اگر متوجه شدهاید سگ شما مدام سرش را تکان میدهد یا با پنجه گوشش را میخاراند، احتمالاً با عفونت گوش سگ روبهرو هستید؛ یکی از شایعترین دلایل مراجعهی روزمره به دامپزشک، بهخصوص در نژادهایی با گوشهای آویزان. این عارضه در بیشتر موارد قابلدرمان است، ولی بیتوجهی به آن میتواند به آسیب دائمی شنوایی منجر شود. در این مقاله با علل، علائم هشداردهنده، روشهای تشخیص و درمان و راههای پیشگیری از عفونت گوش سگ آشنا میشوید.
چرا سگها به عفونت گوش مبتلا میشوند؟
ساختار کانال گوش سگ به شکل L است و همین موضوع باعث میشود رطوبت و ترشحات بهراحتی در آن باقی بمانند. نژادهایی با گوشهای آویزان و پرمو مانند کوکر اسپانیل، پودل، بیگل و لابرادور به دلیل تهویهی ضعیفتر گوش، بیشتر از سایر سگها در معرض این عارضه هستند.
مهمترین عوامل ایجاد عفونت گوش در سگها عبارتاند از:
- رطوبت باقیمانده در گوش پس از شنا یا حمام
- آلرژیهای غذایی یا محیطی که با التهاب مزمن پوست و گوش همراهاند
- جرب گوش و سایر انگلها
- رشد بیشازحد قارچ مالاسزیا یا باکتریهای فرصتطلب
- وجود جسم خارجی مانند خار یا دانهی گیاهی در کانال گوش
- تجمع بیشازحد موم گوش یا تولید غیرطبیعی چربی پوست
علائم عفونت گوش در سگ
علائم عفونت گوش سگ معمولاً بهتدریج ظاهر میشوند و در مراحل اولیه بهسادگی قابل مشاهدهاند. شایعترین نشانهها شامل موارد زیر است:
- تکان دادن مکرر سر یا کج نگهداشتن سر به یک طرف
- خاراندن مداوم گوش با پنجه یا مالیدن گوش به زمین و مبلمان
- قرمزی، تورم یا گرمای غیرعادی در لالهی گوش
- بوی نامطبوع یا ترشحات تیرهرنگ و چرکمانند از کانال گوش
- حساسیت به لمس؛ سگ ممکن است هنگام نوازش سر از خود واکنش درد نشان دهد
اگر همراه با این علائم، سگ دچار از دست دادن تعادل، چرخش سر یا حرکت چشمها بهصورت غیرارادی شود، احتمال درگیری گوش میانی یا داخلی وجود دارد و باید در اسرع وقت به دامپزشک مراجعه شود.
انواع عفونت گوش سگ؛ باکتریایی، قارچی و انگلی
عفونت گوش میتواند از یک یا ترکیبی از چند عامل ایجاد شود. برای رسیدن به درمان مؤثر، تشخیص دقیق نوع عامل عفونت اهمیت زیادی دارد.
عفونت باکتریایی
معمولاً بهصورت ثانویه، پس از تحریک اولیهی پوست گوش (مثلاً بر اثر آلرژی یا رطوبت) ایجاد میشود و با ترشحات زرد یا سبزرنگ همراه است.
عفونت قارچی
رشد بیشازحد قارچ مالاسزیا معمولاً ترشحات قهوهای تیره و بوی نسبتاً تند ایجاد میکند. برای تشخیص افتراقی این نوع عفونت از عارضهی جرب، میتوانید مقالهی تفاوت قارچ و جرب در سگ را هم مطالعه کنید.
جرب گوش
جرب گوش انگلی بسیار کوچک و مسری است که بیشتر در تولهسگها دیده میشود و باعث خارش شدید و تولید ترشحات خشک و دانهقهوهای در گوش میشود. برای آشنایی کاملتر با انواع جرب و روشهای درمان آن، جرب در سگ را بخوانید.
تشخیص عفونت گوش سگ در دامپزشکی
دامپزشک ابتدا با اتوسکوپ کانال گوش را از نظر وجود جسم خارجی، پارگی پردهی گوش یا التهاب بررسی میکند. سپس معمولاً از ترشحات گوش نمونهبرداری (سواپ) انجام میشود تا زیر میکروسکوپ مشخص شود عامل عفونت باکتری، قارچ یا انگل است. در موارد مزمن یا عود کننده، ممکن است کشت میکروبی و آنتیبیوگرام هم درخواست شود تا آنتیبیوتیک مناسب انتخاب گردد.
روشهای درمان عفونت گوش سگ
درمان بر اساس نوع و شدت عفونت متفاوت است، اما معمولاً شامل مراحل زیر میشود:
- شستوشوی تخصصی گوش برای پاکسازی ترشحات و موم اضافی، پیش از شروع دارو
- تجویز قطره یا پماد گوشی ضدباکتری، ضدقارچ یا ضدانگل بر اساس نتیجهی آزمایش
- در موارد شدید یا سیستمیک، آنتیبیوتیک یا داروی ضدقارچ خوراکی
- در صورت وجود آلرژی زمینهای، بررسی و مدیریت رژیم غذایی یا عوامل محیطی برای جلوگیری از عود
هرگز بدون معاینهی دامپزشک از قطرههای گوشی انسانی یا داروهای خانگی برای گوش سگ استفاده نکنید، چون در صورت پارگی پردهی گوش، برخی ترکیبات میتوانند به گوش میانی آسیب برسانند. برای تشخیص دقیق و شروع درمان مناسب، میتوانید سگ خود را به بخش داخلی دامهای کوچک بیمارستان دامپزشکی مرکزی ببرید.
راههای پیشگیری از عفونت گوش سگ
پیشگیری از عفونت گوش بسیار سادهتر از درمان آن است. برخی نکات کاربردی:
- بعد از هر بار شنا یا حمام، گوشهای سگ را کاملاً خشک کنید؛ راهنمای کامل این کار را در راهنمای جامع حمام کردن سگ و گربه ببینید
- برای نژادهای گوشآویز، تمیز کردن دورهای گوش با محلول مخصوص را در برنامهی مراقبتی قرار دهید
- موهای اضافی اطراف کانال گوش را در صورت نیاز کوتاه کنید تا تهویهی هوا بهتر شود
- در صورت مشاهدهی خارش مکرر یا ریزش موی غیرعادی در ناحیهی سر و گوش، به مقالهی کچلی یا ریزش موی سگ هم سر بزنید
چه زمانی باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهدهی هر یک از علائم زیر، معطل نکنید و در اولین فرصت با دامپزشک تماس بگیرید:
- کج شدن ناگهانی سر و از دست دادن تعادل
- تورم شدید و دردناک لالهی گوش (احتمال هماتوم گوش)
- خونریزی یا ترشحات چرکی غلیظ از گوش
- عدم بهبود علائم پس از چند روز درمان خانگی یا عود مکرر عفونت
سؤالات متداول
عفونت گوش سگ، اگر زود تشخیص داده شود، معمولاً بهسادگی درمان میشود؛ اما نادیده گرفتن علائم اولیه میتواند به مشکلات جدیتر و حتی کاهش شنوایی منجر شود. با رعایت نکات پیشگیرانه و مراجعهی بهموقع به دامپزشک، میتوانید از سلامت گوش همراه پشمالوی خود مطمئن شوید.
