مشکلات ادراری در گربه ها یکی از دلایل رایج مراجعه گربهها به کلینیک دامپزشکی است. از جمله علائمی که صاحبان حیوانات خانگی معمولاً به آن توجه میکنند، افزایش دفعات رفتن گربه به ظرف خاک است. این رفتار ممکن است نشاندهنده پرادراری باشد؛ با این حال، لازم است بین مفاهیم مختلف از جمله پرادراری (پلی اوری)، تکرر ادرار و دفع دردناک یا سختی ادرار (دیس اوری) تفاوت قائل شویم.
تکرر ادرار ناشی از التهاب یا انسداد جزئی در دستگاه ادراری
در برخی موارد، حیوان بهصورت مکرر به ظرف خاک مراجعه میکند، اما مقدار ادرار کم است یا اصلاً ادراری مشاهده نمیشود. در چنین شرایطی، ممکن است این رفتار به اشتباه نشانهای از پرادراری تلقی شود، در حالی که ممکن است تکرر ادرار ناشی از التهاب یا انسداد جزئی در دستگاه ادراری باشد.
پر ادراری گربه
پرادراری واقعی (پلیاوری) اغلب با افزایش مصرف آب (پلی دیپسی) همراه است. این وضعیت میتواند نشاندهندهٔ بیماریهایی نظیر بیماری مزمن کلیوی گربه (CKD)، دیابت ملیتوس، نارساییهای کبدی، یا اختلالات غدد درونریز مانند پرکاری تیروئید یا مشکلات هیپوفیز باشد. همچنین مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها یا تزریق مواد دیورتیک مانند مانیتول نیز میتواند چنین علائمی را ایجاد کند.
سختی در دفع ادرار
از سوی دیگر، در گربههای نر بهویژه، دیساوری یا سختی در دفع ادرار بسیار شایع است. صاحبان این حیوانات اغلب گزارش میدهند که گربه بهطور مداوم به ظرف خاک میرود، زور میزند و ممکن است حتی ادرار خونی مشاهده شود. این علائم میتواند ناشی از التهاب مثانه، وجود سنگهای ادراری یا انسداد کامل یا نسبی مجرای ادراری باشد. در چنین شرایطی، گربه ظاهراً زیاد ادرار میکند اما عملاً ادراری در ظرف مشاهده نمیشود.
علائم اختلال ادراری گربه
یکی از اولین و رایجترین نشانههایی که ممکن است مشاهده کنید، ادرار کردن گربه در مکانهای نامناسب خارج از ظرف خاک یا افزایش دفعات ادرار است. همیشه باید به تغییرات رفتاری گربه در استفاده از ظرف خاک توجه داشته باشید. در صورت مشاهده علائم زیر حتماً به دامپزشک مراجعه کنید:
- دشواری، درد یا صدا دادن هنگام ادرار
- زور زدن قبل، حین یا بعد از ادرار
- دفع مقدار کم ادرار
- ناتوانی در ادرار (اورژانس دامپزشکی است)
- وجود خون در ادرار
- تغییرات رفتاری یا پرخاشگری
تشخیص نوع مشکل ادراری
در صورت مشاهده علائم بیماری ادراری در گربه یا مشکوک بودن به مشکل، باید هرچه سریعتر با دامپزشک مشورت کنید. دامپزشک با گرفتن شرح حال کامل و معاینه فیزیکی دقیق، ممکن است نمونه ادرار تهیه کرده و درمان را بر اساس نتایج آغاز کند. در صورت عدم بهبود، آزمایشهای بیشتری انجام میشود.
اگر مشکوک به انسداد مثانه هستید، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید. در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به پارگی مثانه، نارسایی کلیه و مرگ شود. برای مطالعه بیشتر روی لینک مقاله انسداد مجاری ادراری در گربه کلیک کنید.
اگر سنگها برگشتپذیر باشند، ممکن است دامپزشک تغییر رژیم غذایی یا داروهایی برای جلوگیری از تشکیل مجدد آنها توصیه کند. بسیاری از غذاهای تخصصی گربه طوری فرموله شدهاند که با کاهش منیزیم و تعدیل pH ادرار، از تشکیل سنگ جلوگیری کنند.
درمان مشکلات ادراری در گربه ها
نوع درمان به علت بیماری بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- داروهای ضد درد
- افزایش مصرف آب
- رژیم غذایی ویژه (مانند غذای درمانی مخصوص دستگاه ادراری)
- آنتیبیوتیکها
- مکملهای سلامت مثانه
- باز کردن مجرای ادراری (در صورت انسداد)
راهکارهای پیشگیری
چه گربهتان سابقه بیماری ادراری داشته باشد یا بخواهید از بروز آن پیشگیری کنید، این نکات را در نظر بگیرید:
- افزایش مصرف آب: همیشه دسترسی آزاد به آب تازه فراهم کنید. استفاده از فواره آب گربه یا قرار دادن چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه کمککننده است. ظرفهای سرامیکی یا شیشهای بهتر از ظرفهای پلاستیکی یا فلزی هستند.
- کاهش استرس: استرس گربه میتواند ناشی از تغییرات محیطی، همخانه بودن با گربههای دیگر، مواجهه با گربههای خیابانی یا محل نامناسب منابع (مثلاً ظرف خاک) باشد. استفاده از دیفیوزر فرومونی مانند فلیوی (Feliway) میتواند مفید باشد.
- تغذیه با غذای مرطوب: اگر فقط غذای خشک میدهید، کنسرو یا پوچ را نیز در رژیم غذایی وارد کنید. میتوانید به غذای خشک کمی آب اضافه کنید اگر گربه آن را میپذیرد.
- تمیز نگهداشتن ظرف خاک: روزی دو بار آن را تخلیه کرده و حداقل هفتهای یکبار کاملاً تمیز کنید. ظرف باید بزرگ، در مکان ساکت و دور از غذا و آب باشد.
- حفظ وزن سالم: چاقی ریسک ابتلا به سیستیت و عفونتهای ادراری را افزایش میدهد. ورزش روزانه و سرگرمی محیطی برای گربهها توصیه میشود.
سوالات متداول
۲. چرا گربه بیرون از ظرف خاک ادرار میکند؟
۳. بچه گربه از چند هفتگی از ظرف خاک استفاده میکند؟
