مراقبت از گوش گربه بخش مهمی از سلامت کلی حیوان خانگی شماست. تمیز نگه داشتن گوشها از تجمع جرم، جلوگیری از عفونت و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی اطمینان حاصل میکند. اما چگونه باید این کار را انجام داد، چه زمانی مناسب است و چه نکاتی را باید رعایت کرد تا تمیز کردن گوش گربه بدون آسیب انجام شود؟
چرا باید گوش گربه را تمیز کنیم؟
گوشها به طور طبیعی جرم و ترشحات تولید میکنند که به پاکسازی و محافظت از مجرای گوش کمک میکند. با این حال، در برخی گربهها، این ترشحات ممکن است بیش از حد جمع شوند یا عوامل خارجی (مانند گرد و غبار، آلرژنها یا حتی حشرات ریز) وارد گوش شوند. تمیز کردن منظم گوش به دلایل زیر ضروری است:
- جلوگیری از عفونت: تجمع جرم و رطوبت در گوش، محیطی ایدهآل برای رشد باکتریها و مخمرها فراهم میکند و میتواند منجر به عفونتهای دردناک گوش شود.
- جلوگیری از تجمع جرم: جرم اضافی میتواند شنوایی گربه را تحت تأثیر قرار دهد و باعث ناراحتی شود.
- تشخیص زودهنگام مشکلات: تمیز کردن گوش فرصتی برای بررسی وضعیت سلامت گوش (رنگ ترشحات، وجود قرمزی، بوی نامطبوع یا پارازیت) است و به شما کمک میکند تا مشکلات احتمالی مثل جرب گوش گربه را سریعتر تشخیص دهید.
- کاهش ناراحتی: گربههایی که گوششان تمیز است، کمتر دچار خارش، درد یا تکان دادن سر میشوند.
اگر گوش گربه را تمیز نکنیم چه اتفاقی میافتد؟
نادیده گرفتن بهداشت گوش گربه میتواند منجر به مشکلات جدی شود:
- عفونت گوش: شایعترین مشکل ناشی از عدم تمیز کردن گوش است. علائم آن شامل قرمزی، ترشحات بدبو، درد، خارش شدید، لرزش سر و حتی اختلال در تعادل است.
- تجمع شدید جرم: میتواند شنوایی را مختل کرده و باعث ناراحتی مزمن شود.
- کنه گوش: این انگلهای ریز در مجرای گوش زندگی میکنند و باعث خارش شدید، ترشحات تیره رنگ شبیه تفاله قهوه و ناراحتی فراوان میشوند. تمیز کردن منظم میتواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
- آسیب به پرده گوش: در موارد شدید عفونت یا تجمع جرم، ممکن است به پرده گوش آسیب وارد شود.

کی و هر چند وقت یکبار باید اینکار را انجام دهیم؟
زمان و دفعات تمیز کردن گوش به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نژاد گربه: برخی نژادها، به خصوص آنهایی که گوشهای افتاده یا موهای زیاد در مجرای گوش دارند (مانند پرسها)، ممکن است بیشتر مستعد تجمع جرم باشند.
- سلامت عمومی گربه: گربههایی که سابقه عفونت گوش، آلرژی یا مشکلات دیگر دارند، ممکن است به تمیز کردن مکرر نیاز داشته باشند.
- سبک زندگی: گربههایی که بیشتر در بیرون از خانه فعالیت دارند، ممکن است بیشتر در معرض ورود گرد و غبار یا آلودگی به گوش باشند.
قانون کلی
- بررسی منظم: گوش گربه خود را هفتهای یک بار بررسی کنید. به دنبال قرمزی، بوی نامطبوع، ترشحات زیاد، یا هرگونه ناهنجاری باشید.
- تمیز کردن در صورت نیاز: اگر در حین بررسی، متوجه مقدار کمی جرم طبیعی (رنگ روشن، بدون بو) شدید، نیازی به تمیز کردن نیست، مگر اینکه خودتان احساس کنید نیاز به پاکسازی دارد. اما اگر ترشحات بیشتر بود، گوش کمی کثیف به نظر میرسید، یا بوی ملایمی داشت، زمان تمیز کردن است.
- دفعات تمیز کردن: برای اکثر گربهها، در صورت نیاز تمیز کردن هر ۲ تا ۴ هفته یک بار کافی است. اما اگر دامپزشک به دلیل خاصی (مانند عفونت یا آلرژی) توصیه کرده باشد، باید طبق دستور او عمل کنید.
