینها در کلیه که موجب آسیب و کاهش عملکرد آن میشود. |
| آزمایشات تشخیصی | شامل آزمایش خون (کراتینین، اوره، الکترولیتها، SDMA)، آزمایش ادرار و اندازهگیری فشار خون است. |
| عوامل خطر | سن بالا، نژادهای مستعد (مانند پرشین و سیامی)، عفونتهای مزمن، عوامل ژنتیکی، تومور، عفونتهای ویروسی (FeLV/FIP)، تجمع سموم و سوءتغذیه. |
| پیشگیری | دسترسی به آب تمیز، آزمایش دورهای متناسب با سن، رژیم غذایی متعادل و مراقبت دندانی. |
| مراقبت پس از تشخیص | آزمایش دورهای، کنترل فشار خون و تغذیهی رنال؛ سه محور اصلی مدیریت بیماری. |
🔹🔹🔹
کلیهی آزمایشات مورد نیاز برای تشخیص و پایش بیماریهای کلیوی، با دقت بالا در بخش آزمایشگاه بیمارستان دامپزشکی مرکزی انجام میشود و درمان و پیگیری موارد تشخیص دادهشده هم زیر نظر بخش داخلی دامهای کوچک، از جمله دکتر امیر کمیلیان (رئیس بخش داخلی)، انجام میگیرد. در صورتی که در مورد بیماری کلیوی گربه خود سوالی دارید، با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید تا توسط همکاران ما راهنمایی شوید.
سوالات متداول
6 دیدگاه
سلام
کراتنین 13.6 اوره ۳۸۴ ۳ روزه سرم تراپی با رینگر لاکتاک و پنتو پرازول و اوندانسترون و دو فالیت با سرم می دیم گربه ۷ ساله ماده اسکاتیش هست قطره سمینترا رو هم روزی یک میلی لیتر می دیم کنسرو رویال ریکاوری هم با سرنگ بهش می دیم کار دیگه ای می شه انجام داد یا نه ممنون می شم راهنمایی کنید.
سلام وقت بخیر
سرم تراپی به همراه غذای خشک و پوچ های رنال میتوانید به او بدهید.
این بیماری صرفا درمان حمایتی دارد که شامل همین اقدامات میشود.
عرض شود راهنمایی میخواهم لطفا گربه ام بیماری کلیوی دارد
– گرانیت : ۴/۶۷
– اوره : ۱۱۰
بقیه نتایج آزمایش لازم شود بفرمایید از واتس اپ ویا …. ارسال کنم ضمنا قرص و یا کپسول مونوپیراویر تجویز کرده دکترش در تبریز
لطفا ضمن راهنمایی امکان تهیه این دارو ممکن شود ممنون میشوم
سلام وقت بخیر
کراتینین ۴.۶۷ عدد بالایی هست حتما باید علت بررسی شود
اون قرص که فرمودید برای مشکلات کلیوی استفاده نمیشه و برای یه بیماری عفونی ویروسی استفاده میشه که میتونه رو کلیه ها هم تاثیر بذاره منتها این عدد مشکل جدی کلیوی رو به ما نشون میده
برای بررسی دقیق تر باید تمام فاکتورهای بیوشیمی و سی بی سی رو بفرستین
سلام وقت بخیر برای آزمایش خون گربه باید ناشتا باشه درسته؟ در مورد اون بخشی که مربوط به کلیه هاشون میشه منظورمه
سلام و وقت به خیر. بله بهتر هست ناشتا باشد.