بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان که بهعنوان زئونوز (zoonoses) شناخته میشوند، خطرات قابلتوجهی برای سلامت انسان، بهویژه در ارتباط با میمونها ایجاد میکنند. میمونها میتوانند حامل ویروسها، باکتریها و میکروارگانیسمهایی باشند که در انسانها به بیماریهای شدیدی منجر شود. بیماریهای مشترکی وجود دارد که میمونها میتوانند به انسان منتقل کنند. در این مقاله از بیمارستان دامپزشکی مرکزی، قصد داریم تا به بیماری های مشترک انسان و میمون بپردازیم و خطرات و راههای انتقال آنها را بیان کنیم.
آیا بیماری های مشترکی بین انسان و میمون وجود دارد؟
پاسخ این سؤال به طور قطعی مثبت است. انسانها و میمونها، به دلیل شباهتهای زیستی، در بسیاری از عوامل بیماریزا مشابه هستند. حتی در برخی فرهنگها، به اشتباه برخی معتقدند که «بیماری که انسان شبیه میمون میشود» وجود دارد. میمونها، چه آنهایی که در طبیعت هستند و چه انواع پرورشیافته، میتوانند حامل ویروسها و باکتریها باشند که در انسانها به بیماریهای شدید و خطرناکی منجر شود. این بیماریها اغلب از طریق گزیدگی، خراش، تماس با بزاق، ترشحات بینی یا مدفوع منتقل میشوند.
اغلب مردم، میمونها را طبق شخصیتهای خیالی کارتونی قضاوت میکنند. این در حالی است که میمونها موجوداتی بسیار غیربهداشتی هستند که ممکن است بدون هیچ هشداری به افراد حمله کنند. هرگونه عامل بیماریزا که در رودهها یا خون آنها وجود داشته باشد، بهزودی به تمام اعضای خانواده سرایت خواهد کرد. ازاینرو گفته میشود که میمونها حیوانات مناسبی برای نگهداری نیستند.
میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر، مقاله ۴ دسته از حیواناتی که مناسب نگهداری در خانه نیستند را مطالعه کنید.
بیماری های قابل انتقال از میمون به انسان
در ادامه، بیماری های مشترک انسان و میمون و راههای انتقال آنها را بررسی میکنیم.
ویروس هرپس B (ویروس هرپس میمون)
ویروس هرپس B یا (Cercopithecine herpesvirus)، یکی از عفونتهای خطرناک و بیماری های قابل انتقال از میمون به انسان است. این بیماری در میمونها معمولاً بدون علامت یا خفیف است، اما در انسانها میتواند باعث بیماری شدید و حتی کشندهای به نام انسفالیت (التهاب مغز) شود. گزیدگی، خراش یا تماس با بزاق، ترشحات بینی و چشم میمونهای آلوده راههای انتقال ویروس هرپس میمون هستند.
سل (Tuberculosis)
بیماری سل، یکی دیگر از بیماری های مشترک انسان و میمون است که میتواند باعث عفونت ریوی یا سیستمیک در انسان شود. تماس با ترشحات تنفسی (عطسه یا سرفه) یا تماس نزدیک با میمون، از راههای انتقال این بیماری هستند.
هپاتیت های ویروسی
میمونها میتوانند حامل ویروسهای هپاتیت (مانند هپاتیت A، B و E) باشند. این ویروسها از طریق تماس با مدفوع یا مواد آلوده مرتبط با میمون به انسان منتقل میشوند. هپاتیت بیشتر در میمونهای وحشی یا محیطهای غیربهداشتی دیده میشود.
عفونت های باکتریایی
میمونها میتوانند باکتریهایی مانند شیگلا، سالمونلا یا کمپیلوباکتر را در رودههای خود حمل کنند. این باکتریها ممکن است از طریق تماس با مدفوع یا محیطهای آلوده به انسان منتقل شده و باعث اسهال شدید یا مسمومیت غذایی در انسانها شوند. میمونهای خانگی به دلیل نزدیکی به انسانها میتوانند این باکتریها را بهراحتی منتقل کنند.
ویروس SIV
ویروس نقص ایمنی میمونی (Simian immunodeficiency virus)، یک رتروویروس است که نخستیهای غیرانسانی مانند شامپانزهها و میمونهای آفریقایی را آلوده میکند. این ویروس منشأ احتمالی ویروس HIV در انسان است که از طریق تماس با خون یا گوشت نخستیهای آلوده به انسان منتقل شده است. SIV نیز در دسته بیماری های مشترک انسان و میمون قرار میگیرد و میتواند از طریق تماس با خون میمون آلوده یا گوشت خام به انسان منتقل شود.