خودمان در خانه انجام دهیم یا به دامپزشک مراجعه کنیم؟
در مورد اینکه تمیز کردن گوش گربه را خودتان در خانه انجام دهید یا به دامپزشک مراجعه کنید، نکات کلیدی زیر وجود دارد:
چه زمانی تمیز کردن در خانه مناسب است؟
- برای موارد معمول و پیشگیرانه: اگر هدف شما حفظ بهداشت روتین گوش گربه و جلوگیری از تجمع جرم است.
- گربه شما آرام است و همکاری میکند: اگر گربهتان از دست زدن به گوشهایش ترسی ندارد و به راحتی اجازه میدهد این کار را انجام دهید.
- شما با روش صحیح آشنایی دارید: اگر میدانید چگونه با استفاده از محلول تمیزکننده مناسب و بدون آسیب رساندن به کانال گوش، جرم را پاک کنید.
- عدم وجود علائم غیرعادی: اگر گوشهای گربه بوی نامطبوعی نمیدهد، ترشحات غیرعادی ندارد و گربه علائم درد یا ناراحتی نشان نمیدهد.
چه زمانی مراجعه به دامپزشک ضروری است؟
- اولین بار است که گوش گربه را تمیز میکنید: دامپزشک میتواند روش صحیح را به شما آموزش دهد و از انجام اشتباه کار جلوگیری کند.
- وجود علائم عفونت گوش: قرمزی شدید، تورم، ترشحات چرکی یا بدبو، درد هنگام لمس گوش، یا تکان دادن مداوم سر.
- شک به وجود انگل گوش (مایت): وجود جرم تیره و شبیه تفاله قهوه در گوش میتواند نشانه آکار گوش باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.

- گربه به شدت مقاومت میکند یا مضطرب میشود: اگر گربه شما به هیچ وجه اجازه تمیز کردن گوش را نمیدهد، تلاش برای این کار میتواند باعث ایجاد استرس شدید در او و آسیب احتمالی به شما یا گربه شود. در این موارد، دامپزشک میتواند با روشهای آرامسازی یا حتی داروهای آرامبخش، کار را انجام دهد.
- سابقه مشکلات گوش: اگر گربه شما در گذشته دچار عفونت گوش، آلرژی یا مشکلات دیگر مربوط به گوش بوده است.
- نیاز به تمیز کردن عمیقتر: گاهی اوقات جرم یا مواد زائد به قدری در عمق گوش تجمع یافتهاند که تمیز کردن سطحی کافی نیست و نیاز به شستشوی تخصصی توسط دامپزشک است.
- وجود آسیب یا جسم خارجی در گوش: اگر گمان میکنید جسم خارجی وارد گوش گربه شده یا پرده گوش آسیب دیده است.
روش صحیح تمیز کردن گوش گربه بدون آسیب
در ادامه تجهیزات و مراحل تمیزکردن گوش گربه را مرور میکنیم:
تجهیزات لازم
- محلول تمیزکننده گوش مخصوص گربه: از دامپزشک خود بخواهید محلول مناسبی را توصیه کند. از آب، الکل، پراکسید هیدروژن یا گوش پاککنهای معمولی برای تمیز کردن داخل گوش خودداری کنید، زیرا میتوانند باعث تحریک، عفونت یا آسیب شوند.
- پدهای پنبهای: برای تمیز کردن قسمتهای خارجی گوش.
- حوله تمیز: برای پاک کردن مایع اضافی.
- تشویقی: برای پاداش دادن به گربه پس از اتمام کار.
مراحل تمیز کردن
- آمادهسازی:
- محیطی آرام و کمنور را انتخاب کنید.
- تمام وسایل مورد نیاز را در دسترس خود قرار دهید.
- گربه را در آغوش بگیرید یا او را روی سطحی راحت قرار دهید. اگر گربه شما عصبی است، میتوانید او را با حوله بپیچید (مانند بوریتو) و سر او را بیرون بگذارید.
- بررسی اولیه: به آرامی گوش خارجی (لبهها و داخل چینها) را بررسی کنید. به رنگ، بو و ظاهر ترشحات توجه کنید. اگر علائم عفونت (قرمزی شدید، ترشحات چرکی، بوی بد) مشاهده کردید، تمیز کردن را متوقف کرده و با دامپزشک تماس بگیرید.
