بسیاری از صاحبان سگها از علائم واضح و شدید بیماریهای کبدی، مانند زردشدن سفیدی چشم و تورم غیرطبیعی شکم، آگاه هستند. یکی از شایعترین و جدیترین بیماری های کبدی سگ، هپاتیت عفونی سگ ها (ICH) است که در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، میتواند عواقب خطرناکی به دنبال داشته باشد. این بیماری، با التهاب کبد و گاهی مرگ سلولی (نکروز) همراه است و میتواند ناشی از عواملی چون عفونتهای ویروسی، مسمومیت یا تجمع مس در کبد باشد.
آگاهی از علائم، علل و روشهای پیشگیری هپاتیت عفونی در سگ ها (Infectious canine hepatitis) به درمان بهموقع و سریع منجر میشود و میتواند شانس بهبودی را افزایش دهد. در ادامه این مقاله که به بررسی انواع هپاتیت، علائم، علل و راههای تشخیص و درمان هپاتیت در سگها میپردازیم، همراه ما باشید.
آشنایی با بیماری هپاتیت عفونی سگ ها
هپاتیت اصطلاح بالینی برای توصیف التهاب کبد است. این التهاب علائم مختلفی دارد و به دلایل متعددی رخ میدهد. به همین دلیل، التهاب کبد در سگ ها بهعنوان یک سندرم طبقهبندی میشود، نه یک بیماری با منشأ خاص. بیماری ich در سگ، عملکرد کبد را تحتتأثیر قرار میدهد. این بیماری شامل تجمع سلولهای التهابی است که میتواند به تشکیل بافت فیبروزی اضافی و زخمهای آسیبرسان منجر شود.
بیماری هپاتیت در سگ ها به دودسته تقسیم میشود:
- هپاتیت عفونی سگ: هپاتیت عفونی در سگ ها، توسط آدنوویروس نوع 1 ایجاد میشود که یک بیماری حاد و مسری است. این ویروس به طحال، کلیهها، ریهها، کبد، پوشش رگهای خونی و گاهی سایر اندامها حمله میکند.
- هپاتیت مزمن سگ: هپاتیت مزمن سگ با هپاتیت عفونی سگ مرتبط است. این بدان معناست که برای مدتی (حداقل چند هفته)، کبد سگ ملتهب شده و نکروز (مرگ سلولی) رخ داده است.
میانگین زمان بقای سگهای مبتلا به هپاتیت مزمن بین 18 ماه تا سه سال است. بااینحال، اگر دامپزشک هپاتیت مزمن را قبل از پیشرفت بیش از حد تشخیص دهد، درمانها میتوانند موفقیتآمیز باشند و در بسیاری از موارد، بیماری قابلکنترل خواهد بود.
علل هپاتیت در سگ ها چیست؟
شایعترین راه ابتلا سگ به هپاتیت عفونی و مزمن، مصرف ترشحات بینی، بزاق، مدفوع یا ادرار سگهای آلوده است. چرا که سگهایی که از این بیماری بهبود یافتهاند، حداقل تا 6 ماه ویروس را از طریق ادرار خود دفع میکنند. علل بروز بیماری هپاتیت در سگ ها متنوع بوده و بهویژه در موارد مزمن، گاهی ایدیوپاتیک (با علت ناشناخته) است. در ادامه، علل هپاتیت حاد در سگها آورده شده است:
- استنشاق مواد شیمیایی سمی
- عفونتهای ویروسی، مانند ویروس هرپس
- بیماریهای باکتریایی، مانند لپتوسپیروز
- مصرف برخی داروها مانند آنتیبیوتیک نالیدیکسیک اسید
- مایکوتوکسینهای موجود در قارچها
- تجمع بیش از حد مس در کبد
- عفونتهای باکتریایی
هپاتیت حاد میتواند سگها را در هر سنی و از هر نژادی تحتتأثیر قرار دهد. هپاتیت مزمن معمولاً سگهای میانسال به بالا را درگیر میکند و در مادهها شایعتر است.
چگونگی انتقال بیماری هپاتیت عفونی در سگ ها
این بیماری معمولاً از طریق تماس مستقیم با سگ آلوده یا ناقل منتقل میشود. همچنین از آنجا که ویروس در ادرار سگها وجود دارد، قرار گرفتن در معرض ادرار سگ بیمار نیز میتواند باعث انتقال بیماری شود.
به خاطر داشته باشید که حتی پس از بهبودی کامل، ویروس هپاتیت همچنان در بدن سگ باقی مانده و از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین اگر از سگ دیگری نگهداری میکنید، حتماً سگ بیمار را از او جدا کرده و مانع از هرگونه تماس مستقیم یا غیرمستقیم بین آنها شوید.
علائم التهاب کبدی در سگ
بیماری کبدی در سگ ها اغلب خفیف و پنهان است و بهویژه در مراحل اولیه، هیچ علامت بالینی واضحی برای تشخیص وجود ندارد. ازاینرو، بسیاری از افراد ممکن است تا زمانی که کبد بهشدت آسیب ببیند، اطلاع نداشته باشند که سگشان مشکلی دارد. حتی دامپزشکها نیز تا زمانی که آزمایش خون انجام نشود، نمیتوانند هپاتیت مزمن در سگها را تشخیص دهند. بااینحال، هوشیاری و توجه به هرگونه تغییر در رفتار سگ میتواند نشانه اولیه خوبی باشد. علائم هپاتیت عفونی در سگ ها شامل موارد زیر است:
- تب سگ
- نقص در انعقاد خون
- کاهش تعداد گلبولهای سفید
- احتقان غشاهای مخاطی
- کاهش شدید گلبولهای سفید
- بیتفاوتی
- بیاشتهایی
- نابینایی
- بزرگ شدن لوزهها
- التهاب چشم
- استفراغ (گاهبهگاه)
- درد شکمی (گاهبهگاه)
- افسردگی شدید
- ترشحات آبکی از چشم و بینی
- ظاهر زرد و یرقانی پوست، لثهها و گوشها
- شکم متورم پر از مایع (موارد مزمن)
موارد شدید:
- خونریزی از بینی و دهان
- تورم (غدد لنفاوی، گردن یا سر)
- نقاط قرمز روی پوست
- تشنج
هپاتیت عفونی سگ ها چگونه تشخیص داده می شود؟
بیوپسی کبد دقیقترین روش برای تشخیص هپاتیت عفونی در سگ ها است. با بررسی فیبروز، میتوان مرحله بیماری کبدی را نیز ارزیابی کرد. پیش از انجام بیوپسی، دامپزشک معاینه فیزیکی انجام میدهد، شرححال مفصلی میگیرد و آزمایش خون انجام میدهد تا کبد را بهصورت کامل و دقیق بررسی کند.
حتی اگر ناهنجاریهایی در کبد وجود داشته باشد، این بهتنهایی تشخیص قطعی هپاتیت یا سایر مشکلات کبدی را تأیید نمیکند. اما میتوان آن را نقطه شروع معرفی کرد. دامپزشک همچنین ممکن است آزمایش اسیدهای صفراوی سرم را نیز برای ارزیابی عملکرد کبد توصیه کند. سونوگرافی نیز دیگر ابزار تشخیصی رایج برای بررسی کبد و هپاتیت در سگ است.
درمان هپاتیت سگ چگونه است؟
اگر سگ شما تشخیص هپاتیت دریافت کند، هدف، درمان علت زمینهای، کاهش التهاب و جلوگیری از پیشرفت سیروز خواهد بود. همچنین، مجموعهای از داروها برای حمایت از کبد تجویز میشوند که شامل آنتیبیوتیکها، ضدالتهابها، آنتیاکسیدانها، مکملها و تغییر رژیم غذایی است. این اقدامات میتوانند عملکرد کبد را تقویت کرده و از آسیب اکسیداتیو به سلولها و بافتها و نکروز غیرقابلبازگشت کبد محافظت کنند.
سگ مبتلا به هپاتیت مزمن نیاز به درمان سریع و نظارت مداوم دارد تا بتواند کیفیت زندگی خوب و طول عمر مناسبی داشته باشد. ازاینرو، بستریشدن نیز از گزینههای درمانی در شرایط حاد است که در آن سگ تحتنظارت دامپزشک قرار میگیرد.
- برای بیماری هپاتیت مرتبط با مس (CAH)، درمانهای مشخصی برای خارجکردن مس از کبد وجود دارد و اگر سگ رژیم غذایی کممس داشته باشد، سطح مس به محدوده ایمن بازمیگردد.
هپاتیت سگ ها چه عوارضی دارد؟
بیماری هپاتیت در سگ ها، بالاترین میزان مرگومیر را در میان بیماریهای سگهای جوان دارد. اولین علامت، تب بالای ۴۰ درجه سانتیگراد است که بین 1 تا 6 روز طول میکشد و معمولاً در دو مرحله رخ میدهد. دامپزشک ممکن است کاهش تعداد گلبولهای سفید و تب کوتاهمدت را متوجه شود که یکی از نشانههای ابتلای سگ به این بیماری است.
اگر تب بیش از یک روز طول بکشد، دامپزشک ممکن است علائم دیگری مانند بزرگشدن لوزهها یا التهاب چشم را مشاهده کند. به دلیل انعقاد ناکافی خون و افزایش ضربان قلب، ممکن است خونریزی شدید و خودبهخود نیز رخ دهد. اگرچه علائم مربوط به سیستم عصبی مرکزی و سیستم تنفسی نادر هستند، اما آسیب مغزی در سگهای بهشدت آلوده میتواند منجر به تشنج نیز شود.
باوجوداینکه این بیماری در مناطقی که واکسیناسیون بهصورت منظم انجام میشود کمتر شایع است، اما صاحبان سگها باید هوشیار باشند. زیرا بیماری هپاتیت سگ میتواند بهسرعت در تولهسگها و سگهای بالغ بروز کرده و پیشرفت کند.
پیشگیری از هپاتیت در سگ ها
مهمترین و رایجترین اقدام پیشگیرانه برای هپاتیت عفونی در سگ ها، تزریق واکسن هپاتیت سگ است. سگها معمولاً این واکسن را همراه با واکسنهای دیستمپر دریافت میکنند (بیشتر تولهسگها باید واکسیناسیون را بین 6 تا 8 هفتگی شروع کنند).
ازاینرو، از دامپزشک خود بپرسید که سگ شما هر چند وقت یکبار باید واکسن هپاتیت دریافت کند. معمولاً زمان دریافت اولین دوز این واکسن خاص، بین 7 تا 9 هفتگی است. اولین دوز یادآور نیز باید بین هفتههای 11 تا 13 تزریق شود. همچنین، برای تداوم محافظت، لازم است در طول زندگی نیز دوزهای یادآور تزریق شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر، مقاله اهمیت واکسیناسیون حیوانات خانگی را مطالعه کنید.
خلاصه مطلب
هپاتیت عفونی در سگ ها، چه بهصورت حاد و چه مزمن، چالشی جدی است سلامت این حیوانات دوستداشتنی را تهدید میکند. با آگاهی از علائم اولیه، انجام معاینات منظم دامپزشکی و رعایت برنامه واکسیناسیون، میتوانید خطر ابتلای سگتان به این بیماری را کاهش داده و در صورت ابتلا نیز شانس بهبودی او را افزایش دهید.
در صورت مشاهده هرگونه علائم عجیب و تغییر غیرعادی در رفتار یا ظاهر سگ خود، در اولین فرصت به دامپزشک مراجعه کنید. بیمارستان دامپزشکی مرکزی، با کادری مجرب از متخصصین دامپزشکی و امکانات پیشرفته، آماده ارائه خدمات تخصصی در زمینه درمان انواع بیماریها، از جمله هپاتیت در سگ ها، است.
سوالات متداول
هپاتیت در سگ ها چیست؟
هپاتیت در سگ ها، به التهاب کبد اشاره دارد که میتواند حاد یا مزمن باشد. این بیماری ممکن است به دلیل عفونتهای ویروسی، مسمومیت یا تجمع مس بروز پیدا کند.
علائم هپاتیت در سگ ها چیست؟
علائم هپاتیت در سگ ها شامل تب، بیحالی، کاهش اشتها، زردی، استفراغ، اسهال و در موارد شدید، خونریزی، تشنج یا تجمع مایع در شکم است.
آیا هپاتیت در سگ ها قابل درمان است؟
هپاتیت حاد گاهی خودبهخود یا پس از طی پروتکل درمانی بهبود مییابد. اما هپاتیت مزمن به طور کامل درمان نمیشود و فقط با داروهای ضدالتهاب، آنتیبیوتیک و رژیم غذایی میتوان آن را مدیریت کرد.
آیا انتقال هپاتیت سگ به انسان ممکن است؟
خیر. انتقال هپاتیت از سگ به انسان ممکن نیست و این بیماری سگ خطری برای انسانها ندارد.
منابع:
