فتق ناف در سگ و گربه یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن دیواره بدن در محلی که بند ناف به آن متصل بوده (یعنی ناف) به درستی بسته نمی‌شود. این مشکل منجر به ایجاد یک سوراخ یا شکاف می‌شود که از طریق آن چربی یا روده‌ها می‌توانند از میان عضلات شکم به بیرون برآمده شوند. به این سوراخ «فتق» گفته می‌شود و برجستگی که زیر پوست قابل لمس است، ممکن است به عنوان کیسه فتق شناخته شود. ادامه مطلب شامل اطلاعاتی درباره فتق ناف در حیوانات خانگی، علائم، درمان، جراحی و عوارض احتمالی است.
فتق ناف سگ و گربه در یک نگاه
ناحیه ناف محلی است که ارتباط بین مادر و جنین از طریق جفت برقرار می‌شود. این ناحیه به‌صورت طبیعی پس از تولد بسته می‌شود و دیواره شکم در محل ناف به یکدیگر متصل شده و انسجام آن را حفظ می‌کند. در برخی موارد، این محل اتصال دیواره شکم به‌طور کامل بسته نمی‌شود و برخی از اندام‌های داخلی شکم ممکن است از طریق این شکاف به خارج از دیواره شکمی راه یابند؛ به این حالت فتق نافی گفته می‌شود.
علل فتق ناف در توله سگ ها و بچه گربه ها
فتق نافی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، اما اغلب منشأ مادرزادی دارد. در برخی موارد نیز ممکن است وجود عفونت‌های موضعی در ناحیه ناف مانع از بسته شدن کامل دیواره شکم شود. همچنین عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند در بروز این وضعیت نقش داشته باشند.
توله سگ ها بیشتر از بچه گربه ها به این عارضه مبتلا می‌شوند. توصیه می‌شود حیواناتی که با فتق نافی متولد می‌شوند برای تولید مثل استفاده نشوند. گرچه بعضی فتق‌ها می‌توانند مشکلاتی ایجاد کنند، اما بیشتر حیوانات با وجود فتق نافی می‌توانند زندگی عادی و سالمی داشته باشند. بسیار مهم است که توصیه‌های دامپزشک در مورد فتق خاص حیوان خود را دنبال کنید، چرا که همه فتق‌ها شبیه به هم نیستند.
علائم فتق ناف در سگ و گربه
از علائم رایج فتق نافی، می‌توان به برآمدگی در ناحیه ناف اشاره کرد که ممکن است همراه با درد باشد یا نباشد. گاهی اوقات اندازه این برآمدگی بر اثر فعالیت‌های بدنی حیوان دچار تغییر می‌شود؛ به‌عنوان مثال در زمان‌هایی که حیوان پارس می‌کند، دستشویی می‌رود یا غذا می‌خورد، اندازه فتق ممکن است بزرگ‌تر شود. با این حال، در برخی موارد اندازه آن ثابت می‌ماند و تغییری نمی‌کند.
آیا فتق ناف حیوانات خانگی درد دارد؟
در اغلب موارد، این توده‌ها با درد، التهاب یا گرمی موضعی همراه نیستند؛ مگر آن‌که شرایط از حالت طبیعی خارج شده و پیچ‌خوردگی در اندام بیرون‌زده از فتق ایجاد شده باشد. این پیچ‌خوردگی می‌تواند موجب درد شدید در ناحیه شود. در چنین شرایطی، هرگونه درد، التهاب شدید یا گرمی بیش از حد می‌تواند از علائم هشداردهنده‌ای باشد که نیاز به مداخله فوری جراحی دارد.
تشخیص فتق نافی در حیوانات
دامپزشک می‌تواند در معاینه فیزیکی، فتق نافی را تشخیص دهد. او نه تنها می‌تواند برآمدگی بافت نرم زیر پوست را در ناحیه ناف لمس کند، بلکه می‌تواند سوراخ زیرین در دیواره بدن را نیز احساس کند. فتق باید با گذر زمان تحت نظر قرار گیرد و دامپزشک تعیین خواهد کرد که آیا نیاز به جراحی اصلاحی وجود دارد یا خیر.
فتق‌های کوچک اغلب با گذر زمان به بافت‌های اطراف چسبیده و به اندازه ثابتی می‌رسند که تغییر نمی‌کند. این نوع فتق‌ها معمولاً مشکلی برای سلامتی ایجاد نمی‌کنند و توده ناشی از بافت جوش‌خورده ممکن است تا پایان عمر حیوان بدون تغییر باقی بماند.
پیشگیری از فتق ناف
مهم‌ترین روش پیشگیری، جلوگیری از جفت‌گیری و تولیدمثل حیوانات دارای سابقه فتق نافی است، چراکه این بیماری اغلب منشأ ژنتیکی دارد. علاوه‌براین، مراقبت صحیح از ناف نوزاد بلافاصله پس از تولد از جمله خشک و تمیز نگه‌داشتن آن و جلوگیری از عفونت موضعی، در کاهش احتمال ایجاد فتق مؤثر است.
بررسی دقیق توسط دامپزشک در اولین معاینه پس از تولد برای تشخیص زودهنگام و اقدام به‌موقع بسیار حیاتی است. در موارد خاص، در صورت وجود علائم اولیه یا ضعف در بسته شدن دیواره شکم، ممکن است دامپزشک توصیه به جراحی زودهنگام یا مراقبت محافظه‌کارانه نماید تا از پیشرفت فتق جلوگیری شود.