- استفاده از محلول تمیزکننده:
- سر گربه را به آرامی نگه دارید.
- بطری محلول تمیزکننده را برداشته و نوک آن را وارد مجرای گوش نکنید (برای جلوگیری از ورود آلودگی به بطری).
- مقدار مناسبی از محلول (طبق دستورالعمل روی بطری یا توصیه دامپزشک) را در مجرای گوش بریزید. معمولاً چند قطره کافی است.
- ماساژ دادن گوش: لبههای پایینی گوش را بگیرید و به آرامی ماساژ دهید. باید صدای جیلپ جیلپ از داخل گوش بشنوید که نشاندهنده مخلوط شدن محلول با جرم است. این کار را حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه ادامه دهید.
- تمیز کردن قسمت خارجی:
- اجازه دهید گربه سرش را تکان دهد. این کار به خارج شدن مایع و جرمهای شل شده کمک میکند.
- با استفاده از پد پنبهای، لبههای بیرونی گوش و قسمتهای قابل دسترس مجرای گوش را به آرامی با پد پنبهای پاک کنید.
- تکرار برای گوش دیگر: همین مراحل را برای گوش دیگر تکرار کنید.
- پاداش: پس از اتمام کار، گربه خود را با تشویقی، نوازش یا بازی مورد علاقهاش پاداش دهید تا تجربه مثبتی برای او ایجاد شود.

از چه سنی لازم است گوش گربهها پاک شود؟
معمولاً گربههای جوان نیازی به تمیز کردن گوش ندارند، مگر اینکه دامپزشک به دلیل خاصی توصیه کند (مانند عفونت مادرزادی یا آلرژی). اما بهترین زمان برای شروع عادت دادن گربه به این کار، زمانی است که او بچه گربه است. حتی اگر نیازی به تمیز کردن منظم نباشد، میتوانید با لمس کردن گوشها، ماساژ دادن آنها و دادن تشویقی، گربه را به این فرآیند عادت دهید تا در آینده همکاری بیشتری نشان دهد.
اگر گربه همکاری نکرد و آرام نایستاد چه کنیم؟
زمان پاک کردن گوش گربه، عدم همکاری یکی از چالشهای رایج است. در اینجا چند راهکار وجود دارد:
- شروع زودهنگام: همانطور که گفته شد، عادت دادن گربه از سنین پایین کلیدی است.
- جلسات کوتاه و مثبت: به جای اینکه سعی کنید کل کار را در یک جلسه انجام دهید، جلسات را کوتاه نگه دارید (فقط چند دقیقه). تمرکز بر یک یا دو مرحله (مثلاً فقط بررسی یا فقط ماساژ کوتاه) و پایان دادن به کار با تشویقی.
- استفاده از کمک: از یک نفر دیگر بخواهید گربه را آرام نگه دارد یا او را در آغوش بگیرد در حالی که شما کار تمیز کردن را انجام میدهید.
- زمان مناسب: سعی کنید زمانی این کار را انجام دهید که گربه آرام و خوابآلود است (مثلاً بعد از غذا یا در اواخر شب).
- محیط آرام: از صداهای بلند، فعالیت زیاد یا حضور افراد غریبه در زمان تمیز کردن گوش خودداری کنید.
- اسباببازیهای حواسپرتکن: در حین تمیز کردن، شخص دیگری میتواند گربه را با یک اسباببازی مورد علاقهاش سرگرم کند.
- مشاوره با دامپزشک: اگر گربه شما به شدت مقاومت میکند و این کار برای شما و گربه استرسزای است، حتماً با دامپزشک مشورت کنید. ممکن است دامپزشک بتواند در کلینیک این کار را برای شما انجام دهد یا راهنماییهای تخصصیتری ارائه دهد. در برخی موارد، ممکن است به داروهای آرامبخش خفیف (که توسط دامپزشک تجویز میشود) برای گربههای مضطرب تجویز شود.
برای دریافت نوبت از دامپزشکی شبانهروزی تهران با بیمارستان مرکزی تماس بگیرید و یا به صورت حضوری مراجعه کنید. همکاران ما ۷ روز هفته بهصورت ۲۴ ساعته آماده ارائه خدمات درمانی به حیوانات هستند.
سوالات پرتکرار
۲. چگونه بفهمم گربهام عفونت گوش دارد؟
۳. آیا تمیز کردن گوش گربه دردناک است؟












