تشنج در گربه ها میتواند علل متعددی داشته باشد، اما زمانی که این حملات بهصورت پیشرونده، شدید و مقاوم به درمان ظاهر میشوند، احتمال وجود ضایعات ساختاری مغز مطرح میشود.
تومورهای مغزی اگرچه شیوع بالایی ندارند، اما از مهمترین علل تشنجهای غیرقابلکنترل محسوب میشوند. تشخیص و درمان این موارد نیازمند رویکرد چندتخصصی، تجهیزات پیشرفته تصویربرداری و توانمندی جراحی در سطح بالا است.
در این گزارش، روند تشخیص و درمان یک گربه مبتلا به تومور مغزی با علائم تشنج که به بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران ارجاع داده شده بود را بررسی میکنیم.
معرفی بیمار: روایت یک گربه حمایتی به نام «نشاط»
بیمار، گربهای حمایتی به نام «نشاط» بود که پیشتر با آسیب جدی در اندام حرکتی و قطعشدگی دم پیدا شده و تحت مراقبت قرار گرفته بود. شرایط جسمانی خاص و سابقه آسیبهای شدید، این بیمار را از ابتدا به یک مورد حساس و پرریسک تبدیل کرده بود. با وجود این شرایط، نشاط طی ماهها تحت مراقبت قرار داشت تا اینکه علائم عصبی بهتدریج در او ظاهر شد.
سیر بالینی بیماری: از تشنجهای پراکنده تا بحران عصبی
اولین حمله تشنج حیوان در شهریور ۱۴۰۳ رخ داد. در ماههای ابتدایی، تشنجها با فواصل حدود ۳۰ تا ۴۵ روزه بروز میکردند اما با گذشت زمان، الگوی بیماری تغییر کرد؛ حملات تشنجی هم از نظر تعداد و هم از نظر شدت افزایش یافتند. این روند پیشرونده نهایتاً در اردیبهشتماه ۱۴۰۴ به مرحلهای بحرانی رسید، بهطوری که بیمار در یک روز دچار ۱۴ تا ۱۵ حمله تشنج شد.
ارجاع تخصصی و تشخیص دقیق: نقش کلیدی MRI
به دنبال تشدید علائم، نشاط از شهر اراک به بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران ارجاع داده شد. پس از انجام معاینات نورولوژیک و بررسیهای تخصصی توسط دکتر امید مرادی و کادر بیمارستان مرکزی، تصویربرداری مغزی با استفاده از MRI انجام شد.
نتایج MRI وجود یک ضایعه تومورال در لوب تمپورال سمت چپ مغز را تایید کرد. محل ضایعه و ویژگیهای آن با علائم بالینی بیمار همخوانی داشت بنابراین علت اصلی تشنجهای مقاوم و شدید گربه مشخص شد.
طرح درمان: انتخاب جراحی در شرایط پرخطر
با توجه به شدت علائم، تعداد بالای تشنجها و عدم امکان کنترل مناسب بیماری با درمان دارویی، تیم درمان تصمیم به انجام جراحی خارجسازی تومور مغزی گرفت.
این تصمیم با در نظر گرفتن تمامی ریسکها اتخاذ شد، چرا که محل تومور در یکی از نواحی حساس مغز قرار داشت و حتی احتمال از دست رفتن بیمار در حین عمل نیز وجود داشت، اما در عین حال تنها گزینه مؤثر برای نجات بیمار محسوب میشد.
انجام جراحی تومور مغزی گربه
جراحی خارجسازی تومور مغزی تحت نظر دکتر امید مرادی، متخصص جراحی و بیهوشی دامپزشکی، و با همکاری دکتر علی موسوینژاد، فوق تخصص جراحی قاعده جمجمه، انجام شد. هدف اصلی جراحی، خارجسازی ضایعه با حداقل آسیب به بافتهای سالم مغز بود.
خوشبختانه تومور بهطور کامل خارج گردید و ساختارهای حیاتی مغزی حفظ شدند و به طور کلی روند جراحی فراتر از پیشبینیهای اولیه پیش رفت و نتیجه رضایتبخش بود.
مراقبتهای پس از عمل جراحی مغز حیوان
پس از پایان جراحی، نشاط به بخش مراقبتهای ویژه (ICU) بیمارستان دامپزشکی مرکزی منتقل شد و به مدت ۱۰ روز تحت پایش دقیق و مراقبتهای تخصصی قرار گرفت. در این مدت، وضعیت عصبی، علائم حیاتی و روند بهبودی بهصورت مداوم بررسی شد و در نهایت حیوان با حال عمومی مناسب ترخیص شد.
افق جدید دامپزشکی در ایران و بیمارستان دامپزشکی مرکزی
تجربه جراحی تومور و مشکلات مغزی سگ ها و گربه ها در بیمارستان دامپزشکی مرکزی نشان میدهد که بخش جراحی مغز این بیمارستان به سطحی از دانش و مهارت رسیده که انجام جراحیهای پیچیده مغز سگ و گربه را ممکن میسازد.
در واقع بیمارستان دامپزشکی مرکزی تهران در حال حاضر تنها مجموعه تخصصی کشور در زمینه جراحیهای پیشرفته مغزی حیوانات به شمار میرود و جراحیهای میکروسکوپی مغز و اعصاب حیوان، که حتی در سطح جهانی نیز بهصورت محدود انجام میشوند، در این بخش به شکلی برنامهریزیشده و روتین قابل انجام هستند.