فلجی سگ یکی از وضعیتهایی است که میتواند صاحب حیوان را بهشدت نگران کند. وقتی سگ ناگهان نمیتواند روی پاهایش بایستد، پاهای عقبش را روی زمین میکشد یا بخشی از بدنش را حرکت نمیدهد، طبیعی است که خانواده دچار ترس و سردرگمی شود. با این حال، فلجی همیشه یک شکل ندارد و شدت آن میتواند از ضعف خفیف تا ناتوانی کامل در حرکت متفاوت باشد.
گاهی فقط یک پا درگیر میشود، گاهی هر دو پای عقب ضعیف یا بیحرکت میشوند و در موارد جدیتر، چند اندام یا حتی تنفس حیوان تحت تأثیر قرار میگیرد. این مشکل ممکن است ناگهانی شروع شود یا طی چند روز و چند هفته بهتدریج پیشرفت کند. نکته مهم این است که هر نوع اختلال جدی در راه رفتن یا ایستادن سگ باید توسط دامپزشک بررسی شود، چون بعضی علتها نیاز به اقدام فوری دارند.
فلجی سگ یعنی چه؟
فلجی یعنی سگ توان حرکت ارادی یک یا چند بخش از بدن خود را از دست بدهد. گاهی حیوان هنوز کمی حرکت دارد، اما پاها ضعیف، لرزان یا ناهماهنگ هستند. در این حالت بیشتر با ضعف حرکتی یا فلج نسبی روبهرو هستیم. اما در فلج کامل، سگ نمیتواند اندام درگیر را حرکت دهد و ممکن است حس درد یا لمس هم در آن ناحیه کاهش پیدا کند.
مشکل میتواند از مغز، نخاع، عصبهای محیطی، عضلات یا محل اتصال عصب و عضله باشد. به همین دلیل، تشخیص علت اصلی فقط با نگاه کردن به راه رفتن سگ ممکن نیست. دامپزشک معمولاً با معاینه عصبی، بررسی واکنشها، حس درد، قدرت عضلات و در صورت نیاز تصویربرداری یا آزمایشهای تکمیلی علت را بررسی میکند.
علائم فلجی در سگ ها
علائم فلج شدن سگ بسته به علت و محل درگیری متفاوت است. بعضی سگها ناگهان از جا بلند نمیشوند. بعضی دیگر هنگام راه رفتن تلوتلو میخورند، پنجهها را روی زمین میکشند یا پاهای عقبشان زیر بدن جمع میشود. گاهی صاحب حیوان متوجه میشود سگ دیگر نمیتواند از پله بالا برود، روی مبل بپرد یا موقع ادرار و مدفوع تعادل داشته باشد.
نشانههایی که باید جدی گرفته شوند شامل کشیدن پاها روی زمین، ناتوانی در ایستادن، درد شدید در کمر یا گردن، قوز کردن پشت، گریه هنگام لمس بدن، بیاختیاری ادرار یا مدفوع، کاهش حس در پاها، ضعف شدید، بیحالی، مشکل در بلع یا سختی تنفس هستند.
اگر فلجی ناگهانی باشد، مخصوصاً وقتی سگ درد دارد یا نمیتواند پاهای عقبش را حرکت دهد، موضوع باید اورژانسی در نظر گرفته شود. در بعضی بیماریهای نخاعی، زمان مراجعه میتواند روی نتیجه درمان اثر زیادی داشته باشد.
علتهای رایج فلج شدن سگ
فلجی سگ علتهای مختلفی دارد. یکی از علتهای شناختهشده، بیماری دیسک بین مهره ای در سگ ها یا بیرونزدگی دیسک است. در این حالت، دیسک بین مهرهها به نخاع یا عصبها فشار وارد میکند. این مشکل در برخی نژادها بیشتر دیده میشود، اما ممکن است برای هر سگی رخ دهد. علائم آن میتواند از درد گردن و کمر تا ضعف پاها، بیاختیاری و فلجی کامل متفاوت باشد.
ضربه و آسیب هم از علتهای مهم هستند؛ مثل تصادف، افتادن از ارتفاع، گازگرفتگی، کشیدگی شدید یا آسیب به ستون فقرات. در بعضی موارد، تومورها، التهابها، عفونتهای عصبی، بیماریهای خودایمنی یا مشکلات عروقی هم میتوانند روی نخاع یا عصبها اثر بگذارند و باعث اختلال حرکتی شوند.
یکی دیگر از موارد مهم، فلج ناشی از کنه است. در این وضعیت، سم برخی کنهها میتواند باعث ضعف پیشرونده شود؛ معمولاً از پاهای عقب شروع میشود و در موارد شدید به عضلات تنفسی هم میرسد.
اگر سگ بعد از تماس با محیطهای آلوده به کنه دچار ضعف، بیحالی، مشکل در بلع یا سختی تنفس شود، مراجعه فوری لازم است.
فلجی پاهای عقب سگ نشانه چیست؟
فلجی پاهای عقب یکی از شایعترین حالتهایی است که صاحبان سگ متوجه آن میشوند. این مشکل میتواند به دلیل فشار روی نخاع در ناحیه کمر، آسیب به عصبها، بیماری دیسک، ضربه، التهاب یا مشکلات دیگر ایجاد شود. سگ ممکن است پاهای عقب را بکشد، نتواند روی آنها وزن بیندازد یا هنگام راه رفتن تعادل نداشته باشد.
در چنین شرایطی نباید سگ را مجبور به راه رفتن کرد. ماساژ شدید، کشیدن پاها، بلند کردن نادرست یا امتحان کردن درمانهای خانگی ممکن است وضعیت را بدتر کند، مخصوصاً اگر مشکل از نخاع یا دیسک باشد. بهتر است سگ را آرام نگه دارید، حرکتش را محدود کنید و هرچه زودتر با دامپزشک تماس بگیرید.
تشخیص علت چگونه انجام میشود؟
دامپزشک ابتدا درباره زمان شروع علائم، ناگهانی یا تدریجی بودن مشکل، سابقه ضربه، وجود درد، احتمال تماس با کنه، مصرف دارو و تغییرات ادرار و مدفوع سؤال میکند. سپس معاینه فیزیکی و عصبی انجام میشود. در این معاینه، واکنش پاها، حس درد، قدرت عضلات، وضعیت ستون فقرات و هماهنگی حرکات بررسی میشود.
در بسیاری از موارد، برای تشخیص دقیقتر ممکن است تصویربرداری لازم باشد؛ مثل رادیوگرافی، سیتیاسکن یا MRI. گاهی آزمایش خون، بررسی مایع نخاعی یا آزمایشهای دیگر هم درخواست میشود. اگر احتمال آسیب جدی نخاعی وجود داشته باشد، ممکن است دامپزشک توصیه کند حیوان برای بررسی و مراقبت بیشتر بستری شود.
درمان فلجی سگ
درمان فلجی به علت اصلی بستگی دارد. اگر مشکل به دیسک بین مهرهای مربوط باشد، بسته به شدت علائم ممکن است درمان دارویی، استراحت محدود، فیزیوتراپی یا جراحی لازم شود. در موارد شدید که فلجی کامل وجود دارد، مراجعه سریع اهمیت زیادی دارد.
اگر علت ضربه یا آسیب باشد، درمان میتواند شامل کنترل درد، محدود کردن حرکت، دارو، جراحی یا مراقبت حمایتی باشد. اگر عفونت یا التهاب در کار باشد، داروهای مخصوص همان مشکل تجویز میشوند. در فلج کنه، پیدا کردن و برداشتن کنه، مراقبت حمایتی و در موارد شدید درمان اورژانسی اهمیت دارد.