درمان فتق ناف گربه و سگ بدون جراحی
در مواردی که اندازه حلقه فتق کوچک باشد و عضو بیرون‌زده عضو حیاتی نباشد، ممکن است درمان‌های محافظه‌کارانه مدنظر قرار گیرد. همچنین در مواقعی که حیوان به‌منظور انجام جراحی‌های انتخابی نظیر عقیم سازی تحت عمل قرار می‌گیرد، اصلاح فتق نیز به‌طور همزمان انجام می‌شود.
جراحی فتق ناف سگ ها و گربه ها
فتق‌های بزرگ و فتق‌هایی که به بافت اطراف نچسبند (یعنی چربی یا روده همچنان آزادانه در داخل و خارج فتق حرکت کند) باید به‌صورت جراحی اصلاح شوند. در اغلب حیوانات این جراحی در حدود ۶ ماهگی و همزمان با عقیم سازی حیوان انجام می‌شود (به یاد داشته باشید، این حیوانات نباید برای تولید مثل استفاده شوند). این یک عمل ساده و رایج است که در آن سوراخ فتق به‌صورت دائمی بسته می‌شود. پس از بهبودی برش جراحی، دیگر برجستگی فتق قابل مشاهده نخواهد بود و شکم ظاهری صاف خواهد داشت.
در جراحی فتق نافی، جراح ابتدا کیسه فتق را باز کرده و عضو جابه‌جا شده را به داخل شکم بازمی‌گرداند. در صورت آسیب‌دیدگی یا اختلال در خون‌رسانی به آن عضو، اصلاحات لازم انجام می‌شود. این نوع جراحی‌ها معمولاً با پیش‌آگهی بسیار خوب همراه هستند و به مراقبت‌های ویژه پس از عمل نیاز چندانی ندارند.
- برای اطلاع از هزینه عمل فتق ناف سگ و گربه با بیمارستان دامپزشکی مرکزی تماس بگیرید تا همکاران ما راهنمایی‌تان کنند.
عوارض احتمالی
فتق نافی که به‌صورت جراحی اصلاح نشود ممکن است برای حیوان خطرناک باشد. ممکن است روده‌ها (و حتی برخی از اندام‌های شکمی، بسته به اندازه فتق) در فتق گیر بیفتند و دچار انسداد و قطع خون‌رسانی شوند.
این وضعیت ممکن است هنگامی رخ دهد که مواد غذایی داخل روده‌ای که در کیسه فتق قرار دارد، گیر کند و دیگر نتواند به داخل شکم بازگردد، زیرا فضای کافی برای عبور از سوراخ دیواره بدن وجود ندارد. بخشی از روده که در فتق گیر کرده، اصطلاحاً انسداد روده نامیده می‌شود و فشار ناشی از فتق سفت، باعث قطع جریان خون آن بخش می‌شود.
علائم مسدود شدن روده شامل استفراغ، درد شکمی و بی‌حالی است. فتق در این حالت ممکن است سفت، داغ و دردناک شود. برای تشخیص این وضعیت، ممکن است نیاز به رادیوگرافی یا سونوگرافی باشد. این یک وضعیت اضطراری است که باید فوراً با عمل جراحی درمان شود و می‌تواند زندگی حیوان را تهدید کند.
جمع بندی و توصیه های مهم
نکته مهمی که سرپرستان حیوانات باید به آن توجه داشته باشند، تغییر در اندازه فتق و بزرگ شدن آن است. در بسیاری از موارد، روده‌ها یا سایر اندام‌های شکمی ممکن است وارد حلقه فتق شده و توان بازگشت به داخل شکم را نداشته باشند. این حالت نیازمند مداخله جراحی فوری خواهد بود.
برای مشاوره فوری با دامپزشک درباره فتق ناف در سگ و گربه، میتوانید از طریق شماره های مندرج در سایت با ما تماس بگیرید و نوبت خود را رزرو کنید. همکاران ما در بخش های مختلف بیمارستان دامپزشکی مرکزی 7 روز هفته به صورت شبانه روزی آماده معاینه و درمان حیوانات هستند.
سوالات متداول
آیا فتق ناف در گربه یا سگ خطرناک است و باید حتماً جراحی بشه؟
در اغلب موارد، فتق نافی کوچک خطر فوری ایجاد نمی‌کند و ممکن است بدون درد یا علامت خاصی باقی بماند. اما اگر فتق بزرگ باشد یا اندام‌های داخلی مانند روده در آن گیر بیفتند، ممکن است دچار پیچ‌خوردگی یا انسداد شوند که بسیار خطرناک است و نیاز به جراحی اورژانسی دارد. تشخیص شدت و نوع فتق باید توسط دامپزشک انجام شود.
چطور می‌توانم بفهمم که حیوانم فتق ناف دارد؟
شایع‌ترین علامت فتق نافی، برجستگی یا توده‌ای نرم در ناحیه ناف است که ممکن است در برخی موقعیت‌ها دیده شود و در موقعیت‌های دیگر ناپدید شود. این توده معمولاً بدون درد است اما در صورت فشار یا التهاب، می‌تواند حساس یا دردناک شود. معاینه فیزیکی دامپزشک می‌تواند فتق را به‌صورت دقیق تشخیص دهد.
آیا می‌شود صبر کنم تا فتق ناف حیوان خودبه‌خود خوب شود یا باید زود اقدام کنم؟
اگر فتق تا سن ۶ ماهگی باقی بماند یا بزرگ‌تر شود، معمولاً نیاز به جراحی اصلاحی دارد. تأخیر در درمان در برخی موارد ممکن است خطرات جدی برای سلامتی حیوان ایجاد کند.