تب زرد
تب زرد یا استفراغ سیاه، یک بیماری ویروسی مشترک بین انسان و نخستیهای غیرانسانی (مانند میمونها) است که توسط ویروس تب زرد (Yellow Fever Virus) ایجاد میشود. این بیماری از طریق نیش پشههای آلوده منتقل میشود. تب، سردرد، تهوع، درد عضلانی، تب بالا، زردی و خونریزی از جمله علائم تب زرد هستند که از بیماری های کشنده قابل انتقال به انسان از میمون به شمار میآید.
ابولا (Ebola)
بیماری ابولا، یکی از خطرناکترین بیماری های مشترک انسان و میمون است که توسط ویروس ابولا (Ebola Virus) ایجاد میشود. این بیماری از طریق تماس مستقیم با خون، مایعات بدن یا بافتهای حیوانات آلوده (مانند میمونها یا خفاشهای میوهخوار) به انسان انتقال مییابد. تب شدید، سردرد، درد عضلانی، ضعف و گلودرد و در موارد شدیدتر استفراغ، اسهال و خونریزی داخلی از علائم این بیماری هستند.
آبله میمونی یا امپاکس
بیماری آبله میمون یا ام پاکس، بیماریای شبیه به آبله است که توسط ویروس آبله میمونی ایجاد میشود. این بیماری میان انسانها و حیوانات (مانند میمونها و جوندگان) مشترک است و از طریق تماس مستقیم با ضایعات پوستی، مایعات بدن، اشیاء آلوده یا گاهی قطرات تنفسی منتقل میشود. امپاکس علائم شبهآنفلوآنزا مانند تب و لرز و بثورات پوستی ایجاد میکند و ممکن است هفتهها طول بکشد تا برطرف شود. هیچ درمان اثباتشدهای برای امپاکس وجود ندارد، اما برای پیشگیری توصیه میشود واکسن آبله تزریق شود.
هاری
هاری (Rabies) در میمونها یک بیماری ویروسی خطرناک است که توسط ویروس هاری (Rabies Virus) ایجاد میشود. هاری میمون میتواند از طریق گزیدگی، خراش یا تماس بزاق میمون آلوده به انسان یا حیوانات دیگر منتقل شود. در واقع اگر میمونی مبتلا به هاری باشد و انسان را گاز بگیرد و بزاقش به زخم باز برسد، ویروس هاری میتواند انتقال یابد.
مرور سریع
برخی بیماریها در میان انسان و میمون مشترک هستند. این بیماریها شامل بیماریهای عفونی ناشی از ویروسها، باکتریها و انگلها هستند که میتوانند برای انسان بسیار خطرناک باشند و سلامت او را تهدید کنند. تزریق واکسن، افزایش آگاهی عمومی، حفاظت از زیستگاههای طبیعی، خودداری از نگهداری از میمونها بهعنوان حیوان خانگی و کاهش تماسهای پرخطر با میمونها برای پیشگیری از انتقال بیماری های مشترک انسان و میمون ضروری است.
در این مقاله از بیمارستان دامپزشکی مرکزی، به معرفی بیماری های مشترک بین میمون و انسان پرداختیم و علائم و راههای انتقال را بیان کردیم. شما میتوانید در صورت هرگونه ابهام یا سؤال دراینرابطه، با شمارههای مندرج در سایت تماس بگیرید و راهنماییهای لازم را دریافت کنید.
سؤالات متداول
اگر در باغ وحش با میمون تماس داشته باشم، بیمار میشوم؟
تماس معمولی با میمون در باغوحش معمولاً خطری برای انسان ندارد، چرا که باغوحشها پروتکلهای بهداشتی سختی دارند. اما در صورت تماس مستقیم یا گازگرفتگی، ممکن است بیماریهای زئونوتیک منتقل شوند.
آیا میشه ویروس اچ آی وی از میمون به انسان منتقل شود؟
بله، ویروس HIV میتواند از میمون به انسان منتقل شود، بهویژه از طریق تماس با خون یا مایعات بدن میمونهای آلوده، مانند شامپانزهها که منشأ احتمالی ویروس هستند.
آیا می توانیم میمون را به عنوان حیوان خانگی نگهداری کنیم؟
خیر. نگهداری از میمون بهعنوان حیوان خانگی به دلیل خطر انتقال بیماریهای خطرناک و همچنین نیازهای پیچیده زیستی و رفتاری آنها توصیه نمیشود.
منابع:
