بیماری جرب گوش گربه یا گال یکی از بیماریهای شایع و آزاردهنده در میان گربههاست که ناشی از انگلهای میکروسکوپی موسوم به کنه گوش است. این بیماری باعث خارش شدید، التهاب و آسیب به گوش گربه میشود و در صورت عدم درمان میتواند به عفونتهای ثانویه و مشکلات جدیتری منجر شود. شناخت بهموقع علائم، مراجعه به دامپزشک و درمان مناسب اهمیت زیادی در بهبود سریع حیوان دارد.
خوشبختانه این انگل برای انسان مشکل جدی ایجاد نمیکند چون نمیتواند چرخه زندگی خود را روی پوست انسان کامل کند. چگونگی ابتلای گربه به این کنه، علائم و راههای درمان آن را در این مطلب بررسی میکنیم.
تعریف گال یا جرب گوش گربه و تفاوت آن با سایر بیماری های پوستی
این بیماری معمولاً بهوسیله انگل Otodectes cynotis ایجاد میشود که در مجرای گوش خارجی زندگی و تغذیه میکند. این انگل که به آن کنه گوش یا Ear mite میگویند با قارچ پوستی گربه یا بیماری باکتریایی متفاوت است؛ زیرا عامل اصلی آن انگلهای خارجی هستند و درمان آن نیازمند داروهای اختصاصی ضد انگل است. در حالی که عفونتهای گوش اغلب ناشی از باکتری یا قارچاند و معمولاً با ترشحات چرکی یا بوی تند همراه هستند، این بیماری بیشتر با خارش شدید و ترشحات خشک قهوهای-سیاه مشخص میشود.
علت و عوامل موثر در ابتلا
مهمترین علت، تماس مستقیم گربه با حیوانات آلوده است. بچهگربهها و گربههای خیابانی بهدلیل تماس بیشتر، بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند. ضعف سیستم ایمنی، بهداشت ضعیف محیط، و عدم استفاده از داروهای ضد انگل نیز از عوامل تشدیدکننده ابتلا هستند.
علائم و نشانه های بالینی و ظاهری این بیماری
شناخت علائم جرب گوش در گربه برای اقدام سریع در درمان بسیار مهم است. این علائم شامل موارد زیر است:
- خارش شدید و التهاب گوش: گربه مدام گوشهایش را میخاراند یا سرش را تکان میدهد. این رفتارها میتواند منجر به زخم شدن پوست اطراف گوش شود.
- ترشحات، بوی بد و آسیب های پوستی گوش: وجود ترشحات تیره رنگ و شبیه به تفاله قهوه یکی از علائم بارز ست. گاهی بوی بد از گوش حیوان به مشام میرسد و در موارد پیشرفته ممکن است ریزش مو یا زخم اطراف گوش دیده شود.
درمان جرب گوش؛ دارو و راهکارهای خانگی و تخصصی برای گربه ها
درمان نیازمند داروهای تخصصی است، اما برخی اقدامات خانگی میتواند به بهبود روند کمک کند؛ مثلا:
قطره های گوش، داروهای ضد انگل و آنتیبیوتیک
- استفاده از قطرههای ضد جرب گوش (مانند سلِمکتین یا موکسی دکتین) با تجویز دامپزشک
- داروهای ضد انگل سیستمیک (مثل ایزوکسازولینها) در موارد شدید
- در صورت وجود عفونت ثانویه، آنتیبیوتیک یا داروهای ضد قارچ نیز تجویز میشوند
درمان کامل و پیشگیری از عود بیماری
چون این بیماری میتواند به سایر قسمتهای بدن و حیوانات دیگر منتقل شود، درمان باید بهصورت کامل انجام شود. ضدعفونی محیط، شستوشوی وسایل حیوان و درمان همزمان سایر حیوانات خانگی از ملزومات درمان موفق هستند.
- بیشتر بخوانید: درمان شپش و کنه گربه
انتقال کنه گوش از گربه به انسان و یا سایر حیوانات
گال گوش در گربه بهطور کلی و جدی جزو بیماری های مشترک بین گربه و انسان محسوب نمیشود، اما در موارد نادر میتواند باعث خارش یا ضایعات پوستی خفیف در انسان شود. رعایت بهداشت دستها پس از تماس با گربه و جلوگیری از خوابیدن حیوان آلوده در بستر انسان توصیه میشود.
این کنه برای سایر حیوانات اما میتواند مشکل ایجاد کند و از گربه به سایر حیوانات کوچک مثل سگ هم منتقل میشود.
روش های تشخیص این انگل پوستی توسط دامپزشک
برای تشخیص قطعی، دامپزشک از روشهای زیر استفاده میکند:
- معاینه مستقیم گوش با اتوسکوپ
- نمونهبرداری و مشاهده انگلها زیر میکروسکوپ
- بررسی وجود عفونت ثانویه قارچی یا باکتریایی
این بررسیها کمک میکند تا درمان مناسب و دقیق انتخاب شود.
پیشگیری؛ مراقبت های بهداشتی و تغذیه مناسب
پیشگیری بهترین راه مقابله با این مشکل پوستی است. مهمترین اقدامات عبارتند از:
- استفاده منظم از داروهای ضد انگل گوش و بدن
- تمیز کردن دورهای گوش گربه با محلولهای مخصوص
- تغذیه سالم و غنی از ویتامینها و اسیدهای چرب ضروری برای تقویت سیستم ایمنی
- جلوگیری از تماس با گربههای خیابانی یا حیوانات مشکوک
عوارض عدم درمان و احتمال سرایت به سایر نقاط بدن گربه
اگر جرب گوش گربه بهموقع درمان نشود، میتواند پیامدهای جدی برای سلامت حیوان ایجاد کند. خارش مداوم و شدید باعث میشود گربه بهطور مکرر گوشهای خود را بخاراند یا سرش را تکان دهد. این رفتار در طول زمان میتواند منجر به زخم پوستی، خونریزی و عفونتهای ثانویه باکتریایی یا قارچی شود. در موارد پیشرفتهتر، تجمع ترشحات و التهاب داخل گوش باعث اوتیت مزمن و حتی آسیب پرده گوش خواهد شد که ممکن است کاهش شنوایی یا درد دائمی ایجاد کند.
کنه بیشتر در مجرای گوش خارجی فعال است، اما در صورت شدت بالا و ضعف سیستم ایمنی گربه، انگلها میتوانند به نواحی اطراف گوش و حتی سایر نقاط بدن منتقل شوند. این حالت با ریزش مو و زخمهای پوستی اطراف سر، گردن و گاهی بدن همراه خواهد بود. به همین دلیل درمان بهموقع و کامل اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا علاوه بر بهبود سریعتر علائم، از گسترش آلودگی به سایر حیوانات خانگی نیز جلوگیری میکند.
در نتیجه، هرگونه تأخیر در درمان میتواند نهتنها رنج و ناراحتی گربه را افزایش دهد بلکه هزینه و زمان درمان را هم بیشتر کند.
نکات مراقبتی بعد از درمان
درمان جرب گوش گربه تنها زمانی موفقیتآمیز خواهد بود که مراقبتهای بعد از آن نیز بهخوبی انجام شود:
- پس از شروع درمان و استفاده از داروهای ضد انگل یا قطرههای گوش:
صاحبان گربه باید محیط زندگی حیوان را کاملاً تمیز و ضدعفونی کنند. وسایلی مانند تشک، ظرف غذا، اسباببازیها و حتی محل استراحت گربه باید شسته یا ضدعفونی شوند تا از باقی ماندن انگلها و آلودگی مجدد جلوگیری شود.
- نکته مهم دیگر، درمان همزمان سایر حیوانات خانگی است:
اگر در خانه سگ یا گربه دیگری وجود دارد، باید همگی بررسی و در صورت لزوم تحت درمان ضد انگل قرار گیرند، زیرا جرب گوش بسیار مسری است و بهراحتی میان حیوانات منتقل میشود.
- بازبینی دورهای گوشها توسط دامپزشک یا صاحب حیوان نقش مهمی در پیشگیری از عود بیماری دارد:
بهتر است یک تا دو هفته بعد از پایان دوره دارو، گوش گربه دوباره معاینه شود تا از پاکسازی کامل کنه گوش گربه اطمینان حاصل گردد.
- همچنین توصیه میشود استفاده منظم از داروهای ضد انگل پیشگیرانه در برنامه سلامت حیوان قرار گیرد:
رعایت این مراقبتها باعث میشود احتمال بازگشت جرب به حداقل برسد و سلامت گوش گربه در طولانیمدت حفظ شود.
اگر گربهتان دچار خارش گوش یا ترشحات قهوهای شد، مراجعه فوری به دامپزشک ضروری است؛ زیرا درمان زودهنگام مانع گسترش کنه و انتقال آن به سایر حیوانات میشود. برای گرفتن نوبت معاینه و مشاوره با دامپزشکان بیمارستان دامپزشکی مرکزی با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید.
سوالات متداول
منبع: merckvetmanual
