ویروس هرپس در گربه یک عفونت ویروسی است گربههای کوچک و بزرگ را آلوده میکند و علائم آن بیشتر در چشم و بینی گربه ظاهر میشود. این بیماری قابل کنترل و بهبود است و درمان قطعی ندارد اما واکسن آن ایمنی مطلوبی ایجاد میکند. در این مقاله هر آنچه باید درباره این ویروس بدانید از علائم تا راه انتقال و درمان و پیشگیری را میخوانید.
عفونت ویروس هرپس در گربه چیست و حیوان چگونه به آن مبتلا می شود؟
عفونت ویروس هرپس در گربه، که با نام رینوتراکئیت ویروسی گربه ای (FVR) نیز شناخته میشود، یک بیماری عفونی است که توسط ویروس هرپس نوع ۱ گربهای (FHV-1) ایجاد میشود.
همانند دیگر ویروسهای هرپس، این ویروس بسیار اختصاصی گونه است و تنها در گربههای اهلی و وحشی عفونت ایجاد میکند.
- این ویروس میتواند گربههایی در هر سنی را آلوده کند.
- FVR یکی از دلایل اصلی بیماری های تنفسی فوقانی در گربهها و شایعترین علت التهاب ملتحمه چشم (بهویژه پوشش داخلی پلکها و پلک سوم) است.
- عفونت از طریق تماس مستقیم با ذرات ویروسی منتقل میشود. ویروس در بزاق و ترشحات چشم و بینی گربه آلوده وجود دارد. بنابراین، عفونت زمانی رخ میدهد که گربهای حساس با گربه آلوده یا اشیای آلوده مانند لباس، ظروف غذا و آب، یا مبلمان تماس پیدا کند.
علائم هرپس در گربه چیست؟
علائم هرپس گربه معمول شامل:
- عطسه
- گرفتگی بینی
- التهاب چشم (قرمزی، پلک زدن زیاد)
- ترشحات از چشم و بینی (آبکی تا چرکی)
- و گاهی تب، بیحالی، کماشتهایی و بزرگی غدد لنفاوی است
- ویروس میتواند باعث التهاب قرنیه و زخم قرنیه شود. در موارد شدید یا مزمن، ممکن است زخم باعث خشکی مزمن چشم شود.
درمان ویروس هرپس گربه ای چگونه است؟
در موارد ساده، درمان علامتی است. عفونتهای چشمی با داروهای موضعی درمان میشوند. زخمهای قرنیه نیاز به درمان تهاجمی دارند. داروهای ضدویروسی مانند فامسیکلوویر یا قطرههای ضدویروس چشمی ممکن است تجویز شوند.
- مکمل ال-لیزین میتواند شدت بیماری را کاهش دهد.
- آنتیبیوتیکهایی مانند داکسیسایکلین، آزیترومایسین یا کلاواموکس برای جلوگیری از عفونت ثانویه باکتریایی تجویز میشوند. داکسیسایکلین باید بهصورت مایع مصرف شود یا همراه با آب زیاد.
- پروبیوتیک FortiFlora به کوتاه شدن مدت بیماری کمک میکند. درمان جدیدی بهنام polyprenyl immunostimulant برای تقویت سیستم ایمنی معرفی شده است.
- برای گرفتگی بینی، بخار آب (حمام بخار ۱۰-۱۵ دقیقهای، چند بار در روز) مفید است. پاک کردن ترشحات چشم و بینی نیز کمککننده است.
- گربه های مبتلا به هرپس معمولاً اشتهای کمی دارند؛ غذاهای خوشبو و کنسروی میتوانند اشتها را تحریک کنند. در صورت لزوم، محرک اشتها تجویز میشود. در موارد شدید، بستری شدن و دریافت مایعات و داروهای حمایتی نیاز است.
گربه تا چه مدت پس از آلودگی، ناقل بیماری است؟
پس از آلوده شدن، معمولاً طی ۲ تا ۵ روز علائم بیماری ظاهر میشوند (دوره نهفتگی). گربه در این مدت نیز میتواند دیگران را آلوده کند. پس از بروز علائم، بیماری فعال حدود ۱۰ تا ۲۰ روز طول میکشد. لازم به ذکر است که تمام گربههایی که به FVR آلوده شدهاند ناقل ویروس میشوند.
اغلب ناقلان بهصورت نهفته باقی میمانند، یعنی ویروس بهصورت غیرفعال در بدن باقی میماند. در مواقع استرس یا بیماری، ویروس فعال شده و گربه مجدداً ناقل خواهد بود. در اکثر موارد، این فعالسازی با علائم تنفسی همراه است، اما همیشه علائم مشاهده نمیشود.
ویروس هرپس در گربه تا چه مدت در محیط زنده می ماند؟
ویروس در محیطی مرطوب میتواند زنده بماند، اما پس از خشک شدن ترشحات، ویروس نیز از بین میرود. ذرات ویروسی روی پوست انسان حدود نیم ساعت عفونی باقی میمانند. اشیایی مانند ظرف غذا، اسباببازیها یا پتو، اگر مرطوب بمانند، تا ۱۸ ساعت میتوانند ناقل باشند، اما معمولاً ترشحات در چند ساعت خشک میشوند.
چگونه میتوان ویروس را نابود کرد؟
ویروس با مواد ضدعفونیکننده، در صورتیکه به تمام سطوح برسد، بهراحتی از بین میرود. محلول سفیدکننده (۱ قسمت وایتکس و ۳۲ قسمت آب) مؤثر است. اشیای آلوده باید حداقل ۵ دقیقه در این محلول غوطهور شوند.
پارچهها را میتوان با آب داغ و شوینده شست. سطوحی که نمیتوان با وایتکس ضدعفونی کرد، باید با صابون و آب زیاد شسته شوند. برای ضدعفونی مبلمان میتوان از شامپوی مخصوص مبلمان استفاده کرد. دستها را نیز میتوان با شستن کامل با صابون (بهویژه زیر ناخنها) و سپس استفاده از ضدعفونیکننده الکلی تمیز کرد.
ویروس هرپس چگونه تشخیص داده می شود؟
راه تشخیص شامل:
- تشخیص اولیه هرپس در گربه بر اساس شرح حال، علائم، معاینه فیزیکی و بررسی زخم قرنیه (با رنگ فلورسئین) انجام میشود. کاهش تولید اشک نیز با FVR مرتبط است.
- تشخیص قطعی با PCR برای شناسایی DNA ویروس از ترشحات بینی، چشم یا گلو انجام میشود. در حالت نهفته، تشخیص سخت خواهد بود.
آیا گربههای دیگر در خانه در معرض خطرند؟
گربه بیمار تا سه هفته پس از بروز علائم ناقل است. گربه ناقل ممکن است همیشه خطر انتقال داشته باشد. واکسیناسیون نقش مهمی در کاهش شدت بیماری دارد. جدا کردن گربه بیمار از سایرین الزامی است. هر گربه جدید باید حداقل ۱ تا ۲ هفته قرنطینه شود.
آیا انسان ها در معرض خطر هستند؟
خیر، FVR تنها به گربهها منتقل میشود. اما عفونتهای ثانویه باکتریایی میتوانند در برخی موارد برای انسان خطرناک باشند. رعایت بهداشت و شستشوی دستها احتمال انتقال بیماریها را کاهش میدهد. در صورت مشاهده علائم در انسان، با پزشک مشورت کنید.
چگونه از این بیماری پیشگیری کنیم؟
واکسیناسیون دورهای، بهویژه در گربههایی که در محیطهای پرخطر هستند (پانسیونها، نمایشگاهها)، بسیار مؤثر است. واکسن ۳ گانه گربه کاملاً از ابتلا جلوگیری نمیکند، اما شدت و مدت بیماری را کاهش میدهد. واکسیناسیونهای تقویتی در گربههای ناقل میتوانند از فعالسازی مجدد ویروس جلوگیری کنند.
جلوگیری از تماس مستقیم با گربههای دیگر و رعایت بهداشت (مانند شستن دستها) خطر را کاهش میدهد. گربههای مبتلا باید در خانه نگهداری شوند تا از انتقال بیماری به گربههای دیگر جلوگیری شود.
شانس خوب شدن گربه مبتلا چقدر است؟
برای ویروس هرپس در گربه درمان قطعی وجود ندارد. هدف درمان، کاهش دفعات و شدت عود بیماری است. اغلب گربهها با درمان مناسب زندگی نرمالی دارند. تغذیه مناسب، کاهش استرس و پیروی از برنامه واکسیناسیون بهترین دفاع در برابر این بیماری است. برای اطلاعات بیشتر با همکاران ما در بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱. چه گربه هایی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به هرپس هستند؟
تمام گربهها میتوانند به FVR مبتلا شوند، اما بیماری در بچهگربهها یا گربههایی با بیماری مزمن شدیدتر است. گربه مادر ناقل میتواند پس از تولد بچههای خود را آلوده کند.
۲. آیا ویروس هرپس گربهای به انسان منتقل میشود؟
خیر. ویروس هرپس نوع ۱ گربهای (FHV-1) فقط مخصوص گربههاست و به انسان منتقل نمیشود. با این حال، اگر گربه مبتلا دچار عفونت ثانویه باکتریایی شود، در موارد بسیار نادر، برخی از این باکتریها ممکن است برای انسانهای با سیستم ایمنی ضعیف ایجاد خطر کنند. بنابراین، رعایت بهداشت (مانند شستن دستها پس از تماس با گربه بیمار) توصیه میشود.
۳. چه قطره چشمی برای درمان هرپس چشم گربه استفاده میشود؟
قطرههای ضدویروسی چشم برای درمان عفونت چشم ناشی از هرپس گربه ای بهکار میروند. در برخی موارد، آنتیبیوتیک چشمی نیز برای پیشگیری از عفونتهای ثانویه تجویز میشود، اما این داروها ویروس را از بین نمیبرند. استفاده از هر دارویی باید تحت نظر دامپزشک انجام شود.
۴. درمان خانگی هرپس در گربه چیست و آیا مؤثر است؟
در موارد خفیف، برخی اقدامات حمایتی مثل تمیزکردن ترشحات و پیشگیری از استرس گربه در خانه میتوانند به بهبود وضعیت گربه کمک کنند. با این حال، درمان خانگی جایگزین درمان تخصصی نیست و در صورت مشاهده علائم شدید یا طولانی، باید به دامپزشک مراجعه شود.
۵. چه دارویی برای درمان ویروس هرپس در گربه وجود دارد؟
در حال حاضر درمان قطعی برای از بین بردن ویروس وجود ندارد، اما چندین دارو به کاهش علائم و کنترل بیماری کمک میکنند که در مقاله به آنها اشاره کردیم. لازم به ذکر است که داروها باید طبق تجویز دامپزشک و با دوز مناسب استفاده شوند.
۶. آیا واکسنی برای پیشگیری از ویروس هرپس در گربه ها وجود دارد؟
بله. واکسن ترکیبی گربهها که معمولاً با نامهای FVRCP یا واکسن سه گانه گربه شناخته میشود، حاوی ویروس هرپس ضعیفشده است و به کاهش احتمال ابتلا یا شدت بیماری کمک میکند.
منبع: vcahospitals
