کریپتوسپوریدیوز سگ نوعی عفونت گوارشی در انسان و حیوانات است که توسط ارگانیسمی میکروسکوپی به نام کریپتوسپوریدیوم (Cryptosporidium) ایجاد میشود. این موجود تکسلولی و انگلی است، نه کرم، نه باکتری و نه ویروس. کریپتوسپوریدیوم در سراسر جهان وجود دارد و میتوان آن را در آب، غذا، خاک یا سطوح آلوده پیدا کرد.
کریپتوسپوریدیوز سگ زیر ذره بین
این انگل شکلی بسیار کوچک از کوکسیدیا محسوب میشود. کریپتوسپوریدیوم میتواند باعث بیماری شود، بهویژه اسهال آبکی در انسان و حیوان. با این حال، بیشتر سگها و انسانهای آلوده به کریپتوسپوریدیوم، هیچ علامتی مانند اسهال یا استفراغ ندارند.

سگها چگونه به کریپتوسپوریدیوز مبتلا می شوند؟
کریپتوسپوریدیوم در روده و گاهی معده حیوانات و انسانهای آلوده (میزبان) زندگی میکند.
در روند تولیدمثل خود، این انگل دو نوع اووسیست (تخم انگلی) تولید میکند:
- یکی با دیواره نازک که در همان روده میزبان فعالیت دارد.
- دیگری با دیواره ضخیم که از طریق مدفوع وارد محیط میشود.
هنگامی که حیوانی اووسیست را میبلعد، این «بسته» باز شده و انگل وارد سلولهای رودهای میشود و چرخه در میزبان جدید آغاز میگردد.
اووسیستهای ضخیم بسیار مقاوماند و ممکن است در برابر بخار، انجماد، ذوب، خشکشدن و مواد ضدعفونیکننده نیز زنده بمانند. اندازه کوچک آنها باعث میشود حذف آنها از آب هم دشوار باشد.

تنها ۱۰ اووسیست کافی است تا در انسان یا حیوان بیماری ایجاد شود.
سگها از طریق مدفوع، حیوانات شکارشده، آب یا غذای آلوده به اووسیستها آلوده میشوند.
علائم بالینی کریپتوسپوریدیوز سگ چیست؟
اگر کریپتوسپوریدیوم در مدفوع سگ بالغ سالم بدون اسهال یافت شود، معمولاً به عنوان یک یافته گذرا و بیاهمیت در نظر گرفته میشود.
اما در تولهسگها و سگهای دارای ضعف سیستم ایمنی، ممکن است این انگل باعث اسهال، کاهش وزن و حتی تهدید جان شود.
برخی سگها ممکن است بیاشتها شوند. اسهال معمولاً آبکی است و ممکن است مزمن یا متناوب باشد.
تشخیص کریپتوسپوریدیوز در سگ ها چگونه انجام میشود؟
آزمایش شناورسازی مدفوع معمولی ممکن است اووسیستهای بسیار ریز این انگل را شناسایی نکند.
رنگآمیزیهای خاص ممکن است وجود انگل را نشان دهد، اما آزمایشهای دقیقتر مانند بررسی پروتئین یا DNA معمولاً دقیقتر هستند.
با این حال، آزمایش DNA ممکن است آنقدر حساس باشد که حتی انگلهایی را که ربطی به علائم بالینی ندارند نیز شناسایی کند. دامپزشک با توجه به وضعیت بالینی سگ، در مورد نیاز به درمان تصمیمگیری خواهد کرد.

درمان کریپتوسپوریدیوم چگونه است؟
بیشتر موارد آلودگی در حیوانات سالم، نیاز به درمان خاصی ندارند.
در صورت کمآبی بدن یا اسهال شدید، ممکن است درمان حمایتی با دارو و تزریق سرم لازم باشد.
در موارد شدید یا در حیوانات با سیستم ایمنی ضعیف، ممکن است برای کنترل عفونت آنتیبیوتیک تجویز شود، اگرچه هیچ دارویی تاکنون کریپتوسپوریدیوم را بهطور کامل از بین نبرده است.
رژیم غذایی قابلهضم، پروبیوتیکها و فیبر غذایی ممکن است به بهبود سریعتر اسهال کمک کنند. دامپزشک ممکن است آزمایشهای مدفوعی پیگیری و بررسیهای بیشتر را بسته به وضعیت سلامتی سگ توصیه کند.
نکته مهم: اووسیستها بلافاصله پس از دفع از بدن، توانایی عفونی دارند، بنابراین مدفوع باید سریعاً جمعآوری و دور ریخته شود.

پیش آگهی یا چشمانداز بیماری چگونه است؟
در بیشتر موارد، پیشآگهی خوب است.
اما در حیوانات مسن، ضعیف یا با سیستم ایمنی آسیبدیده، خطر بروز عوارض بیشتر است.
آیا سگ من می تواند کریپتوسپوریدیوز را به من یا خانواده ام منتقل کند؟
گونهای از کریپتوسپوریدیوم که در سگها شایع است (Cryptosporidium canis) بهندرت برای انسان خطرناک است، مگر اینکه فرد سیستم ایمنی ضعیف داشته باشد.
گونهای که بیشتر در انسان بیماریزا است، Cryptosporidium parvum است که معمولاً از گاو منتقل میشود و میتواند بین انسانها و از انسان به حیوان نیز منتقل شود.

احتمال اینکه سگ این گونه را از گاو گرفته و به انسان منتقل کند وجود دارد، اما هنوز ثابت نشده است.
همچنین، گونهای به نام Cryptosporidium hominis فقط انسان را آلوده میکند.
اگر سگ شما به کریپتوسپوریدیوز مبتلا شد، ضدعفونی محیط و رعایت کامل بهداشت فردی بسیار ضروری است.
شستوشوی دستها با آب و صابون اهمیت زیادی دارد، چون ضدعفونیکنندههای دست معمولاً در برابر کریپتوسپوریدیوم مؤثر نیستند.
افرادی که شیمیدرمانی میشوند یا به بیماریهایی مثل ایدز یا سرطان مبتلا هستند، باید هنگام تماس با مدفوع یا داروهای سگ، اقدامات محافظتی بیشتری انجام دهند.

نکات مهم برای ضدعفونی محیط
ضدعفونی محیط آلوده کار آسانی نیست، زیرا هیچ مادهای تاکنون بهطور کامل مؤثر نبوده است.
اما محلولی از ۳٪ پراکسید هیدروژن ممکن است بیشترین اثر را داشته باشد، به شرط آنکه به مدت ۲۰ دقیقه روی سطح باقی بماند و سپس آبکشی شود.
استفاده از وایتکس (سفیدکننده) پیش از پراکسید نیز توصیه میشود، اما هرگز این دو ماده را با هم مخلوط نکنید.
اگر از وایتکس استفاده کردید، حتماً آن را کامل بشویید و سپس محلول پراکسید را اعمال کنید.
مرور سریع
کریپتوسپوریدیوز نوعی عفونت انگلی گوارشی است که توسط ارگانیسم میکروسکوپی Cryptosporidium ایجاد میشود. این انگل تکسلولی که نه باکتری است و نه ویروس، در سراسر جهان یافت میشود و از طریق آب، غذا یا محیط آلوده به بدن انسان یا حیوان وارد میشود.
در سگها، این بیماری اغلب بدون علامت است، اما در تولهسگها یا حیوانات با سیستم ایمنی ضعیف ممکن است باعث اسهال شدید، کاهش وزن و بیاشتهایی شود. اسهال ناشی از کریپتوسپوریدیوم معمولاً آبکی، مزمن یا متناوب است. این انگل با تولید اووسیستهایی مقاوم، به راحتی در محیط پخش میشود و حتی مقدار بسیار کمی از آن میتواند باعث آلودگی شود.
سگها معمولاً از طریق مصرف آب آلوده، مدفوع حیوانات دیگر یا غذای ناپخته به این انگل مبتلا میشوند. تشخیص بیماری با آزمایشهای خاصی از جمله بررسی پروتئین یا DNA در مدفوع انجام میشود. درمان در اغلب موارد حمایتی است و شامل هیدراتاسیون، تغذیه مناسب و استفاده از پروبیوتیکها میشود. در موارد شدید، ممکن است داروهای ضدانگل یا آنتیبیوتیکها تجویز شود، اگرچه هنوز درمان قطعی برای حذف کامل انگل وجود ندارد.
از نظر انتقال به انسان، گونهای که در سگها شایع است (C. canis) در افراد سالم به ندرت مشکلساز میشود، اما افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف باید بسیار محتاط باشند. رعایت کامل بهداشت، جمعآوری فوری مدفوع و ضدعفونی صحیح محیط، نقش مهمی در پیشگیری از انتشار این بیماری دارد. در صورت مشاهده علائم مشکوک از طریق شمارههای مندرج در سایت با همکاران ما در بیمارستان مرکزی در تماس باشید.
سوالات متداول
آیا کریپتوسپوریدیوز از سگ به انسان منتقل میشود؟
بهطور کلی، خطر انتقال مستقیم کم است؛ اما در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف ممکن است خطرناک باشد، پس رعایت بهداشت ضروری است.
چگونه سگ من ممکن است به کریپتوسپوریدیوز آلوده شود؟
سگها از طریق بلع آب، غذا یا مدفوع آلوده به اووسیست انگل مبتلا میشوند. حتی مقدار کمی آلودگی میتواند کافی باشد.
آیا برای درمان کریپتوسپوریدیوز در سگها آنتیبیوتیک لازم است؟
در بیشتر موارد نیازی به آنتیبیوتیک نیست. درمان حمایتی کافی است مگر اینکه حیوان بسیار ضعیف یا علائم شدید داشته باشد.
منبع: vca