در کنار درمان اصلی، توانبخشی هم میتواند نقش مهمی داشته باشد. فیزیوتراپی، حرکت دادن کنترلشده مفاصل، آبدرمانی، ماساژ درمانی زیر نظر متخصص و تمرینهای تقویتی ممکن است به حفظ عضلات و بهبود حرکت کمک کنند. البته این کارها باید با نظر دامپزشک انجام شوند، چون بعضی حرکات در مراحل اولیه آسیب نخاعی مناسب نیستند.
مراقبت از سگ فلج در خانه
اگر دامپزشک مراقبت خانگی را مجاز بداند، محیط خانه باید برای سگ امن و راحت شود. بستر نرم و تمیز اهمیت زیادی دارد، چون سگهایی که مدت طولانی در یک وضعیت میمانند ممکن است دچار زخم فشاری شوند. بهتر است وضعیت بدن حیوان مرتب تغییر داده شود و پوست او از نظر زخم، التهاب یا قرمزی بررسی شود.
کنترل ادرار و مدفوع هم مهم است. بعضی سگهای فلج نمیتوانند مثانه را کامل تخلیه کنند و ممکن است به آموزش یا کمک دامپزشک نیاز داشته باشند. باقی ماندن ادرار در مثانه میتواند احتمال عفونت را بیشتر کند. تمیز و خشک نگه داشتن محل خواب نیز برای جلوگیری از آسیب پوستی ضروری است.
برای بعضی سگها، ویلچر مخصوص، بندهای حمایتی یا وسایل کمکحرکتی میتواند کیفیت زندگی را بهتر کند. اما استفاده از این وسایل باید بعد از ارزیابی دامپزشک و متناسب با شرایط حیوان انجام شود.
بیشتر بخوانید: ارتز و پروتز حیوانات
آیا سگ خوب میشود؟
پاسخ به این سؤال به علت فلجی، شدت آسیب، زمان مراجعه و وضعیت کلی سگ بستگی دارد. بعضی سگها با درمان مناسب تا حد زیادی بهبود پیدا میکنند. بعضی دیگر ممکن است نیاز به جراحی، توانبخشی طولانی یا وسایل کمکحرکتی داشته باشند. در مواردی که آسیب عصبی شدید است، برگشت کامل حرکت ممکن نیست، اما باز هم میتوان با مراقبت درست کیفیت زندگی حیوان را بهتر کرد.
مهمترین نکته این است که زمان را از دست ندهید. فلجی ناگهانی، درد شدید، بیاختیاری، مشکل تنفس، ضعف پیشرونده یا کاهش حس در پاها نشانههایی هستند که مراجعه فوری به دامپزشک را ضروری میکنند.
مرور سریع
فلجی سگ میتواند از ضعف خفیف تا ناتوانی کامل در حرکت متفاوت باشد. علت آن ممکن است به نخاع، دیسک کمر، عصبها، ضربه، کنه، التهاب یا بیماریهای دیگر مربوط باشد. اگر سگ ناگهان نمیتواند راه برود، پاهایش را میکشد، درد شدید دارد، ادرار یا مدفوع را کنترل نمیکند یا ضعف او در حال بیشتر شدن است، نباید منتظر بهتر شدن خودبهخودی ماند.
درمان به علت اصلی بستگی دارد و ممکن است شامل دارو، جراحی، استراحت محدود، فیزیوتراپی یا مراقبت حمایتی باشد. مراقبت خانگی هم باید با نظر دامپزشک انجام شود. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، احتمال کنترل مشکل و جلوگیری از آسیب بیشتر بالاتر میرود.
برای کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت دامپزشکی با پذیرش بیمارستان مرکزی تماس بگیرید و یا در هر ساعتی از شبانهروز به صورت حضوری مراجعه کنید. همکاران ما به صورت ۲۴ساعته آماده ارائه خدمات دامپزشکی هستند.
